NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Công nghiệp phụ trợ của Việt Nam khiến Đại sứ Nhật Mitsuo Sakaba thật sự sốc

Tại diễn đàn kinh tế Việt - Nhật lần ba diễn ra vào ngày 3-3-2009 ở Hà Nội, ông Mitsuo Sakaba, đại sứ Nhật tại Việt Nam thú thật rằng ngành công nghiệp phụ trợ ( sản xuất vật liệu phục vụ các ngành công nghiệp khác ) của Việt Nam làm ông ta “sốc”. Vị đại sứ này bảo rằng: Vì ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam hiện chỉ cung cấp được thùng carton, thậm chí chưa thể sản xuất vỏ chai rượu đủ chất lượng, tỉ lệ nội địa hóa rất thấp nên thời gian để tranh đấu cho ‘sinh mệnh của nền công nghiệp’ Việt Nam không còn nhiều”.

Ông Mitsuo Sakaba kể rằng, năm ngoái, sau khi đi thị sát một số doanh nghiệp Nhật đang hoạt động tại Việt Nam, ông ta ngỡ ngàng khi Việt Nam vẫn phải nhập các loại phụ tùng, linh kiện từ Nhật và các nước Ðông Nam Á. “Tôi đã rất ngạc nhiên khi được biết Việt Nam chỉ có thể cung cấp thùng carton và thật sự 'sốc' khi được biết, các doanh nghiệp sản xuất rượu của Nhật Bản tại Việt Nam phải nhập khẩu cả vỏ chai rượu”.

Các doanh nghiệp sản xuất rượu của Nhật Bản tại Việt Nam không thể sử dụng vỏ chai rượu do Việt Nam sản xuất vì độ dày của vỏ chai không đều, ảnh hưởng đến lượng rượu đổ vào chai. Phối màu của vỏ chai cũng không đều nên chai rượu không bắt mắt. Cũng vì vậy, ông Mitsuo Sakaba nhận xét: “Thật đáng tiếc, khi ở Việt Nam chưa có nhà sản xuất nào có thể làm và cung ứng sản phẩm vỏ chai rượu đáp ứng yêu cầu của phía sản xuất rượu”.

Chẳng riêng vỏ chai rượu, theo ông Mitsuo Sakaba, ngay cả những phụ tùng, linh kiện nhỏ trong các phụ tùng, linh kiện cho các nhà sản xuất cũng phải nhập khẩu, nên tỉ lệ “nội địa hóa” ( tỉ lệ sử dụng vật liệu, linh kiện, phụ tùng do Việt Nam sản xuất ) thấp hơn báo cáo rất nhiều.

Ðại sứ Nhật khẳng định : “Ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam chưa đủ tin cậy và điều đó liên quan đến cả vận mệnh của công nghiệp Việt Nam lẫn quan hệ đầu tư thương mại và chính sách ODA trong tương lai giữa Nhật Bản với Việt Nam và địa vị chính trị của Việt Nam ở Ðông Nam Á.

Có lẽ nên nhắc lại rằng, trong hai thập niên vừa qua, chính quyền Việt Nam đã đề ra nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp, với mục đích phát triển công nghiệp phụ trợ, tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu cho ngân sách và đặc biệt là tiếp nhận công nghệ hiện đại. Tuy nhiên do quản lý tồi và vì tham nhũng ( không giám sát chặt các cam kết của nhà đầu tư nước ngoài), đến nay, các mục tiêu vừa kể đều không đạt. Công nghiệp phụ trợ thì thảm hại như đại sứ Nhật nhận xét.

Khoảng năm 2000, Bộ Công Nghiệp ( nay là Bộ Công Thương ) đã từng tổ chức một cuộc khảo sát các liên doanh sản xuất xe hơi tại Việt Nam. Báo cáo về cuộc khảo sát này khiến công chúng sửng sốt: Tuy chính quyền dành nhiều ưu đãi cho các hãng sản xuất xe hơi nước ngoài ( cho thuê đất với giá rẻ, cấm nhập xe hơi second hand và tăng thuế nhập khẩu xe hơi mới lên tới 300% giá trị thật), nhằm giúp các liên doanh sản xuất xe hơi trong nước có thể chiếm thị trường nội địa, qua đó kích thích công nghiệp phụ trợ phát triển, từng bước tiếp nhận công nghệ hiện đại, để có thể sản xuất xe hơi như Nam Hàn... Thế nhưng suốt mười năm, các liên doanh sản xuất xe hơi tại Việt Nam vẫn không dùng vật liệu, linh kiện, phụ tùng do Việt Nam sản xuất. Ngay cả các loại ốc vít cũng phải nhập từ nước ngoài và chỉ có hãng Toyota chuyển giao công nghệ... sơn. Ðiều này được xem như đồng nghĩa với việc chính quyền bắt tay với các hãng sản xuất xe hơi nước ngoài, ép người tiêu dùng Việt Nam phải mua xe hơi nội địa với giá cao gấp 2 hoặc ba lần so với giá thị trường bên ngoài.

Trở lại diễn đàn kinh tế Việt - Nhật diễn ra vào ngày 3-3-2009, tại Hà Nội, đại sứ Nhật tại Việt Nam tiết lộ: “Khoảng Tháng Sáu năm ngoái, một lãnh đạo của chính phủ Việt Nam từng nói với ông: 'Chính phủ Việt Nam đã có quy hoạch tổng thể phát triển công nghiệp phụ trợ'. Trên thực tế, Việt Nam đã có một quy hoạch như thế nhưng đến giờ, Việt Nam vẫn chưa có kế hoạch hành động cụ thể nào về việc sẽ làm gì và làm như thế nào”.

Việt Nam vẫn tự hào vì dồi dào nhân công giá rẻ song ông Mitsuo Sakaba cảnh báo: Năng lực cạnh tranh quốc tế nhờ vào giá rẻ sẽ giảm dần. Nếu không sản xuất được sản phẩm chất lượng cao, giá rẻ, phù hợp nhu cầu thì không thể tránh được việc bị loại khỏi thương trường. Nếu một doanh nghiệp đa quốc gia, có nhiều cơ sở sản xuất ở Ðông Nam Á và phát triển chiến lược kinh doanh mang tính toàn cầu thì họ có thể từ bỏ việc sản xuất ở Việt Nam để nhập sản phẩm ở các nước lân cận.

Nền công nghiệp nội địa của Việt Nam sẽ ra sao khi quá trình tự do hóa trong khu vực ASEAN và giữa Trung Quốc với ASEAN đã bắt đầu ? Ông Mitsuo Sakaba nhận định: “Không còn nhiều thời gian để tranh đấu vì sinh mệnh của nền công nghiệp Việt Nam”.