NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Làn sóng đầu tư mới và bài học từ Trung Quốc

Canon không còn xây dựng, mở rộng nhà máy ở Trung Quốc, nhưng công ty này đang tăng gấp đôi nguồn nhân lực ở một nhà máy in tại Hà Nội lên tới 8000 lao động.

Bên cạnh đó, tập đoàn Nissan đang mở rộng Trung tâm công nghệ ô tô.

Hannesbranch, công ty đồ lót có trụ sở ở Winston - Salem, N.C đang khởi công hai nhà máy mới ở đây, như tập đoàn dệt Texhong đến từ Thượng Hải.

Trung Quốc vẫn là điểm đến ưa chuộng nhất đối với các nhà đầu tư nước ngoài trên khắp thế giới, thu hút gần 83 tỷ đôla vào năm ngoái. Nhưng các công ty kinh doanh đa quốc gia đang theo đuổi một chiến lược mà các công ty và các nhà phân tích gọi là “ Trung Quốc cộng một” thiết lập mới hoặc mở rộng thêm địa bàn ra ngoài lãnh thổ Trung Quốc, đặc biệt là ở Việt Nam.

Rất nhiều điều đáng quan tâm về Trung Quốc đang tạo ra xu thế lạm phát, thiếu công nhân và năng lượng, tiền tệ đang được củng cố, sự thay đổi về chính sách của nhà cầm quyền, thậm chí khả năng bạo động trong dân cư lan rộng. Nhưng quan trọng nhất, lương ở Trung Quốc đang tăng gần 25% một năm trong nhiều ngành công nghiệp, theo giá đôla, và Trung Quốc không còn là một nơi có thể thương lượng về những chuyện này nữa.

Ngay cùng lúc các công ty tìm kiếm một nơi khác để sản xuất hàng hóa, họ hướng về các nền kinh tế nóng bỏng : ví dụ, ở Việt Nam, lạm phát là 25,2% tháng trước.

Lãi ròng của rất nhiều công ty kinh doanh đang bị đe dọa. Khi mà chi phí sản xuất ở châu Á tăng, người tiêu dùng Mỹ ắt hẳn cảm thấy khó chịu. Hôm thứ Năm Bộ Lao động nói rằng giá nhập khẩu tăng thêm 4,6 % tháng 5 so với cùng kỳ năm trước đối với sản phẩm từ Trung Quốc và 6,4 % đối với sản phẩm từ các nước Đông Nam Á.

Các công ty đang sử dụng chiến lược “Trung Quốc cộng một“ nhằm giảm bớt mạo hiểm việc chỉ lệ thuộc vào các nhà máy ở một nước.

Các tập đoàn đa quốc gia “đang suy tính về thế giới và cố giữ thế cân bằng” giữa Trung Quốc và các nước khác, như lời phát biểu của Eward Kang, giám đốc điều hành nhà máy sản xuất đồ thể thao Ever- Glory Kinh, Trung quốc. Ever- Glory, bán hàng cho Wal- Mart và Kohl’s, đang xây dựng một nhà máy ở Việt Nam.

Các công ty khác vân đóng tại Trung Quốc và khống chế giá thành một cách tuyệt vọng.

“Chúng tôi sẽ giữ nguyên công suất ở Trung Quốc, nhưng sẽ tự động hóa hơn và giảm bớt công nhân” Laurence Shu, giám đốc tài chính của tập đoàn Texhong ở Thượng hải, một trong những nhà sản xuất lớn nhất vải bông và vải từ sợi tổn hợp nói.

Để giới hạn chi phí lao động, Hanesbrands đang xây dựng một nhà máy tự động hóa lớn ở Nam Kinh. Nhưng công ty cũng đang xây dựng thêm một nhà máy ở Việt Nam, ngoài ra là 2 nhà máy ở Thái Lan.

Gerald Evans Chủ tịch dây chuyền cung cấp toàn cầu của Hanesbrands, nói so với Trung Quốc chúng tôi thấy nhiều nguồn lợi sẵn có cả về đất đai và lao động hơn nếu đặt nhà máy ở Thái Lan và Việt Nam”. Hanesbrands sẽ di chuyển vài nhà máy từ Mexico và Trung Mỹ tới Châu Á.

Ở Trung Quốc, nơi các vùng nông thôn có ít công nhân trẻ khỏe mạnh đến các nhà máy làm việc, tiền lương đã tăng hơn 10% một năm đối vớicông nhân làm trong các dây chuyền lắp ráp. Và tiền công còn tăng nhanh hơn nữa đối với công nhân có tay nghề, như kĩ thuật viên sửa chữa máy móc.

Ở các tỉnh ven biển gần các cảng, thậm chí cả những công nhân chưa có chuyên môn cũng kiếm được 120 đôla mỗi tháng cho 40 giờ làm việc một tuần, và thường là nhiều hơn nữa; lương ở các tỉnh ở sâu hơn trong lục địa, nơi mà chi phí cho vận chuyển tốn kém hơn, phần nào thấp hơn nhưng đang tăng rất nhanh. Trong khi lương ở Trung Quốc vẫn gần 1đôla/giờ thì lương, các công nhân sản xuất ở Việt Nam và Thái Lan chỉ là 50 đôla một tháng với mỗi tuần làm việc 40 giờ ( kể cả thứ Bảy ).

Texhong ước tình rằng chi phí nhân công trung bình cho mỗi công nhân dệt ở Trung Quốc sẽ tăng lên đến 16% năm nay - bao gồm tăng chi phí phúc lợi - với lượng tăng cao nhất năm ngoái là 12%. Nhiều điều chỉnh mới làm cho các công ty càng khó khăn hơn để tránh trả chi phí phúc lợi, như lương hưu, cũng khiến cho chi phí nhân công tăng thêm.

Khi những khoản tiền này tăng kết hợp với tiền tệ lưu hành tăng chống lại hiện tượng đồng đôla đang mất giá đã làm cho mỗi năm chi phí lao động thường tăng với mức 10 % trớc đây leo lên đến 25% và chắc chắn còn tăng thêm nữa.

Lạm phát ở Trung Quốc là hơn 8% tháng 2, tháng 3 và tháng 4 và 7,7% tháng 5 đem đến viến cảnh là giá nhân công sẽ tăng nhanh ngay lập tức, Điều đó có thể sẽ áp giá cho hàng loạt sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ.

Trung Quốc cũng đang hủy bỏ chính sách giảm thuế cho các công ty nước ngoài. Ngược lại, Việt Nam vẫn không đánh thuế vào các nhà đầu tư nước ngoài trong bốn năm đầu tiên, và một nửa mức thuế thông thường 10% cho 4 năm tiếp theo.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Trung Quốc đã tăng gần 1/3 trong 3 năm qua. Ngược lại, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng gấp đôi trong giai đoạn này ở Philippines, gấp 5 lần ở Ấn Độ và hơn 8 lần ở Việt Nam.

Tốc độ tăng trưởng nhanh hơn ở các quốc gia châu Á khác phần nào phản ánh điểm xuất phát thấp hơn. Nhưng vốn đầu tư vẫn tăng rất nhanh, và giờ đây đang tăng lên từ mức cao. Chẳng hạn như, vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam đã đạt tới gần 18 tỷ đôla năm vừa qua.

Một câu nói nổi tiếng của các nhà đầu tư phương Tây rằng : Việt Nam là Trung Quốc thứ hai. Còn Campuchia, với mức tiền lương còn thấp hơn, đang hấp dẫn các nhà sản xuất, được gọi là Việt Nam thứ hai.

Nhưng dân số Việt Nam chỉ bằng 1/15 dân số Trung Quốc và Campuchia thì bằng 1/6 Việt Nam. Khi một nhà đầu tư nước ngoài nhảy vào một nước mới nào, họ làm tăng chi phí nhân công và hàng hóa, một động lực làm giảm khả năng thay đổi trong mô hình đầu tư sẽ kiềm chế lạm phát trong việc nhập khẩu của Mỹ.

Theo một cuộc điều tra mới đây của Grant Thornton, một hãng tư vấn và kiểm toán quốc tế, cho thấy rằng các công ty càng lo lắng hơn về việc thu hút và giữ nguồn nhân lực quan trọng ở Việt Nam hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới ( Trung Quốc là thứ hai ).

“Chúng tôi huấn luyện họ, đào tạo họ và sau đó họ bỏ đi” Akira Akashi , Chủ tịch trung tâm Nissan.Techno, một bộ phận của tập đoàn ô tô Nissan chuyên thiết kế xe, nói.

Công ty có kế hoạch tăng thêm 1.400 kĩ sư ở Việt Nam năm 2010. Những kĩ sư mới vào nghề ở đây vẫn chỉ kiếm được 200 đôla mỗi tháng, ít hơn một nửa lương ở Trung Quốc, và chưa bằng 1/10 mức lương ở Mỹ và Nhật Bản.

Ngay cả những công nhân lành nghề cũng càng ngày càng trở nên khó tìm hơn. Cùng với quy mô nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng của cũng có khả năng kìm hãm tốc độ mở rộng khái niệm “Trung Quốc cộng một” ở địa bàn ngoài Trung Quốc. Nhiều nước châu Á, kể cả Việt Nam, chưa phát triển hệ thống giao thông vận tải nhanh như Trung Quốc. Sự ách tắc giao thông kéo dài đình trệ việc chuyên chở hàng hóa và đẩy giá thành sản phẩm lên cao.

Việt nam là thị trường lớn nhất đối với nhiều nước và có nền chính trị ổn định. Giống Trung Quốc, Việt Nam có hệ thống chính trị dưới hình thức một đảng cộng sản lãnh đạo, kiểm soát chặt chẽ quân đội và thay đổi chính sách của nhà nước và các nhà lãnh đạo chậm.

“ Chủ nghĩa cộng sản có nghĩa là ổn định hơn”, Mr. Shun quản lý tài chính của tập đoàn Texhong, nói, bày tỏ quan điểm chung của các nhà đầu tư châu Á. Nhiều nhà doanh nghiệp Mỹ tán thành với ý kiến này, dù không công khai nói như vậy.

Các quốc gia theo chế độ dân chủ như Thái Lan và Philippines đã chứng tỏ là dễ có những biến động bất ngờ do đảo chính quân sự và thiếu ổn định chính trị. Một cuộc đảo chính quân sự ở Thái Lan tháng 9/2006 sau đó mất rất nhiều thời gian để củng cố, để áp đặt những đạo luật cản trở các công ty nước ngoài.

“Điều đó phát ra một tín hiệu rằng chúng tôi sẽ không hoan nghênh việc đầu tư nước ngoài - làm mất đi sự tin tưởng của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.” Bộ trưởng tài chính Surapong Suebwonglee phát biểu trong một cuộc phỏng vấn tại Bangkok.

Tuy nhiên, giống Trung Quốc, Việt Nam cũng không hoàn toàn yên ổn. Chằng hạn như : công nhân lên tiếng nhiều hơn và đình công nhiều hơn, dù chính phủ cấm các công đoàn tự do hoạt động.

Gần 20000 công nhân xuống đường đợt mùa xuân này ở nhà máy giày Nike do các nhà thầu Đài Loan quản lý. Các công nhân trở lại làm việc chỉ khi họ được tăng 10% lương, lên 55đôla/tháng và trợ cấp thêm bữa ăn giữa ca.

Hiện tượng đó là rõ ràng chỉ ở các nước có đủ lượng công nhân để tiếp nhận nhiều hơn nữa nguồn vốn đầu tư . Trung Quốc cần nhìn vào Ấn Độ, là nước có thể vượt dân số Trung Quốc trong vòng hai thập kỉ tới.

Nhưng nhiều doanh nghiệp khôn ngoan đang tìm cách len lỏi vào Ấn Độ, với đường xá tồi tệ và những cảng đang quá tải và phải nhiều thời gian vào việc chuyên chở dài những linh kiện, phụ tùng bằng đường biển từ những nhà máy hiện nay ở Trung Quốc.

Thậm chí ở Ấn Độ, nhu cầu nguồn nhân lực có tay nghề cao hoặc khả năng nói tiếng Anh còn cách rất xa so với khả năng cung cấp và lương của họ cũng tăng từ 10 đến 20 % một năm.

Điều đó gây lo lắng về tình hình cạnh tranh dài hạn ở Ấn Độ, kể cả với những công ty đã đặt được chân vào đây, ví dụ như Công ty Ford Motor, đang có kế hoạch chi 500 triệu đô la cho việc mở rộng sản xuất.

“Tôi luôn nói với người của chúng tôi rằng, “ Cần bao thời gian nữa chúng ta mới định giá ngoài thị trường ? ” John Parker, phó chủ tịch điều hành của Ford Motor ở châu Á và châu Phi nói. “ Tác động của điều đó là rồi đây bạn không còn có giá rẻ nữa”

Ngọc Hân