NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

"Cơn khát" nhân lực cao cấp - giám đốc tài chính CFO ( Chief Financial Officer )

Chưa bao giờ, chức danh giám đốc tài chính (CFO) lại "có giá" trên thị trường lao động như hiện nay. Đơn giản là vì nhiệm vụ của CFO đang được định dạng lại theo đúng chuẩn của thế giới. Không còn là một kế toán trưởng tỉ mẩn với những công việc sổ sách giấy tờ ngày này qua ngày khác nữa, họ đã trở thành người quyết định vận mệnh tài chính của doanh nghiệp.

"Đếm đậu" hay "trồng đậu"?

Trong thời đại toàn cầu hóa, khi mọi thứ đều được nhìn nhận dưới tiêu chuẩn quốc tế, CFO cũng cần phải được hiểu đúng thực tế. Thay thế cho hình ảnh một nhân viên tài chính chỉ "chăm chăm" giữ tiền trong dĩ vãng, CFO ngày nay được biết đến không chỉ là "dân spilling beans", tức "đếm đậu", mà còn phải biết "trồng đậu, thu hoạch đậu và giới thiệu đậu của mình ra thị trường". Nghĩa là, CFO tạo ra nguồn vốn, kiểm soát quá trình đầu tư và phát triển nguồn đầu tư của công ty mình trong mối liên hệ mật thiết với thế giới tài chính bên ngoài.

Ở nhiều công ty, nhiều tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới, bộ phận quản trị tài chính thường dựa trên những báo cáo tài chính, nhân sự... để tiến hành phân loại, tổng hợp, phân tích và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Có thể đánh giá vai trò của bộ phận quản trị tài chính như chính bộ não của doanh nghiệp, rộng hơn và phức tạp hơn nhiều so với bộ phận kế toán thống kê.

Theo khảo sát từ các tập đoàn lớn trên thế giới, vai trò của CFO rất gần với tổng giám đốc điều hành (CEO): khoảng 60% CFO là người kế nhiệm đương nhiên của CEO trong các tập đoàn. Đơn cử là trường hợp của Indra Krishnamurthy Nooyi từ chức vụ giám đốc tài chính đã được bổ nhiệm làm tổng giám đốc điều hành của Pepsi co toàn cầu - người được Tạp chí Fortune bình chọn là người phụ nữ quyền lực nhất trong kinh doanh năm 2006.

Do vậy, với doanh nghiệp, CFO không những là nhà lãnh đạo, mà còn là nhà quản lý kinh doanh, nhà quản lý hoạt động, người đồng hành không thể thiếu của CEO, chính họ góp phần quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Thật không ngoa chút nào khi có người đã ví von rằng: nếu xem doanh nghiệp là một vương quốc, thì CEO là vua, còn CFO là tể tướng!

Có hay chưa năng lực quản trị tài chính của người Việt ?

Kinh tế Việt Nam đang trỗi dậy, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mục tiêu từ nay đến năm 2010, Việt Nam cần huy động được nguồn đầu tư từ nước ngoài là 24 tỉ USD vốn thực hiện - một yếu tố đảm bảo cho nền kinh tế tăng trưởng từ 7,5% trở lên. Bộ máy tài chính nước ta vừa phải đảm bảo được sự tăng trưởng nền kinh tế đất nước, mà vẫn phải kiểm soát và hạn chế được những hạn chế của nó, trách nhiệm này thuộc về bộ máy tài chính công lẫn bộ máy tài chính trong các doanh nghiệp.

Theo nhận xét của nhiều chuyên gia, nhu cầu về nhân lực tài chính ở nước ta không còn là dự báo nữa mà đã thực sự bức thiết. Đơn đặt hàng nhiều nhất từ các công ty "săn đầu người" là những chuyên viên tài chính kế toán thực sự có năng lực, nhưng thực tế thì lực lượng này có thể đảm trách được hay không còn là vấn đề nan giải. Việc đào tạo nhân viên tài chính kế toán một cách chung chung đã tạo ra một khoảng cách khá lớn giữa chất lượng đầu ra của nhà trường với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Bởi công việc này đòi hỏi những chuyên viên tài chính có trình độ cao về kiến thức và kỹ thuật phân tích tài chính hiện đại, kết hợp với những hiểu biết về tình hình kinh tế - xã hội trong trạng thái vận động.

Theo đánh giá của các nhà tuyển dụng, phần lớn các sinh viên đều có kiến thức khá vững nhưng lại rất yếu trong thực tế vận dụng, một số thì chưa phân biệt được giữa kế toán quản trị và phân tích tài chính, giữa kế toán tiền mặt và quản lý ngân quỹ, và đặc biệt là rất yếu trong khâu lập kế hoạch tài chính và phân tích rủi ro trong kinh doanh. Nhiều bạn trẻ khi cọ xát với môi trường công việc thì bắt đầu nhận thấy sự hụt hẫng về kiến thức và kỹ năng trước loại lao động chất xám phức tạp với những bài toán nóng bỏng về dòng chảy của đồng vốn trong thế đa chiều của nền kinh tế.

Thực trạng "khát" nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tài chính quả thật đang lên đến đỉnh điểm. Và đó quả thật là một gánh nặng đang đè lên các doanh nghiệp, trường đại học và cả hệ thống giáo dục quốc gia.

"Nền tài chính VN đang hội nhập và đang từng bước hòa chung với hệ thống tài chính toàn cầu. Đây cũng là một tiến trình tất yếu. Giới tài chính VN đột nhiên phải sống chung, làm chung và đua tranh với các đồng nghiệp của mình trên khắp thế giới. Và đó là lý do vì sao giờ đây chúng ta cấp thiết buộc phải suy nghĩ, trăn trở về năng lực quản trị tài chính của người Việt. Sứ mạng mà giới tài chính VN phải tự đặt lên vai mình cũng thật nặng nề, chẳng hạn như phải lấy vốn từ trong dân và lấy vốn của cả thế giới để đáp ứng nhu cầu đầu tư cho từng doanh nghiệp và cho cả một nền kinh tế đang trỗi dậy; phải gánh trên vai mình vận mệnh của nền tài chính quốc gia...

Và sự học của giới tài chính VN hôm nay sẽ quyết định năng lực quản trị tài chính của người Việt. Năng lực này lại có ý nghĩa sống còn cho tương lai nghề nghiệp của cá nhân những người làm tài chính, cho sự an nguy đối với vấn đề tài chính của công ty mình và cho cả tương lai của nền tài chính quốc gia".

Ông Giản Tư Trung - Người sáng lập và là chủ tịch của trường Doanh nhân và Giám đốc PACE.

Hà Ánh

Xu thế mới của nghề giám đốc tài chính

Theo Ted Buyniski, Phó giám đốc điều hành cao cấp của Radford Surveys & Consulting, thị trường của các ứng viên cho vị trí giám đốc tài chính trong doanh nghiệp đang ở giai đoạn nóng nhất kể từ 20 năm qua.

Đó là do sự tác động của đạo luật Sarbanes-Oxley ở Mỹ và những phát triển gần đây của các thị trường tài chính (cả phát triển lẫn mới nổi).

Cũng trong bối cảnh đó, nghề giám đốc tài chính (CFO), vốn được xem là đỉnh cao của nghề tài chính, và là một trong những vị trí rất tốt để tiếp bước trở thành giám đốc điều hành (CEO), đang đứng trước những xu thế mới trong năm 2007.

Trong số các xu hướng đáng chú ý đối với những giám đốc tài chính đương nhiệm, có thể kể ra hai xu thế đáng quan tâm: “làm mới bản thân” và “nghề CFO sẽ trở thành một nghề dịch vụ chuyên nghiệp”.

“Làm mới bản thân” bằng một công việc mới

Một trong những cách phát triển sự nghiệp của nhiều CFO đương nhiệm tại một số công ty có tên tuổi kể từ giữa năm 2006 là… rời bỏ vị trí hiện tại, bắt đầu một công việc và vị trí hoàn toàn mới không liên quan nhiều đến tài chính.

Mục tiêu của họ là muốn tự hoàn thiện và “làm mới” bản thân. Tham gia vào những vị trí hoàn toàn xa lạ trong lĩnh vực tiếp thị, viễn thông, phát hành báo chí… hay tự điều hành một công ty nhỏ sẽ mang lại cho các “cựu CFO” này nhiều bài học bổ ích, giúp họ trở thành những người biết lắng nghe và quyết định tốt hơn, giúp họ thành công hơn khi quay lại vai trò giám đốc tài chính.

Như nhận xét của Jeffrey T. Fisher, cựu Giám đốc tài chính của Delta Air Lines, “trong tài chính, người ta thường có xu hướng nhìn nhận sự việc theo tiêu chuẩn trắng và đen. Lấy một vấn đề về marketing và bán hàng làm ví dụ, thì dường như nó không đơn giản chỉ là một quyết định chi tiêu vốn như những người làm tài chính thường nghĩ”.

Fisher cho biết trong thời gian chuyển về làm quản trị điều hành tại bộ phận Delta Connection, ông học được nhiều hơn về “một thế giới thực tế”, và khi quay lại với công việc về tài chính, ông đã được “làm mới” và “có thể vận dụng được những cách nhìn mới vào công việc”. Hiện nay ông đã quay về với vai trò giám đốc tài chính CFO của mình tại Công ty Charter Communication.

Nhiều giám đốc tài chính cũng đang bắt đầu nghĩ tới việc “ra đi để trở về” với nghề giám đốc tài chính CFO bằng con đường này, mặc dù cách phát triển sự nghiệp này không phải không có rủi ro.

Giám đốc tài chính CFO sẽ trở thành một nghề dịch vụ chuyên nghiệp như luật sư ?

Sức ép từ đạo luật Sarbanes-Oxley của Mỹ đã đè nặng lên các giám đốc tài chính, buộc họ phải dành nhiều thời gian quan tâm đến công việc mang tính kỹ thuật như báo cáo tài chính, hệ thống công nghệ thông tin hơn là công việc mang tính chiến lược.

Do đó, nhiều giám đốc tài chính CFO của các công ty lớn đã ra đi, họ bắt đầu tìm kiếm một mô hình làm việc tự do và linh động hơn. Theo số liệu của 10k Wizard trong năm 2005, các công ty có mức vốn hóa thị trường hơn 1 tỉ đô la Mỹ đã thay đổi giám đốc tài chính CFO với tốc độ nhanh hơn gấp ba lần so với năm 2002, và trong năm 2006, tốc độ thay đổi này còn tăng hơn nữa.

Trước tình hình đó, một số công ty như Microsoft và Comcast cố gắng giảm nhẹ công việc mang tính kỹ thuật cho các giám đốc tài chính CFO bằng cách đặt ra chức danh CAO (chief accounting officer), tạm dịch là giám đốc kế toán, nhằm chịu trách nhiệm những công việc như giám sát kế toán, báo cáo thuế, phối hợp với kiểm toán bên ngoài về các vấn đề trong báo cáo tài chính và hỗ trợ giám đốc tài chính CFO; từ đó tái lập vai trò chiến lược của giám đốc tài chính CFO. Tuy nhiên, một mô hình khác cũng đang hình thành, đó là nghề giám đốc tài chính sẽ là nghề làm theo dự án ( project-oriented ) giống như mô hình của nghề luật sư.

Ví dụ, công ty sẽ thuê một giám đốc tài chính CFO để quản lý tài chính cho đến khi kết thúc dự án về sáp nhập, sau đó một người khác sẽ thay thế anh ta để lo về dự án tăng vốn, công ty sẽ không thuê một người cho tất cả các công việc. Mô hình này đang được phát triển tại Mỹ, với điển hình là Công ty Dịch vụ quản trị viên Tatum có hơn 500 thành viên cộng tác sẵn sàng trở thành giám đốc tài chính CFO cho các các công ty khác mướn.

Đối với những ai hướng tới việc trở thành CFO trong tương lai, có hai chiến lược đáng chú ý là chuyển về làm việc cho công ty nhỏ hơn với vị trí cao hơn, và tạo bước chuyển tiếp từ bộ phận công nghệ thông tin sang bộ phận tài chính.

“Con cá lớn trong cái hồ nhỏ”

Xu hướng “lùi một bước để tiến ba bước” được nhiều chuyên gia tài chính trẻ quan tâm. Nhiều chuyên gia tài chính trẻ rời bỏ công việc ở các công ty tên tuổi như Dell, IBM, Ford… để đến làm việc cho những công ty tư nhân vô danh.

Mục tiêu của họ không chỉ là một dòng chữ “CFO” trong bản sơ yếu lý lịch, mà còn là hướng đến sự phát triển trong tương lai của công ty, đặc biệt là hướng đến xu hướng “đại chúng hóa công ty”, phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), và tăng vốn của các công ty nhỏ.

Một điều quan trọng là giám đốc tài chính của một công ty nhỏ gần như đồng nghĩa với “việc gì cũng làm, cái gì cũng biết”, công việc sẽ vất vả hơn, nhưng bù lại một mình giám đốc tài chính sẽ có cơ hội tạo ra sự thay đổi cho công ty, điều mà những nhà tài chính trẻ không có ở công ty lớn.

Họ sẽ không chỉ nâng cao kỹ năng của mình (do phải am hiểu tất cả các lĩnh vực như thâu tóm, sáp nhập, phát hành cổ phiếu lần đầu, thuế, làm đẹp bảng cân đối, tái cấu trúc và tìm nguồn tài trợ…) mà còn có những lợi ích từ việc mở rộng quy mô của công ty trong tương lai.

Nhưng tại một công ty nhỏ hơn, họ sẽ phải đối đầu với nhiều khó khăn, bao gồm cả việc nguồn lực hỗ trợ công việc bị hạn chế, không có sẵn những hệ thống thông tin, quy trình cũng như hệ thống kiểm soát được thiết lập tốt như ở các tập đoàn lớn.

Từ CIO trở thành giám đốc tài chính CFO

Trở thành giám đốc thông tin (CIO), vị trí quản trị hệ thống công nghệ thông tin của doanh nghiệp, hay ít nhất một vị trí trong bộ phận về thông tin của doanh nghiệp trước khi trở thành giám đốc tài chính CFO cũng đang là một xu hướng mới nổi.

Thoạt đầu nghe có vẻ vô lý khi mà quan hệ giữa CIO và CFO trong một doanh nghiệp thường không hòa hợp, và các chuyên gia tài chính khó mà có thể tiếp thu các kiến thức về công nghệ thông tin (IT) một cách dễ dàng, nhưng có một thực tế là ngày càng nhiều chuyên gia tài chính trên thế giới chuyển vào làm việc trong bộ phận IT của doanh nghiệp, vì các công ty lớn đang nhận ra những giá trị to lớn mà chuyên gia tài chính có thể mang lại cho bộ phận này, và qua đó khuếch đại giá trị doanh nghiệp.

Khi mà các yêu cầu về báo cáo tài chính càng cao, yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin vào kinh doanh càng lớn, thì vai trò của chuyên gia tài chính trong việc xây dựng các hệ thống ERP và quy trình cho các sản phẩm điện tử càng quan trọng.

Ngày càng nhiều chuyên gia tài chính tin rằng dành thời gian làm việc trong bộ phận IT của doanh nghiệp sẽ giúp họ trở thành những giám đốc tài chính giỏi hơn. Mặt khác, với kinh nghiệm làm việc trong bộ phận IT, họ có thể dung hòa được quan hệ giữa bộ phận IT với bộ phận tài chính, đây là một yêu cầu mà nhiều công ty hướng tới khi tìm giám đốc tài chính CFO cho mình.

TBKTSG