NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Doanh nghiệp hàng tiêu dùng Việt Nam đương đầu với các hệ thống phân phối hiện đại của các tập đoàn đa quốc gia

Sự bành trướng của các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam, sự xuất hiện của các hệ thống phân phối hiện đại do nước ngoài làm chủ đang dần dần dẫn tới sự lép vế trong phát triển thị trường của các doanh nghiệp hàng tiêu dùng Việt Nam ngay trên “sân nhà”- thị trường nội địa. Cuộc “gặp gỡ doanh nhân” trong số này với ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Tổng giám đốc Công ty cà phê Trung Nguyên xoay quanh chủ đề nói trên. Qua đó muốn nói lên một nguy cơ không chỉ đối với các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam mà cả với nền kinh tế trong nước.

Vấn đề lớn nhất mà Trung Nguyên cũng như các doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng Việt Nam khác hiện đang phải đối mặt trong kinh doanh là gì?

Rõ ràng rằng với nguồn tài lực dồi dào và kinh nghiệm, thì các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đang mở rộng sự ảnh hưởng của họ đối với nền kinh tế địa phương bằng cách xây dựng nhiều rào cản như siết chặt chính sách tín dụng, đẩy cao mức chiết khấu, điều kiện giao hàng…để khắt khe hơn với sản phẩm địa phương. Tạo điều kiện và lý do cho họ hợp tác, bắt tay phân phối với các sản phẩm nước ngoài đang muốn xâm nhập vào Việt Nam qua hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại.

Hệ thống phân phối truyền thống không còn trụ được...?

Trên thực tế thì 90% việc phân phối hàng hóa là theo phương thức truyền thống, manh mún nhỏ lẻ và mang tính cát cứ địa phương. Nhưng với ý thức kém, tư duy kinh doanh theo kiểu tiểu thương trước một sức ép nhanh và mạnh của kênh phân phối hiện đại thì khả năng bị thu hẹp, mất dần cả về thị trường, lợi nhuận của kênh phân phối truyền thống là điều tất yếu. Năm 1995, tại Thái Lan tỷ lệ phân phối truyền thống là 90%, năm năm sau tỷ lệ này giảm xuống 20%, đến nay tỷ lệ này chỉ còn 40 - 30% phân phối bán lẻ truyền thống và dự báo đến năm 2010 thì tỷ lệ này chỉ còn là 10%.

Xuất thân khởi nghiệp của các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đều bằng đồng vốn ít ỏi, bằng kinh nghiệm truyền thống kinh doanh của gia đình nên đa phần các doanh nghiệp đầu tư rất nhiều công sức, tài lực và vật lực vào hệ thống phân phối truyền thống hiện hữu. Vì vậy một khi kênh phân phối truyền thống này mất kiểm soát thì doanh nghiệp cũng mất toàn bộ hệ thống phân phối hàng hóa và nguy cơ phá sản hàng loạt sẽ xẩy ra. Các doanh nghiệp nhỏ, mới thành lập thì càng khó có khả năng thiết lập một kênh phân phối và càng không thể đưa hàng vào kênh phân phối bán lẻ hiện đại.

Và điều gì sẽ xảy ra?

Một khi kênh phân phối truyền thống sụp đổ thì toàn bộ lưu thông hàng hóa của các doanh nghiệp sẽ bị các tập đoàn bán lẻ hiện đại kiểm soát và khống chế. Điều này dẫn đến mất sự tự chủ của nền kinh tế quốc gia, mất huyết mạch giao thương hàng hóa, mất cân bằng trong việc ổn định phát triển kinh tế quốc gia và hình thành sự lệ thuộc từ bên ngoài.

Trong khi đó, ý thức và bản lĩnh tiêu dùng hàng Việt của người tiêu dùng Việt còn thấp, tâm lý sính ngoại khá phổ biến. Làn sóng văn hóa phim ảnh ngoại nhập cùa Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore… du nhập một cách mạnh mẽ trên sóng truyền hình khiến ngưới tiêu dùng bị dẫn dắt, bị ảnh hưởng bởi lối sống tiêu dùng.

Thương hiệu Trung Nguyên trong những năm vừa qua, cố gắng phát triển ra thị trường nước ngoài nhưng thực tế lại gặp nhiều khó khăn ở thị trường trong nước. Giải quyết vấn đề này như thế nào?

Thách thức lớn nhất của chúng tôi là chuẩn bị nguồn lực. Sau những bước đi đã qua, chúng tôi nhận thấy hạ tầng cơ sở của Việt Nam chưa đáp ứng được tốc độ phát triển, chưa sẵn sàng để làm bệ phóng. Ví dụ, hiện có rất ít người am hiểu về mô hình franchise (nhượng quyền thương hiệu) để hợp tác với chúng tôi hoặc trong thiết kế mô hình quán Trung Nguyên. Chúng tôi muốn có một mô hình mang tính quốc tế ở bề ngoài và chiều sâu văn hóa Việt Nam ở bên trong. Chúng tôi không chỉ bán cà phê mà còn muốn cung cấp một địa chỉ thư giãn mang tính văn hóa. Dù có khó khăn, song bước tiếp theo của chúng tôi trong việc chuyển đổi hình ảnh sắp tới sẽ nhanh hơn. Franchise là một phương thức tốt nhưng chúng tôi muốn cà phê Trung Nguyên sẽ có thể xuất hiện bất cứ đâu, chứ không phải chỉ là những quán cao cấp ở các thành phố lớn nên sẽ có nhiều quy chuẩn khác nhau để áp dụng phù hợp. Hiện chúng tôi chưa hài lòng với những mô hình mà mình đang có, còn khi đã có được mô hình vừa ý thì việc nhân rộng sẽ rất nhanh.

Ông đánh giá thế nào về vai trò của người tiêu dùng đối với sản phẩm hàng hóa Việt? Làm thế nào để người tiêu dùng thay đổi thói quen sính hàng ngoại, để người Việt dùng và yêu mến hàng Việt?

Khi nhắc đến Honda, nhắc đến Sony người ta biết ngay là đang nói đến Nhật Bản, nhắc đến Samsung, đến LG thì biết ngay đến Hàn Quốc hay nói đến Coca Cola, đến Mac Dolnald là biết đến nước Mỹ...Hình ảnh thương hiệu sản phẩm đã trở thành biểu tượng của cả một đất nước, của cả một quốc gia để đối thoại với người tiêu dùng trên thế giới. Dù Nhật Bản, Hàn Quốc không phải là một quốc gia giàu có về tiềm năng nông sản, có những sản phẩm nông sản của họ còn đắt hơn nhập khẩu của nước ngoài nhưng trên bàn ăn của người Nhật vẫn là gạo Nhật, món ăn truyền thống của người Hàn Quốc vẫn là món ăn kim chi. Vấn đề là ý thức chọn lựa và tiêu dùng sản phẩm của người tiêu dùng.

Hiện nay, người tiêu dùng đang bị bao vây bởi những làn sóng quảng cáo, tràn ngập những thông điệp truyền thông của các sản phẩm nước ngoài. Nếu họ không ý thức trong việc chọn lựa hàng hóa là một hành động tiếp sức rất quan trọng giúp cho các thương hiệu Việt vững mạnh để trở thành biểu tượng của cả một đất nước - tất nhiên khi đó là những thương hiệu Việt xứng đáng. Những cạnh tranh của các công ty tập đoàn lớn mạnh cùng với sức mạnh về truyền thông sẽ không có đất cho những sản phẩm Việt của những doanh nghiệp mới đầu khởi nghiệp, họ không có cơ hội nhiều để giới thiệu, quảng bá và đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Trong một cuộc cạnh tranh không cân sức như vậy ngay trên đất nước mình thì chỉ có lòng tự tôn dân tộc về thương hiệu Việt, sự đồng lòng ủng hộ về sản phẩm Việt của người dân Việt Nam mới là sức mạnh quật khởi để có được nhiều hơn nữa những thương hiệu Việt mang hình ảnh của quốc gia, làm sứ giả kinh tế khi ra thế giới.

Các công ty Việt Nam cần nhất điều gì trong thương trường cạnh tranh ác liệt thời hội nhập?

Chắc chắn cuộc chiến sẽ rất khó khăn, sẽ có những hy sinh và tổn thất nhưng điều quan trọng là ý chí không lùi bước, không khiếp nhược trước những sức mạnh của các “đại gia” lớn đến từ nước ngoài. Thủ tướng Phan Văn Khải đã nói rằng “doanh nhân là những chiến sĩ thời bình”, vậy những chiến sĩ thời bình không chỉ cần trang bị hệ thống nền tảng về lý luận, về phương thức ý tưởng kinh doanh mà họ phải có một tinh thần xả thân vì sự nghiệp chung, vì hình ảnh thương hiệu của cả quốc gia.

T. H

Siêu thị lên ngôi, nhà Đầu Tư dàn trận

Tỷ lệ người dân mua sắm qua siêu thị tại Việt Nam ngày càng tăng mạnh, với tỷ lệ chi tiêu cho hoạt động này tăng gấp đôi từ năm 2007 đến nay là nhận định đưa ra từ khảo sát mới đây của Công ty quản lý và kinh doanh bất động sản SRE ( Synergistic Real Estate Management and Network ).

Từ kết quả khảo sát này, kết luận lớn nhất được giới đầu tư lưu ý chính là "chỉ trong vài năm tới, sẽ có nhiều siêu thị mới được đầu tư khai trương tại Việt Nam”.

Tiềm năng lớn

Ông Kelvin Ng, Tổng giám đốc Công ty SRE cho biết, từ việc dè dặt thăm dò ban đầu, hiện nay người tiêu dùng Việt Nam đã xem siêu thị như một địa chỉ không thể thiếu trong danh mục mua sắm hàng ngày.

Thống kê của Viện Kinh tế cho thấy, cả nước hiện có 30 trung tâm thương mại lớn, hơn 2.000 siêu thị, 1.000 cửa hàng tự phục vụ và hơn 9.000 chợ. Hiện có đến 5 triệu người kinh doanh, buôn bán với đa số tiểu thương tại các chợ, nên về lâu dài, năng suất lao động của họ không thể cạnh tranh được với các siêu thị khiến cho hàng hoá tại các chợ sẽ trở nên đắt đỏ hơn.

Trong khi đó, ở giác độ ngược lại các tập đoàn lớn về kinh doanh bán lẻ tại Việt Nam đều có tốc độ tăng trưởng rất nhanh. Metro Cash & Carry có 8 siêu thị trên khắp cả nước có doanh thu trên 500 triệu USD/năm với tốc độ tăng trưởng là 45%/năm. Vì vậy, Metro đang có dự định đầu tư thêm một loạt siêu thị nữa tại Quy Nhơn - Bình Định và khu vực phía Nam.

Parkson bằng sự liên kết chặt chẽ với hệ thống TD Plaza, sau hai năm hoạt động có mức tăng trưởng khoảng 35%. Tương tự, Tập đoàn Bourbon của Pháp với thương hiệu Big C, tuy gặp trở ngại với việc xin thủ tục cấp phép mở rộng thêm hệ thống siêu thị đã "linh động" chuyển sang vận dụng hình thức "nhượng quyền thương mại", liên kết với đối tác trong nước để xây dựng một loạt siêu thị mới tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Đồng Nai. Đó là chưa kể, thị trường bán lẻ còn chuẩn bị đón nhận một loạt đại gia khác như Lotté, Dairy Farm…

Nhiều lý do để người tiêu dùng "kết" siêu thị

Khảo sát SRE cũng cho thấy khách hàng vào siêu thị vì những lý do chủ yếu sau: sự đa dạng hàng hóa của siêu thị (20,40%), các nhãn hiệu hàng hóa nổi tiếng trên thế giới (19,55%), có rạp chiếu phim (13,18%), thực phẩm an toàn (12,72%).

Những yếu tố khác mà người tiêu dùng mong muốn mà các chợ khó có thể chấp nhận được là "có nhiều phương tiện giải trí hơn", "đa dạng hóa về các sản phẩm", "trang trí, trình bày, đóng gói hàng hóa đẹp hơn".

Một khía cạnh đáng chú ý khác, 5 lựa chọn về giải trí được nhiều người lựa chọn nhất là "tán gẫu và nghe nhạc", "xem phim", "hộp đêm" (nightclub), "karaoke", "dạo phố bằng xe gắn máy". Những người được phỏng vấn cho rằng, sản phẩm, dịch vụ phục vụ giải trí quá ít nên họ không có nhiều sự lựa chọn và hơn nữa các dịch vụ hiện có chất lượng không cao và không tạo ra sự thu hút.

Nếu như trước đây chi tiêu về thực phẩm của người dân Việt Nam chiếm đến 2/3 ngân sách chi tiêu của họ, thì ngày nay với thu nhập cao hơn họ đã chi vào nhiều hơn việc mua sắm các loại hàng tiêu dùng như là quần áo, hàng điện, điện tử. Chi tiêu bình quân mỗi người trong 8 tháng đầu năm 2008 là 886.000 đồng/tháng, trong khi đó mức chi tiêu của năm 2007 là 438.000 đồng/tháng. Vì vậy, với sự đa dạng hoá về hàng hoá dịch vụ kết hợp với các phương tiện giải trí hiện đại tại các siêu thị sẽ là nơi đến của đại đa số người tiêu dùng Việt Nam trong tương lai.

Ông Kelvin Ng tin tưởng rằng, trong những năm sắp tới sẽ có nhiều tập đoàn bán lẻ lớn trên thế giới vào Việt Nam. Dự báo trên đúng với trường hợp của Trung Quốc, khi sau 3 năm gia nhập WTO, hàng loạt tập đoàn bán lẻ khổng lồ đã bước vào hoạt động tại nước này. Các tập đoàn bán lẻ lớn trên thế giới hơn hẳn các doanh nghiệp Việt Nam về vốn kinh doanh, nguồn hàng, phương pháp đào tạo nhân viên, hệ thống tổ chức và điều hành chuỗi cung ứng nên sẽ rất thuận lợi trong việc xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường bán lẻ của Việt Nam.

Các siêu thị hiện có tại Hà Nội và TP.HCM đang có những điểm yếu là chi phí thuê mặt bằng cao, có ít địa điểm phù hợp để thuê, không có chỗ đậu xe, không có nhiều khoảng không gian tại các siêu thị do đa số nằm sát mặt đường giao thông, trình độ quản lý kém, vì vậy, xu hướng phát triển trong thời gian tới sẽ là phát triển mạnh các siêu thị tại các khu đô thị ngoài Hà Nội và TP.HCM. Các nhà bán lẻ sẽ không ngừng mở rộng chuỗi cung ứng của mình với nhiều dịch vụ hơn phục vụ nhu cầu giải trí, cung cấp nhiều hơn nữa các nhãn hiệu cao cấp của nước ngoài.

Minh Tuấn