NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Dùng ngân sách bù chênh lệch lãi suất có hợp lý - Chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành , Kiều bào Mỹ

Việc hạ thấp lãi suất vay vốn để Doanh Nghiệp duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh là cần thiết, nhưng thực hiện mục đích này qua phương thức dùng tiền ngân sách bù chênh lệch giữa lãi suất ngân hàng và lãi suất Doanh Nghiệp cần vay vốn có phải là hợp lý ?

Trong phương án kích cầu Chính phủ đã có quyết định dùng một phần lớn số tiền 17.000 tỷ đồng để hỗ trợ 4% lãi suất vay vốn cho một số các doanh nghiệp với mục đích “duy trì sản xuất, kinh doanh, đẩy mạnh xuất khẩu, bảo đảm việc làm”.

Việc hạ thấp lãi suất vay vốn để doanh nghiệp duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh là cần thiết, nhưng thực hiện mục đích này qua phương thức dùng tiền ngân sách bù chênh lệch giữa lãi suất ngân hàng và lãi suất doanh nghiệp cần vay vốn có phải là giải pháp hợp lý hay không ?

Ở các nước khác, việc hạ lãi suất doanh nghiệp vay vốn được thực hiện qua chính sách tiền tệ, ít thấy có nước nào áp dụng phương thức nhà nước bù chênh lệch lãi suất.

Từ Mỹ đến Nhật Bản và châu Âu, để hỗ trợ doanh nghiệp được vay vốn với lãi suất thấp, ngân hàng trung ương hạ lãi suất chiết khẩu và lãi suất tái cấp vốn cho ngân hàng thương mại , tạo điều kiện cho ngân hàng thương mại cho doanh nghiệp vay với lãi suất thấp. Nếu ngân hàng thương mại cần huy động vốn để cho vay thì có thể chiết khấu các hợp đồng cho vay với ngân hàng trung ương hoặc trực tiếp vay vốn từ ngân hàng trung ương.

Đặc điểm của ngân hàng trung ương là một định chế tài chính “công quyền” được luật pháp ủy thác quyền phát hành tiền tệ, tín dụng, mà không phải đi huy động vốn từ trong nhân dân hay vay vốn tư bất cứ nguồn nào. Ngân hàng trung ương có quyền phát hành tiền nên không phải trả lãi suất để huy động vốn.

Trường hợp cuả Mỹ lãi suất ngân hàng trung ương cấp vốn cho ngân hàng thương mại được hạ xuống còn 0% đến 0,25%. Bên Nhật lãi suất ngân hàng trung ương chiết khấu và tái cấp vốn cho ngân hàng thương mại được hạ xuống còn 0,30%. Dựa trên lãi suất được ngân hàng trung ương cấp vốn từ 0% đến 0,30%, ngân hàng thương mại có thể cho doanh nghiệp vay từ 3 - 4% mà không cần phải có sự can thiệp của chính phủ hay hỗ trợ từ ngân sách.

Điều tiết mức lãi suất ngân hàng là phạm vi trách nhiệm của chính sách tiền tệ, không phải là phạm vi can thiệp của chính phủ qua chính sách tài khóa.

Điều phối lãi suất, dung lượng và lưu lượng tiền tệ để hỗ trợ cho nền kinh tế phát triển bền vững và ổn định, và đồng thời kiềm chế không để xảy ra lạm phát hay thiểu phát là trách nhiệm của chính sách tiền tệ mà cơ quan quản lí là ngân hàng trung ương.

Quyền phát hành tiền tệ được luật pháp ủy thác cho ngân hàng trung ương, và Việt Nam ta gọi là “Ngân hàng Nhà nước”. Về cơ sở luật pháp thì Nhà nước không có ngân hàng, cho nên gọi Ngân hàng Trung ương là “Ngân hàng Nhà nước” là nguồn gốc của sự lẫn lộn về phạm vi quyền lực.

Nhà nước do Chính phủ quản lí không có ngân hàng, không có quyền phát hành tiền tệ mà chỉ được quyền quản lí tài chính công qua ngân sách được Quốc Hội chuẩn y.

Do vậy việc hạ lãi suất cho vay là phạm vi quyền lực của ngân hàng trung ương, định chế tài chính có quyền phát hành tiền tệ, tín dụng; có quyền cấp vốn cho hệ thống ngân hàng thương mại với lãi suất phù hợp với nhu cầu điều tiết khối tiền tệ cần thiết để đảm bảo kinh tế phát triển ổn định bền vững, không để cho nền kinh tế phải thiếu vốn hoạt động làm nẩy sinh ra “thiểu phát”, cũng như không để cho dung lượng tiền bạc lưu hành quá nhiều so với nhu cầu, làm nẩy sinh ra “lạm phát”.

Thi hành trách nhiệm điều tiết lưu lượng tiền tệ trong nền kinh tế, ngân hàng trung ương ở phần lớn các nước trên thế giới có quyền định mức lãi suất chiết khấu và tái cấp vốn cho hệ thống ngân hàng thương mại tùy theo tình hình lên xuống của nền kinh tế.

Trở lại với trường hợp của Việt Nam, nếu chính sách của lãnh đạo Đảng và nhà nước là cần hạ lãi suất cho doanh nghiệp vay vốn, phương thức hợp lý và hữu hiệu nhất là điều chỉnh lãi suất ngân hàng trung ương chiết khấu và tái cấp vốn cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Nếu 4 - 5% là định mức lãi suất cần thiết để doanh nghiệp có điều kiện duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh thì ngân hàng trung ương có thể hạ lãi suất chiết khấu và tái cấp vốn xuống mức từ 1 đến 2%, không cần phải Chính phủ dùng ngân sách để hỗ trợ lãi suất qua phương thức “bù chênh lệch

Ngoài việc điều tiết lãi suất qua chính sách tiền tệ do ngân hàng trung ương quản lý là hợp lý, việc triển khai cũng sẽ bảo đảm tính chất khách quan, nhanh gọn, tránh được những nguy cơ tiêu cực liên quan đến việc các cơ quan hành chính giám định và giải quyết các hồ sơ “xin” được hỗ trợ bù chênh lệch lãi suất.

Hơn nữa, trong khi chính sách tiền tệ hoàn toàn có thể giải quyết được việc cung ứng vốn cho doanh nghiệp phát triển mà nhà nước không phải tốn kém chi phí “bù chênh lệch lãi suất”, việc áp dụng phương thức lấy tiền ngân sách để “hỗ trợ doanh nghiệp” trả lãi cho ngân hàng thương mại là một lãng phí trong khi ngân sách đã bị thâm hụt trầm trọng là một quyết định cần phải được xem xét lại.