NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Thông điệp đọng lại từ chuyến thăm của GS Joseph Nye

Trong hành trình 2 ngày tới Việt Nam, nhà tư tưởng đối ngoại hàng đầu Hoa Kỳ đã để lại một thông điệp then chốt: gia tăng sức mạnh mềm là gieo lòng tin vào đối tác bằng tính chính đáng trong các chính sách của mình.

Những ngày đầu năm mới 2010, Giáo sư Joseph Nye đã trở thành nhân vật được trông đợi tại Hà Nội. Những lá thư bạn đọc gửi về kèm theo lòng ngưỡng mộ và háo hức muốn có cơ hội được diện kiến học giả hàng đầu thế giới, "người quen" về học thuật. Kèm với đó là những câu hỏi và trăn trở về tình hình thế giới, khu vực và chính sách của Việt Nam trong một thế giới đang chuyển đổi. Một nhà nghiên cứu ở tuổi cổ lai hi cũng lặn lội đến để được đặt câu hỏi cho vị Giáo sư đến từ bên kia trái đất...

Ở Việt Nam chưa trọn hai ngày, lịch trình của nhà tư tưởng đối ngoại hàng đầu của Mỹ sít sao đến từng phút. Rời New Dehli chỉ kịp từ sân bay Nội Bài về khách sạn, Giáo sư Joseph Nye đã vội vã xuất hành để kịp giờ gặp người đứng đầu Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Bữa cơm trưa đầu tiên ở Hà Nội đành bỏ lại. Món ngon Hà Nội - "phở" vang danh từ lâu tại nước Mỹ cũng phải ăn vội ngay tại tòa soạn VNnet , trong khi Giáo sư đọc những câu hỏi độc giả khắp nơi gửi về cho ông.

Muốn "mang chút gì của Hà Nội" về Mỹ, vị giáo sư đầu ngành quan hệ quốc tế Mỹ tranh thủ phút nghỉ trưa ngày làm việc thứ hai, giữa hai cuộc gặp, để dạo phố cổ Hà Nội.

Bận rộn là thế, nhưng "nhất định các bạn phải đưa tôi đến thăm Hồ Chí Minh". Phút cuối trước khi rời Việt Nam, ông đã dành thời gian ít ỏi đến thăm nhà sàn.

Gặp với Thủ tướng Việt Nam, trực tuyến trên VNnet, thuyết trình tại Diễn đàn VNR500 và nói chuyện với cán bộ ngoại giao Việt Nam,... các cuộc thảo luận đều tập trung vào hai chủ đề được quan tâm nhiều nhất là gia tăng sức mạnh mềm cho Việt Nam và sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc.

Hai chủ đề tưởng khác nhau này lại có liên hệ với nhau ở chỗ: Trung Quốc trỗi dậy như một cây cao phủ bóng thì các nước xung quanh trong đó có Việt Nam làm thế nào để không bị "cớm nắng".

GS Joseph Nye đã có câu trả lời.

Niềm tin để có điệu nhảy hai người

Trong cuộc gặp với lãnh đạo doanh nghiệp tại Diễn đàn VNR500, ông nói "Sức mạnh mềm như một điệu nhảy, nó đòi hỏi phải có đối tác." Nói nôm na là, một chàng trai phải có sức hấp dẫn đủ để thuyết phục một cô gái nhảy với mình. Thành công phụ thuộc và sự chấp nhận của cô gái.

Có những cách khác để đạt mục đích như ép buộc cô gái (cây gậy) hay dùng tiền để dụ dỗ (cà rốt), nhưng cả hai đều không có lợi trong dài hạn bằng việc tạo ra niềm tin và thiện cảm trong lòng cô gái kia.

Nye khẳng định: "Chìa khóa của sức mạnh mềm là lòng tin."

Lý lẽ đơn giản đó không phải quốc gia nào cũng thấu hiểu sâu sắc và áp dụng triệt để.

Mỹ vẫn đơn phương gây chiến và Iraq và đánh Afganistan bất chấp sự phản đối của nhiều quốc gia. Điều đó bào mòn lòng tin vào sức hấp dẫn của hệ tư tưởng Mỹ ở nhiều nơi trên thế giới. GS Nye nói trong Diễn đàn VNR500: "Mỹ không xóa bỏ được quan niệm của thế giới về nước Mỹ tự kiêu, áp đặt nước khác, thì nước Mỹ không thể thành công."

Trung Quốc cũng nỗ lực gia tăng sức hấp dẫn bằng cách thành lập hàng trăm Viện Khổng Tử, quốc tế hóa kênh CCTV và Tân Hoa Xã... Nhưng, những nỗ lực đó sẽ không đạt hiệu quả mong đợi nếu Trung Quốc tiếp tục có những động thái làm rạn vỡ niềm tin của thế giới.

Cởi mở để gia tăng sức mạnh mềm

Trở lại với Việt Nam, nhà tư tưởng đối ngoại khẳng định như hai năm trước rằng: "tinh thần độc lập dân tộc và phát triển kinh tế nhanh chóng" là nguồn sức mạnh mềm của Việt Nam khiến thế giới ngưỡng mộ.

Việt Nam có nhiều câu chuyện hấp dẫn để kể và để tăng hơn nữa sức hấp dẫn của mình, GS Nye cho rằng Việt Nam hãy tiếp tục thực hiện mạnh hơn nữa con đường cải cách và hội nhập theo hướng cởi mở như trong thời gian Đổi mới vừa qua.

Ông còn có một số ý tưởng cụ thể trong cuộc gặp với cán bộ ngoại giao Việt Nam như Việt Nam hãy cùng ASEAN đưa ra giải pháp chung chống biến đổi khí hậu thay vì cãi nhau như các nước khác; đầu tư vào các dự án tốt và kiên quyết nói "Không" với các dự án bẩn gây ô nhiễm môi trường.

Những chính sách chính đáng như vậy mới giúp Việt Nam phát triển bền vững và gia tăng ảnh hưởng trong dài hạn.

GS Nye kết luận: "Đó là cách chứng tỏ Việt Nam đi đúng hướng. Khi đó, Việt Nam sẽ tranh thủ được sự cảm thông và ủng hộ của thế giới. Và sẽ khó cho Trung Quốc trong việc "phủ bóng" Việt Nam."

Mỹ mong muốn một Việt Nam thịnh vượng

Ngay sau khi tới Hà Nội, Giáo sư Joseph Nye đã gặp gỡ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trưa nay ( 12/1/2010 ). Kéo dài so với dự kiến, cuộc gặp bàn về câu chuyện phát triển của Việt Nam trong bối cảnh hậu khủng hoảng.

GS Joseph Nye, ĐH Harvard là tác giả của học thuyết "Sức mạnh mềm" đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới. Ông được đánh giá là một trong 10 học giả có ảnh hưởng nhất trong quan hệ quốc tế đương đại. Ông từng là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ thời chính quyền Bill Clinton.

Việt Nam sẽ là câu chuyện thành công như Hàn Quốc

Thông tin về tình hình kinh tế Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho hay, mặc dù chịu tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, song năm 2009, Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, đạt 5,32%. Dự kiến năm 2010 Việt Nam sẽ còn tăng trưởng cao hơn năm 2009.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng "muốn lắng nghe ý kiến của giáo sư về kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng, tình hình châu Á và ASEAN", "lắng nghe lời khuyên cho Việt Nam về các chính sách phát triển bền vững".

GS Nye cho hay, tại Mỹ, giới kinh doanh cũng rất lạc quan về triển vọng của Việt Nam, GS Nye cho hay. "Người Mỹ muốn một Việt Nam thịnh vượng, muốn trả món nợ quá khứ với Việt Nam".

Ông cho rằng, "một chiến lược Việt Nam cần theo đuổi là nền kinh tế mở, tiếp tục thu hút đầu tư và tăng cường xuất khẩu".

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, "Việt Nam kiên trì đường lối nhất quán là hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, chuyển đổi thành công sang nền kinh tế thị trường, vừa huy động nguồn lực trong nước, vừa tranh thủ nguồn lực bên ngoài, sức mạnh quốc tế để Việt Nam phát triển bền vững, vượt qua bẫy của nước thu nhập trung bình".

Thủ tướng Việt Nam hi vọng, sau khủng hoảng, kinh tế thế giới sẽ cấu trúc lại để phát triển nhanh, bền vững, trên nền tảng khoa học công nghệ mới với hiệu quả và năng suất cao hơn.

Theo nhận định của GS Nye, tình hình kinh tế hiện nay, với xu hướng hồi phục sau khủng hoảng đang ngày càng rõ ràng ở khu vực và thế giới, sẽ "có lợi" cho Việt Nam.

"Các bạn có thể tận dụng xu hướng này để thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư phục vụ cho tăng trưởng kinh tế", GS Nye nói.

Dẫn câu chuyện thành công của Singapore và Hàn Quốc, Giáo sư Joseph Nye tin tưởng "Việt Nam cũng sẽ là câu chuyện thành công như vậy trong tương lai".

Những năm 1960, hình ảnh Singapore vẫn còn là một quốc gia đói nghèo, còn bây giờ, nước này đã có bước tiến vượt bậc. Tương tự, Hàn Quốc của những năm 1960 chỉ có mức thu nhập bình quân đầu người ngang với Ghana, một quốc gia châu Phi, thế nhưng bây giờ đã là nền kinh tế lớn thứ 11 thế giới.

Thế giới phải kiên trì thuyết phục Trung Quốc hành xử có trách nhiệm

Bàn về bối cảnh thế giới hậu khủng hoảng, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Giáo sư Joseph Nye chia sẻ quan điểm cho rằng, sau cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế, thế giới sẽ có sự phát triển nhanh, bền vững, phát triển trên cơ sở khoa học công nghệ mới đưa đến năng suất lao động cao, hiệu quả cao.

Bên cạnh đó, cùng với xu thế toàn cầu hóa, quan hệ giữa các quốc gia trên thế giới trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi và cùng phát triển vì hòa bình, ổn định, hợp tác phát triển trên thế giới là xu thế tất yếu của thời đại.

"Đã đến lúc tất các các quốc gia dân tộc, dù nhỏ hay lớn, phải thực hiện hòa bình, hợp tác, hữu nghị cùng phát triển, để mang lại lợi ích lớn nhất cho toàn thế giới và cho mỗi nước. Đã đến lúc tất cả các dân tộc trên thế giới phải chung sức cùng nhau đối phó với các vấn đề chung toàn cầu: biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, đói nghèo...", người đứng đầu Chính phủ Việt Nam nhấn mạnh.

Nhấn mạnh quan hệ Việt - Mỹ dựa trên nền tảng lịch sử và tương lai Đông Á, Giáo sư Nye đặc biệt lưu ý về sự trỗi dậy của Trung Quốc tại khu vực.

Cùng với sự phát triển kinh tế, Trung Quốc hiện cũng đang tăng cường mở rộng ảnh hưởng, sử dụng và khuếch trương sức mạnh mềm. Phát biểu tại ĐH Đảng lần thứ 17 của Trung Quốc, Chủ tịch Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào cho biết nước này chủ trương tăng cường sức mạnh mềm bên cạnh sức mạnh kinh tế và quân sự.

Thế vận hội Olympic, việc xây dựng 200 viện Khổng tử là biểu hiện thành công của việc khuếch trương sức mạnh mềm Trung Quốc. Tuy nhiên, có những hành xử của Trung Quốc cũng làm xấu đi hình ảnh Trung Quốc trong mắt thế giới, GS Nye cho hay.

Dù còn những đánh giá khác nhau về việc sử dụng sức mạnh mềm của Trung Quốc, tuy nhiên, theo GS Joseph Nye, "nếu chúng ta đối xử tốt với Trung Quốc thì chúng ta cũng có thể thuyết phục được Trung Quốc đi theo con đường là chủ thể có trách nhiệm của thế giới".

"Nước Mỹ và thế giới muốn nhìn thấy một Trung Quốc trỗi dậy hòa bình. Nhưng sự phát triển của kinh tế Trung Quốc phải đi liền với tư cách chủ thể có trách nhiệm với thế giới", GS Nye nói.

Điều này đồng nghĩa với việc Trung Quốc "cần đối xử tốt với láng giềng, đảm nhận trách nhiệm xác đáng trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, thương mại quốc tế"..

"Các nước như Nhật Bản, Ấn Độ, ASEAN phải kiên quyết thuyết phục Trung Quốc thực sự đóng vai trò chủ thể có trách nhiệm này", GS Nye nói.

GS Nye dẫn lại lời của Tổng thống Mỹ Barack Obama: Mỹ vừa muốn hợp tác với Trung Quốc, vừa tăng cường liên minh với Nhật Bản, hợp tác với Ấn Độ vì lợi ích của thế giới và của chính Trung Quốc.

"Song song với việc hợp tác cùng Trung Quốc, chúng ta cũng phải phê bình khi họ có hành xử không đúng đắn", GS Nye nói.

"Nước Mỹ theo dõi sát ứng xử của Trung Quốc với láng giềng như Việt Nam, nhất là vấn đề trên biển", ông Nye cho hay.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho hay, Việt Nam và ASEAN đều mong một Trung Quốc phát triển và có chính sách đảm bảo trên thực tế hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển cho khu vực và thế giới. Điều này không chỉ đúng với Trung Quốc mà với bất kỳ một cường quốc đang trỗi dậy nào khác. Hợp tác một cách hòa bình, hữu nghị là xu thế tất yếu của thế giới.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng bày tỏ mong muốn thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác và bình đẳng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Thủ tướng mong GS Nye với hiểu biết sâu rộng và uy tín chính trị của mình sẽ thúc đẩy mối quan hệ Việt - Mỹ cùng như quan hệ với ĐH Harvard, nơi GS Nye là University Distinguished Service Professor.

Giáo sư Nye hi vọng sẽ sớm được mời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thuyết trình tại Trường Quản lý nhà nước John F. Kennedy, ĐH Harvard.

Phương Loan