NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Thức ăn chăn nuôi : Thiếu qui hoạch phát triển

Việt Nam sử dụng khoảng 18 triệu tấn thức ăn chăn nuôi mỗi năm. Với khối lượng tiêu thụ lớn như vậy, nhưng thực tế ngành chế biến thức ăn chăn nuôi thiếu hẳn qui họach phát triển nguồn nguyên liệu thô, cũng như công nghiệp phụ trợ cho sản xuất. Nam Nguyên trình bày vấn đề này:

Phải nhập khẩu nguyên liệu để chế biến thức ăn chăn nuôi

Theo các số liệu chính thức, trong tổng lượng thức ăn chăn nuôi mà nông dân sử dụng hàng năm từ 17 tới 18 triệu tấn, chỉ có 50% là thức ăn công nghiệp, nửa còn lại do người chăn nuôi tự chế. Thức ăn chăn nuôi được chia ra nhiều loại, cho gia súc gia cầm hoặc cho thủy sản.

Chi tiết hơn, mỗi loại vật nuôi có thức ăn riêng, thí dụ gà thịt sử dụng loại cám pha chế khác gà đẻ, thức ăn công nghiệp cho tôm cho cá cũng vậy. Thông tin từ Hiệp Hội Thức Ăn Chăn Nuôi cho biết, mỗi năm cả nước sản xuất chế biến khoảng 8 triệu 500 ngàn tấn thức ăn chăn nuôi công nghiệp, trong đó 6 triệu tấn dành cho gia súc gia cầm và khoảng 2 triệu 500 ngàn tấn sử dụng cho nuôi tôm cá.

Đối với tổng lượng gần 9 triệu tấn thức ăn công nghiệp được sản xuất mỗi năm trên toàn quốc, các nhà máy phải nhập khẩu tới 3 triệu 700 ngàn tấn nguyên liệu, bao gồm bắp, bã đậu nành còn gọi là khô dầu đậu tương, bột cá các chất đạm và vi khoáng. Năm ngoái trị giá nguyên liệu nhập khẩu dành cho chế biến thức ăn chăn nuôi lên tới 1 tỷ 500 triệu USD.

Những sự kiện vừa nói có thể gây nhiều ngạc nhiên, vì Việt Nam là quốc gia nông nghiệp nhưng lại phải nhập khẩu cả tỷ đô la bắp, khô dầu đậu nành, tức phần bã còn lại sau khi đậu nành được ép lấy dầu . Trao đổi với chúng tôi ông Lê Bá Lịch chủ tịch Hiệp Hội Thức Ăn Chăn Nuôi đưa ra nhận định :

“Ở Việt Nam diện tích ruộng đất ít, trên 7 triệu ha gieo trồng lúa, cao su, cà phê…bố trí hết rồi, cho nên diện tích qui hoạch cho cây nguyên liệu thức ăn chăn nuôi không có. Tuy nhiên diện tích trồng bắp đã đạt trên dưới 1 triệu ha, năng suất bắp thấp là có lý do.

Đất hẹp nên phải xoay ba vòng, có nơi 2 lúa một ngô, có nơi 1 vụ lúa một vụ ngô cho nên năng suất không như bên Mỹ trồng một vụ ngô rồi nghỉ đông 6 tháng, đất của Việt Nam hẹp phải quay vòng hai ba lần trong một năm, cho nên năng suất ngô chỉ được 3,7 tấn đến 3,8 tấn trên 1 ha.

Triển vọng sẽ nâng năng suất lên 5 tấn/ha nhưng dù thế có đạt 5 triệu tấn ngô cũng không đủ cung cấp làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Về đậu tương (đậu nành) diện tích ít chỉ được 250 ngàn tới 300 ngàn ha, năng suất thấp chỉ được 1 tấn tới 1,2 tấn một ha vì đất trồng cũng phải quay hai ba vòng.”

Thực phẩm gia súc yếu tố then chốt của ngành chăn nuôi

Không những vậy có những khiếm khuyết trong chính sách đẩy mạnh chăn nuôi để tự túc thực phẩm, khuyến khích nuôi thủy sản để gia tăng kim ngạch xuất khẩu. Thông thường muốn chăn nuôi người ta phải nghĩ đến nguồn thức ăn cho vật nuôi, nhưng sự phát triển chăn nuôi quá nhanh không đi kèm với việc tự túc thức ăn chăn nuôi.

Theo nhận định của ông Lê Bá Lịch, Chủ Tịch Hiệp Hội Thức Ăn Chăn Nuôi thì ngành sản xuất này đang thiếu qui họach phát triển nguồn nguyên liệu thô cũng như công nghiệp phụ trợ cho chế biến. Ông Lê Bá Lịch tiếp lời:

“Phải tăng cường một số những vùng nguyên liệu về năng lượng, rồi nguyên liệu về protein về đạm, càng tự túc được càng nhiều càng tốt, cái đó mới giữ được sự bền vững, phải tự túc được ở trong nước giảm nhập khẩu đi…”

Thức ăn chăn nuôi chiếm tỷ lệ rất lớn trong giá thành sản phẩm chăn nuôi, bất kể nuôi gia súc gia cầm hay tôm cá thủy sản.

Trên thực tế trong quá trình đổi mới, nhà nước đã mở cửa ưu đãi các nhà đầu tư nước ngoài, nên các tập đòan sản xuất thức ăn chăn nuôi mạnh nhất thế giới đều đã có mặt rất sớm ở Việt Nam. Mặt trái của tấm huy chương là các đại gia nước ngoài hưởng siêu lợi nhuận trong khi nông dân luôn trăn trở vì giá thức ăn chăn nuôi cao đến mức phi lý.

Ông Phạm Văn Minh, giám đốc công ty Phú An Sinh TPHCM chuyên doanh chăn nuôi gia cầm và chế biến đưa ra nhận định:

“Ở Việt Nam có khoảng gần một trăm nhà máy về thức ăn chăn nuôi, tuy nhiên 70% tới 80% thị phần thì chỉ nằm trong có khoảng 10 nhà máy lớn thôi. Do đó trong những năm vừa qua giá thức ăn chăn nuôi liên tục biến động, biến động một phần là do giá cả thị trường, tuy nhiên một phần cũng do các đơn vị nắm nguồn chi phối họ cũng chủ động làm giá.”

Theo lời Ông Lê Bá Lịch, Chủ Tịch Hiệp Hội Thức Ăn Chăn Nuôi, ngành sản xuất chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam đang chịu rất nhiều khó khăn, từ cơ chế quản lý lạc hậu bất cập tới lệ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, các doanh nghiệp nội địa yếu kém cả về vốn lẫn công nghệ sản xuất so với các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Ngoài ra nguồn nhân lực chuyên môn cho nghiên cứu, sản xuất, tiếp thị cũng thiếu hụt trầm trọng.

Theo thông tin ghi nhận, có ba mặt hàng thức ăn chăn nuôi chủ yếu được chính phủ đưa vào diện bình ổn giá từ ngày 15/11/2009, gồm thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh, thức ăn đậm đặc cho gia súc gia cầm và thức ăn viên hỗn hợp dành cho cá tra cá ba sa. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là tiền đề cho sự cải thiện thị trường thức ăn chăn nuôi. Những giải pháp dài hạn vẫn còn là vấn đề của tương lai.

Nam Nguyên