NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Châu Á tìm cách đối phó các "cơn sốc" tài chính

Ngày 02/07/2007, các đại biểu tham dự Diễn đàn khu vực do Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) chủ trì ở Philippines cho rằng, châu Á cần thiết lập quỹ tiền tệ riêng để đối phó với các ""cơn sốc"" tài chính tương tự cuộc khủng hoảng hồi tháng 07/1997.

Mười năm sau cuộc khủng hoảng này, châu Á nhìn lại quá khứ để rút ra các bài học cho tương lai. Các đại biểu dự Diễn đàn đã nhấn mạnh rằng, sự ra đời của Quỹ Tiền tệ châu Á là cần thiết, vì Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) không thể đủ sức đương đầu với cuộc khủng hoảng tài chính châu Á.

“Đội chữa cháy địa phương” để thay IMF

Cách đây 10 năm, ngày 02/07/1997, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á thảm khốc chính thức bắt đầu. Do cạn kiệt các nguồn dự trữ ngoại hối, Thái Lan đã buộc phải thả nổi đồng Baht và đồng tiền này lập tức giảm giá mạnh. Phản ứng dây chuyền đã nhanh khi các nhà đầu tư rút vốn ra khỏi các nước có những triệu chứng kinh tế tương tự, đặc biệt là Indonesia, Malaysia và Hàn Quốc. Hồng Kông, Philippines, Singapore và Đài Loan cũng bị tác động bởi “vòng xoáy” này.

Nhìn lại quá khứ đen tối 10 năm trước, cựu Bộ trưởng phụ trách các vấn đề kinh tế của Indonesia, D. Jakticho, cho rằng các điều kiện mà IMF áp đặt để đưa nước ông thoát khỏi cuộc khủng hoảng trên đã gây ra tình trạng căng thẳng liên tục trong đời sống chính trị của Indonesia, góp phần dẫn tới việc lật đổ Tổng thống Suharto năm 1998 và sau đó là nhiều năm rối ren chính trị.

Trong khi đó, cựu Bộ trưởng Tài chính Philippines Roberto de Ocampo cho rằng, các nước châu Á hiện sở hữu một lượng dự trữ ngoại tệ lớn mà hầu hết đã được đầu tư vào các tài sản bằng đồng USD. Đã đến lúc châu Á phải tự hiểu những việc cần phải làm với các nguồn tài chính của mình. Hội nhập tài chính hơn nữa chính là "liều thuốc giải độc" hữu hiệu nhất đối với các cuộc khủng hoảng tài chính có thể xảy ra trong tương lai ở châu Á.

Một số ý kiến cho rằng kể từ cuộc khủng hoảng năm 1997, việc thành lập Quỹ Tiền tệ châu Á không có bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, ban đầu, quỹ tiền tệ riêng của khu vực không nên quá độc lập với IMF.

Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Haruhiko Kuroda, ngày 2/7 cũng đã kêu gọi các nền kinh tế châu Á tăng cường hợp tác và hội nhập để khu vực có thể đối phó với những biến động từ bên ngoài.

10 năm, thành công và những nguy cơ

Sau cuộc khủng hoảng tài chính 10 năm trước, một số người bi quan dự đoán rằng sẽ có một thập kỷ giảm sút tăng trưởng ở châu Á, như ở Mỹ Latinh sau cuộc khủng hoảng nợ vào những năm 80 của thế kỷ trước. Nhưng, một thực tế đáng mừng là, kinh tế châu Á hiện đang phát triển rất mạnh. Trong ba năm qua, châu Á đang trỗi dậy đã tăng trưởng trung bình hàng năm 8%, bằng mức trước khi xảy ra khủng hoảng.

Chủ tịch ADB Kuroda nhấn mạnh, 10 năm sau khủng hoảng, châu Á một lần nữa lại trở thành khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới. Mặc dù tốc độ tăng trưởng của 5 nước bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng vẫn thấp hơn so với thời điểm trước khi xảy ra khủng hoảng, song thu nhập bình quân đầu người ở những nước này hiện đã vượt qua mức độ trước khủng hoảng, các chỉ số xã hội được cải thiện đáng kể và khu vực đã đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 1995 với mức 8,3% vào năm 2006.

Xu hướng hội nhập khu vực không ngừng mở rộng đã dẫn tới sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa các chính phủ, tiến trình thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN đã được ấn định và đang được xúc tiến, trong khi các cuộc thảo luận về Cộng đồng Đông Á cũng đang được đẩy mạnh.

Nhiều chuyên gia cũng bày tỏ lo ngại rằng một cuộc khủng hoảng khác sẽ xảy ra. Nếu “bong bóng” chứng khoán của Trung Quốc “nổ tung”, thì sẽ tác động tiêu cực đối với nền kinh tế tại Trung Quốc và các nước láng giềng.

Bên cạnh đó, hiện nay cơ sở hạ tầng công cộng, đặc biệt ở Thái Lan và Indonesia, tồi tệ hơn nhiều so với 10 năm trước và việc đầu tư kinh doanh bị tổn thất do sự bất ổn về kinh tế và chính trị. Công cuộc cải cách ở khu vực này còn khá hạn chế ngoài lĩnh vực tài chính. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, chất lượng quản lý của chính quyền rất quan trọng đối với đầu tư và tăng trưởng kinh tế, nhưng đáng buồn là trên một số mặt, công tác quản lý tại các nước Đông Á lại kém đi...

Châu Á không loại trừ khả năng xảy ra cú sốc tài chính tiếp theo

Cuộc khủng hoảng tài chính-tiền tệ Châu Á năm 1997/1998 đã khiến cho thị trường vốn toàn cầu bấp bênh, dòng vốn quốc tế nhanh chóng rút khỏi khu vực, gây tác động nghiêm trọng cho các nền kinh tế Châu Á.

Năm 1998, GDP thực tế trên đầu người của Indonesia, Malaysia, Hàn Quốc và Thái Lan đều giảm trung bình 11% và hàng triệu người bị mất việc làm. Thái Lan và Indonesia - hai nước bị ảnh hưởng nặng nhất với mức sụt giảm GDP trong giai đoạn 1997-2002 ước khoảng 35% so với mức tăng trưởng tiềm tàng dựa trên nhịp độ trước đó và mức giảm này tồi tệ ngang với mức giảm sản lượng giai đoạn Đại suy thoái hồi đầu thập kỷ 1930 ở Mỹ.

Mười năm sau đó, các thị trường tài chính Châu Á phát triển trở lại và khu vực này lại trở nên hấp dẫn toàn thế giới. Trong 3 năm qua, các nền kinh tế mới nổi Châu Á đã tăng trưởng với tốc độ trung bình 8%/năm, thậm chí còn nhanh hơn giai đoạn trước khủng hoảng.

Một số nhà bình luận tin rằng tất cả những thành quả này là nhờ công cuộc cải tổ và tái cơ cấu, những nước nạn nhân của cuộc khủng hoảng hiện trở nên năng động và có khả năng đàn hồi hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo kinh tế vẫn lo ngại khả năng xảy ra cuộc khủng hoảng khác.

Bộ trưởng Tài chính thứ hai Singapore Tharman Shanmugaratnam đã cảnh báo về một cú sốc tài chính tiếp theo. Ông Shanmugaratnam cho rằng tâm trạng tự phụ, tự mãn có thể là đe dọa lớn nhất tới sự phồn thịnh của Châu Á. Ông nói: Lợi suất thấp lâu dài và môi trường tài chính tiền tệ ổn định đã gây nên tâm trạng tự phụ, tự mãn của mọi người, dễ coi nhẹ những rủi ro không ngừng tích luỹ trong thị trường tài chính tiền tệ.

Tại cuộc hội thảo với chủ đề “Châu Á đang hướng về phía trước: 10 năm sau khủng hoảng”, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng cảnh báo Châu Á đang phải đối mặt với cú sốc tài chính mới mặc dù đã phục hồi đáng kể sau cuộc khủng hoảng 1997. Chủ tịch ADB Haruhiko Kuroda kêu gọi các nền kinh tế Châu Á tăng cường hợp tác và hội nhập để khu vực có thể đối phó với những biến động từ bên ngoài.

Theo ông Kuroda, môi trường kinh tế toàn cầu và mạng lưới sản xuất xuyên biên giới ngày càng mở rộng cùng với những tiến bộ trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã giúp các nhà lãnh đạo khu vực nhận thức được sự cần thiết của việc cùng nhau hợp tác nhằm tạo khả năng đối phó tốt hơn với những rủi ro cả từ bên trong và bên ngoài.

Tại hội thảo, Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Chalongphob Sussangkarn nhấn mạnh cuộc khủng hoảng đã dẫn tới những cải cách kinh tế và tài chính quan trọng trong khu vực. Những chính sách được thực hiện thời gian qua đã tăng thêm sức mạnh cho các tổ chức tài chính cũng như nâng cao khả năng đối phó với những rủi ro. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hiện vẫn còn tồn tại nhiều nguy cơ, do đó, chính phủ các nước trong khu vực cần theo dõi chặt chẽ xu hướng biến động tài chính vĩ mô.

Các nền kinh tế Châu Á tuy có thể vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính 1997/98 nhưng hiện lại đang đối mặt với các thách thức mới như sự chênh lệch về thu nhập, biến đổi khí hậu, tham nhũng và xuống cấp về môi trường. Đó cũng chính là những lời cảnh báo trong báo cáo dưới tiêu đề “Đông Á phục hưng: ý tưởng về tăng trưởng, thách thức từ thành công kinh tế của Đông Á” của Ngân hàng Thế giới (WB).

Một thay đổi lớn trong thập kỷ qua chính là sự trỗi dậy của Trung Quốc với tư cách là một cường quốc kinh tế. Trung Quốc cũng chính là nước ít chịu tác động của cuộc khủng hoảng 1997/98 nhờ sự kiểm soát hệ thống tài chính chặt chẽ. Leong H. Liew, chuyên gia về kinh doanh của Châu Á thuộc trường Đại học Griffith của Australia, nhận xét: “Quyết định của Trung Quốc không phá giá đồng nội tệ (vào lúc cao điểm của cuộc khủng hoảng) chắc chắn đã nâng danh tiếng của quốc gia này như là một công dân quốc tế có trách nhiệm. Cuộc khủng hoảng cũng củng cố quyết tâm của Trung Quốc không mở cửa khu vực tài chính quá nhanh”.

Nhà kinh tế Nouriel Roubini thuộc Roubini Global Economics đã đưa ra lời giả thuyết liệu Trung Quốc có thể là nguồn gốc gây ra cuộc khủng hoảng tiếp theo?

Quả thực, việc không phá giá đồng nội tệ đã giúp ngăn cản phản ứng dây chuyền giúp cho tình hình khu vực lúc đó bớt tồi tệ hơn. Nhưng cũng chính vì thế Trung Quốc có thể rút ra một bài học sai lầm đó là giữ ổn định tỷ giá hối đoái và xây dựng nguồn dự trữ khổng lồ. Chính sách tiền tệ lỏng và lãi suất thấp của Trung Quốc có thể khuyến khích chuyển một lượng tiền khổng lồ vào thị trường chứng khoán.

Nếu bong bóng giá cổ phiếu của Trung Quốc tan vỡ thì hậu quả kinh tế ở Trung Quốc có thể nhẹ do sở hữu cổ phiếu của Trung Quốc tương đối thấp. Tuy nhiên, các nhà đầu tư lo ngại xảy ra một đợt rút tiền ồ ạt khỏi các thị trường chứng khoán Châu Á khác.

Mặc dù Châu Á hiện đang sở hữu một lượng dự trữ ngoại tệ lớn có thể hạn chế sự sụp đổ vốn nghiêm trọng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Châu Á cần phải thiết lập quỹ tiền tệ riêng, nếu muốn đương đầu với các cơn sốc tài chính trong tương lai tương tự với cuộc khủng hoảng từng làm chao đảo cả khu vực này cách đây 10 năm.

Phát biểu tại hội thảo ADB ngày 02/07 tại Manila, Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Chalongphob Sussangkarn cho biết kể từ cuộc khủng hoảng năm 1997, “việc thành lập quỹ tiền tệ Châu Á chỉ đạt được những bước tiến không đáng kể”. Theo ông, Diễn đàn ASEAN+3, gồm 10 nước Đông Nam Á và các đối tác thương mại then chốt là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nên tập trung thảo luận “việc khai thác các nguồn lực đa phương” để ngăn chặn sự lặp lại của cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á 1997.

Ngoài việc tăng cường tích luỹ lượng vốn dự trữ lớn, chính phủ các nước Đông Á nên tạo sự mềm dẻo hơn cho các nền kinh tế và các ngân hàng có khả năng mau phục hồi để đối phó tốt hơn với những bất ổn trong tương lai. Các nước cần có chính sách tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn, hướng tới mức tăng trưởng dựa vào nhu cầu trong nước thay vì xuất khẩu. Các chính phủ cũng cần phải khôi phục lòng tin kinh doanh và tạo môi trường đầu tư lành mạnh. Châu Á đã từng làm tốt hơn mong đợi trong 10 năm qua và bây giờ vẫn có thể làm tốt hơn nữa.

TTXVN