NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Tái cơ cấu : Việt Nam nên chú trọng “phần mềm”, tức hoạt động của Chính phủ - Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore Lee Yi Shyan

Gặp gỡ báo giới đến từ Việt Nam cuối tuần qua, Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore Lee Yi Shyan cho rằng "phần mềm", tức hoạt động của Chính phủ, đóng vai trò rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

Thay đổi quan hệ giữa Chính phủ và doanh nghiệp

Thưa Bộ trưởng, Chính phủ Việt Nam đang chuẩn bị kế hoạch cho tái cấu trúc nền kinh tế. Singapore có kinh nghiệm nào có thể chia sẻ với Việt Nam ?

Có hai vấn đề chính cần làm.

Về phần cứng, cần tập trung vào cơ sở hạ tầng. Đường xá phải liên thông, cảng hàng không, cảng biển không được tắc nghẽn. Nếu có một kế hoạch chuẩn thì hoàn toàn có thể làm tốt hệ thống đường sá, cảng biển .

Trước mắt, có thể vay tiền để xây dựng, sau đó đưa vào khai thác, thu phí sẽ hoàn lại được.

Để làm tốt, các bạn có thể học tập kinh nghiệm các nước như Trung Quốc, Singapore.

Về phần mềm, hoạt động của Chính phủ đóng vai trò rất quan trọng. Chính phủ hoạt động hiệu quả sẽ thúc đẩy sự phát triển.

Mối quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa các doanh nghiệp và Chính phủ cũng cần thay đổi, chẳng hạn thủ tục phải nhanh hơn, cấp giấy phép đăng ký kinh doanh nhanh hơn. Các khúc mắc về thương mại cũng phải được giải đáp nhanh.

Việc trao đổi giữa cộng đồng kinh doanh và Chính phủ rất quan trọng. Các bạn cần một môi trường có nhiều trao đổi hơn, để khi cộng đồng kinh doanh có vấn đề thì họ có thể đối thoại với Chính phủ.

Nhiều chính phủ rất coi trọng phần cứng. Vì vậy mà tồn tại các vấn đề như giao thông phức tạp, đông đúc, hàng hóa tắc tại cảng 3 ngày mới giải phóng được…

Ngoài ra, cần thay đổi hệ thống giáo dục. Việt Nam có lực lượng lao động đông nhưng lực lượng này cần được đào tạo nhiều kỹ năng hơn.

Bên cạnh một bộ phận được đào tạo trong các trường Đại Học thì bộ phận khác có thể học cách vận hành máy móc.

Trong môi trường hiện nay, lao động cần thành thạo tiếng Anh để dễ dàng tiếp thu kinh nghiệm quốc tế.

Hầu hết ở Việt Nam là cảng sông

Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 5 của Singapore. Năm ngoái, tổng giao dịch thương mại hai nước lên tới 15 tỷ đôla, tăng 20% so với năm 2007. Ông đánh giá thế nào về triển vọng hợp tác giữa hai nước ?

Việt Nam và Singapore khác nhau về cơ cấu kinh tế nên có thể hợp tác.

Việt Nam sản xuất nhiều gạo, cà phê, hạt điều, các sản phẩm nguyên liệu thô và là nước xuất khẩu thủy hải sản lớn. Singapore có thể đầu tư vào một số nhà máy chế biến.

Singapore là một trong những cảng bận rộn nhất thế giới về container. Vì vậy khi Việt Nam muốn xuất khẩu hàng hóa đến Ấn độ, Úc hay Philippines thì cách tốt nhất là vận chuyển hàng đến Singapore.

Ngoài ra, Singapore có thể đầu tư nhà xưởng, máy móc để sản xuất giày dép, đồ điện tử... Chúng tôi đã xây ba khu công nghiệp tại Việt Nam.

Sau Trung Quốc, Việt Nam được biết như một điểm đến ưa thích của các nhà đầu tư, đặc biệt với các nhà đầu tư Nhật Bản. Theo chương trình Trung Quốc + 1, điểm đến tiếp theo sẽ là Việt Nam.

Chúng tôi khuyến khích các công ty Singapore đầu tư nhiều hơn và mua hàng hóa nhiều hơn từ Việt Nam.

Chúng ta cũng có thể hợp tác về công nghệ thông tin, viễn thông, giao thông vận tải như hàng không, cảng biển, đặc biệt là về phát triển bền vững.

Chúng tôi là trung tâm hậu cần về hàng không, cảng biển, IT, có nền công nghiệp hóa dầu, công nghiệp điện tử. Nhưng môi trường của chúng tôi rất trong sạch. Các bạn vẫn có thể phát triển công nghiệp mà không lo ảnh hưởng đến môi trường.

Việt Nam đang chuẩn bị xây cảng trung chuyển quốc tế ở Khánh Hòa. Ông đánh giá như thế nào về triển vọng phát triển cảng biển ở Việt Nam, liệu có thể hy vọng cạnh tranh với Singapore trong vai trò phân phối hàng hóa ?

Việt Nam có rất nhiều cảng nhưng hầu hết là các cảng sông, khiến cho trung tâm thành phố trở nên chật chội. Rất nhiều container phải đi vào thành phố thay vì đi ra cảng.

Cảng biển ở Singapore và cảng ở Việt Nam đóng hai vai trò hoàn toàn khác nhau.

Cảng Singapore là cảng chuyển tải. Chúng tôi gom hàng hóa từ nhiều nơi đến trong thời gian ngắn và xuất đi rất nhanh. Vì thế, chúng tôi không mất nhiều thời gian để vận hành cảng.

Trong khi đó, ở Việt Nam, hàng hóa đến ở lại Việt Nam và muốn xuất đi cũng xuất từ cảng Việt Nam. Do đó, các cảng biển không đóng vai trò là trạm trung chuyển hàng hóa.

Lê Nhung

Kích cầu, bài học từ Singapore

“Một phần trong gói kích cầu 20,5 tỷ đôla Singapore dành để nâng cấp kỹ năng cho người lao động. Đã có 1.800 công ty gửi 120.000 công nhân tham gia chương trình này”, Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore Lee Yi Shyan chia sẻ kinh nghiệm sử dụng gói kích cầu.

Gói kích cầu lớn nhất thế giới

Báo chí Singapore đưa tin kinh tế Singapore đã có dấu hiệu phục hồi tích cực. Ông có thể nói gì về điều đó ?

Kinh tế quý 1 so với cùng kỳ năm trước đã giảm 6%. Tuy quý 2 vẫn tăng trưởng -3,7% nhưng đã có một số tín hiệu đáng mừng. Sự suy giảm đã xuống đến mức tệ nhất, đó là điểm đáy của tăng trưởng âm.

Singapore dựa vào thương mại quốc tế nên nếu thị trường Nhật, Mỹ, châu Âu chậm lại thì xuất khẩu của chúng tôi gặp vấn đề.

Trong 9 tháng qua, chúng tôi tập trung vào việc đa dạng hóa ngành nghề cho công nhân.

Chúng tôi khuyến khích doanh nghiệp gửi công nhân đi nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Người lao động được nâng cao tay nghề hoặc học thêm nghề mới để khi nền kinh tế trở lại bình thường, họ có cơ hội tìm công việc mới tốt hơn.

Trong 2 quý tiếp theo, chúng tôi vẫn rất thận trọng vì tình hình kinh tế thế giới vẫn chưa có dấu hiệu tốt hơn. Các nước Singapore, Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc sẽ còn phải đối mặt với một giai đoạn chưa chắc chắn.

Singapore có cần đến gói kích cầu thứ hai không ?

Không cần. Vì những điểm yếu của nền kinh tế chủ yếu do tác động của thế giới chứ không phải từ nguyên nhân nội tại của Singapore. Về lâu dài, tôi nghĩ châu Á nên cân bằng giữa xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

Thị trường Singapore rất nhỏ, chỉ có 4,8 triệu người, không giống với thị trường gần 90 triệu người như Việt Nam.

Mặc dù nền kinh tế tương đối mạnh nhưng hàng hóa cung cấp cho thị trường nội địa chỉ chiếm khoảng 15-20% tỷ trọng của nền kinh tế. Singapore còn cung cấp cho các thị trường khác trong khu vực và trên thế giới.

Ngoài ra, khác với Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc thì cơ sở hạ tầng của Singapore tương đối hoàn thiện. Đường sá đã xây xong, đầy đủ, sẵn sàng hết. Nếu quay lại những năm 70, chúng tôi cũng sẽ phải xây đường sá, nhà máy điện.

Gói kích cầu của chúng tôi đưa ra vào đầu năm, dự kiến 20,5 tỷ đô la Singapore, khoảng 16-17 tỷ đôla Mỹ. Tính trung bình với 4,8 triệu dân, thì gói kích cầu của chúng tôi thuộc lớn nhất thế giới.

"Chính phủ chịu 90% tổn thất"

Chính phủ sử dụng những công cụ kiểm soát nào để đảm bảo rằng các khoản tiền kích cầu chi đúng mục tiêu và đối tượng ?

Gói kích cầu được đầu tư cho tương lai như giáo dục, để giữ công việc, tái đào tạo lao động, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp, giúp đỡ người nghèo.

Về giáo dục, chúng tôi xây thêm các trường học.

Về tái đào tạo lao động, chúng tôi có chương trình nâng cấp kỹ năng dành cho tất cả công dân Singapore.

Chính phủ sẽ trả từ 300 - 2.500 đôla cho một người. Đây là khoản tiền Chính phủ giúp người lao động trải qua giai đoạn khó khăn trong thời gian 1 năm.

Trong khó khăn, đơn hàng ít đi, người lao động chỉ làm 4 ngày/tuần nên Chính phủ khuyến khích việc gửi công nhân đi học. Chính phủ sẽ trả phí đào tạo hoặc vẫn trả lương bình thường.

Trong nửa năm qua, khoảng 1.800 công ty đã đăng ký và gửi 120.000 công nhân tham gia chương trình.

Chúng tôi cũng có cách để hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chính phủ sẽ làm việc với các ngân hàng để đưa ra các khoản vay như các khoản vay nhỏ, khoản vay nóng dùng ngay, khoản vay dài hạn, vay để mua máy móc và vay đầu tư ra nước ngoài...

Phần cuối cùng là dành một khoản tiền để giúp đỡ người nghèo và người có thu nhập thấp hoặc thất nghiệp.

Chính phủ làm thế nào để tránh tình trạng rút tiền ra khỏi ngân hàng ?

Chính phủ chịu trách nhiệm về các khoản tiền gửi trong ngân hàng.

Đầu tháng 10, tháng 11 khi suy thoái kinh tế xảy ra ở châu Âu, chúng tôi nghe nói mọi người cố gắng rút tiền ra khỏi ngân hàng nước ngoài để gửi tiền vào ngân hàng bản địa.

Để giữ lòng tin thì Chính phủ phải đứng ra đảm bảo các khoản vay trong ngân hàng.

Đó là, Chính phủ làm việc với ngân hàng để chia sẻ chi phí. Trong trường hợp công ty bị phá sản, ngân hàng chỉ phải chịu 10% tổn thất, Chính phủ chịu 90%.

Khi Chính phủ tham gia chia sẻ 90% rủi ro với ngân hàng thì ngân hàng sẵn sàng cho vay vì họ chỉ có 10% rủi ro. Tất nhiên điều kiện cho vay cũng phải rất chặt chẽ.

Chính phủ cũng làm việc với ngân hàng để hỗ trợ một nửa các khoản tiền bảo hiểm trong trường hợp xảy ra rủi ro, đặc biệt trong các khoản cho vay thương mại.

Cơ chế này đang hoạt động tương đối tốt. Đơn xin mua bảo hiểm và vay ngân hàng đang có chiều hướng gia tăng. Nếu tháng 1, số tiền ngân hàng cho vay chỉ là 200 triệu đôla Singapore thì sau đó đã tăng gấp 7 lần, lên khoảng 1,2 - 1,3 tỷ đôla, giữ vững trong nhiều tháng gần đây.

Lê Nhung