NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Năm học ứng dụng Công Nghệ Thông Tin : Bước đột phá và cơ hội vàng

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định chủ đề năm học 2008 – 2009 là “Năm học ứng dụng công nghệ thông tin ” . Trình tham luận của TS Quách Tuấn Ngọc, Cục trưởng cục Công Nghệ Thông Tin Bộ Giáo dục và Đào tạo về những trọng tâm tạo bước đột phá ứng dụng Công Nghệ Thông Tin cho ngành.

Cơ hội vàng

Năm 1998, ngay sau khi Internet được mở ra tại Việt Nam, Trung tâm Công Nghệ Thông Tin khi đó ( nay là Cục Công Nghệ Thông Tin ) thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng đề án Mạng giáo dục EduNet, cũng đã xin dự án ODA ( khoảng 100 triệu USD ) để nối mạng toàn ngành và phát triển dịch vụ thông tin giáo dục. Song thực tế tính ra nếu làm được thì Việt Nam phải tiêu hết khoảng 450 triệu USD. Báo chí lúc đó cũng bàn tán xôn xao vì họ tưởng… có tiền thật.

Mười năm qua, chúng ta chứng kiến việc kết nối Internet từ công nghệ quay số điện thoại đến ADSL (4/2004). Còn đường thuê riêng (leased line) thì ít cơ quan trường học mơ đến vì quá đắt. Ngay trường đại học chuyên ngành Công Nghệ Thông Tin đến nay cũng chỉ dám thuê đường kết nối 512Kbps. Cơ quan Bộ Giáo dục và Đào tạo thuê kênh 1Mbps, hàng tháng chi khoảng 28 triệu/ tháng và vẫn bị kêu quá chậm.

Bước vào năm học 2008-2009, một “cơ hội vàng” và tạo bước ngoặt lớn trong lịch sử Internet ở Việt Nam nói chung và trong giáo dục nói riêng: Ngày 4/1/2008, Tổng công ty Viễn thông Quân đội Viettel đã ký văn bản hợp tác với Cục Công Nghệ Thông Tin về triển khai mạng giáo dục. Theo đó, trước thềm năm học ứng dụng Công Nghệ Thông Tin, Viettel cung cấp dịch vụ kết nối Internet băng thông rộng, kết nối kênh thuê riêng ( leased line ) qua đường cáp quang… với giá ưu đãi đặc biệt cho ngành giáo dục.

Hiện nay, tại Bộ đã kết nối đường cáp quang 34Mbps trong nước và 2Mbps đi quốc tế với giá 30 triệu đồng/tháng, xấp xỉ với giá 1Mbps trước đây. Viettel cung cấp gói Net+ ( gói chất lượng cao nhất ) với giá 175.000đ/tháng tới các cơ sở giáo dục ( thay vì 700.000đ/tháng ). Kết nối cáp quang từ Bộ về các Sở, với băng thông 4Mbps chỉ với giá 1,22 triệu/tháng.

Ba bên ( Cục Công Nghệ Thông Tin , Sở và Viettel ) sẽ phối hợp lên danh sách các cơ sở giáo dục khó khăn để có chính sách hỗ trợ kết nối. Các cơ sở giáo dục hưởng lợi từ dịch vụ ưu đãi này sẽ bao gồm cả các trường mầm non, mẫu giáo ( các Sở cung cấp máy tính ), các trung tâm giáo dục cộng đồng, trung tâm giáo dục thường xuyên, các trường dạy nghề, các phòng giáo dục.

Đối với các trường vùng sâu, vùng xa, không thể kéo cáp Internet và nếu có điện, chúng ta cần lên phương án kết nối khác, có thể là qua vệ tinh. Song đáng tiếc là Vinasat chưa sẵn sàng và giá thành còn cao. Viettel cam kết hỗ trợ cung cấp miễn phí qua sóng điện thoại di động. Chúng ta cần thời gian thử nghiệm vì địa hình các vùng là rất khó khăn.

Triễn khai hệ thống E-mail miễn phí theo tên miền của cơ sở

Trong năm qua, Cục Công Nghệ Thông Tin đã xây dựng và cung cấp một hệ thống e-mail @moet.edu.vn đến tất cả các Sở để giao dịch văn bản điện tử. Chúng tôi đề nghị lãnh đạo Sở hằng ngày khai thác hệ thống e-mail này và đôn đốc các phòng/ ban sử dụng để nhận thông tin văn bản từ Bộ một cách nhanh chóng.

Bên cạnh đó, nhờ công nghệ của một số hãng như Google, chúng ta đã có thể tạo e-mail, theo tên miền của mỗi cơ sở giáo dục/đào tạo, hoàn toàn miễn phí, cho mỗi giáo viên và học sinh.

Giả sử với 20 triệu giáo viên, học sinh, nếu chúng ta tự tạo ra hệ thống này, tính cũng mất 20 triệu x 25 USD = 500 triệu USD.

Năm học qua, Cục Công Nghệ Thông Tin đã hướng dẫn và hỗ trợ các trường ĐH/CĐ, các Sở, các trường phổ thông tạo hệ thống email theo cách này. Bước vào năm học mới này, mục tiêu đặt ra là đến 31-10-2008, tất cả các cơ sở giáo dục và đào tạo hoàn thành xong công việc này.

Nhờ hệ thống e-mail ấy, sẽ tiết kiệm kinh phí và bảo dưỡng miễn phí, tự quản trị tạo account, không mất công bảo dưỡng server, không mất công chống virus, spam. Hệ thống ấy cũng mang lại sự tiện lợi về quản lý, điều hành, nhờ gửi văn bản điện tử, phổ biến thông tin, tuyên truyền nhanh chóng. Về tinh thần, mỗi giáo viên, học sinh có thể tự hào dùng e-mail với tên miền của trường, của Sở.

Khai thác tốt hệ thống thông tin trên Website của Bộ

Hệ thống website của Bộ, gồm http://www.moet.gov.vn/, http://www.edu.net.vn/, đã có nhiều chuyên trang hữu ích cho toàn ngành: trang Tuyển sinh ( ts.moet.gov.vn, thi.moet.gov.vn ), trang văn bản quy phạm pháp luật và văn bản điều hành ( vanban.moet.gov.vn ), trang thống kê giáo dục; công nghệ e-Learning, thư viện giáo trình điện tử,… và Diễn đàn Mạng Giáo dục.

Trong đó, có thể nói cổng thông tin thi và tuyển sinh trên website Bộ Giáo dục và Đào tạo ( ts.moet.gov.vn ) là một địa chỉ web rất hữu ích cho gần một triệu học sinh lớp 12 mỗi năm. Bước vào năm học mới, Bộ đã chỉ đạo các trường ĐH/CĐ/Trung cấp chuyên nghiệp tự cập nhật thông tin thi tuyển sinh của mỗi trường trực tiếp lên website này, không để học sinh phải chờ khâu in ấn tài liệu.

Tạo bước ngoặt về bài giảng điện tử E-Learning

Cho đến nay, vẫn còn có sự nhầm lẫn khái niệm về giáo án điện tử với bài trình chiếu ( thường sử dụng PowerPoint ) với bài giảng điện tử, giữa thiết bị dạy học với phần mềm.

Trong năm học ứng dụng Công Nghệ Thông Tin, cần tạo ra bước ngoặt mới về việc làm bài giảng điện tử theo công nghệ e-Learning. Nói đến e-Learning, chúng ta có thể tóm tắt trong mấy ý tưởng chính: Chuẩn quốc tế, cộng tác làm việc, hợp lực và chia sẻ tài nguyên dùng chung. Cho nhiều thì cũng nhận được nhiều.

Tại sao lại phải là công nghệ e-Learning ? Đó là vì e-Learning có chuẩn công nghệ SCORM được thế giới công nhận, nên có thể chia sẻ bài giảng giữa các nước với nhau, có nhiều công cụ xây dựng bài giảng hợp chuẩn, đáp ứng nhu cầu học tập mọi nơi, mọi lúc, đáp ứng nhu cầu học tập một cách mềm dẻo, có thể học trực tuyến qua Internet, cũng có thể học ngoại tuyến qua đĩa CD. Đổi lại, chúng ta cũng có thể tận dụng các nguồn bài giảng của các nước khác.

Trong những năm qua, Cục Công Nghệ Thông Tin đã xây dựng website e-Learning (http:// el.edu.net.vn) để tuyên truyền phổ cập công nghệ, nghiên cứu thử nghiệm và tuyển chọn các phần mềm e-Learning thích hợp, và đã Việt hóa phần mềm mã nguồn mở Moodle ( đến nay đã có khoảng 70 trường ĐH/CĐ sử dụng ).

Cục Công Nghệ Thông Tin sẽ tổ chức chuyển giao các phần mềm công cụ tạo bài giảng đạt chuẩn quốc tế, phù hợp với nhu cầu Việt Nam cho các Sở.

Bộ Giáo dục và Đào tạo ( Cục Công Nghệ Thông Tin chủ trì ) sẽ tổ chức cuộc thi giáo viên làm bài giảng điện tử theo công nghệ e-Learning, và giáo viên dạy giỏi ứng dụng Công Nghệ Thông Tin. Nếu mỗi giáo viên góp mỗi năm một bài giảng, chúng ta sẽ có một triệu bài giảng trong một năm. Và nếu bài giảng đó soạn thêm bằng tiếng Anh, chúng ta có thể chia sẻ với bạn bè giáo viên ở các nước khác vì theo chung một chuẩn quốc tế về công nghệ làm bài giảng e-Learning.

Cục Công Nghệ Thông Tin cũng sẽ tổ chức tuyển chọn các phần mềm dạy học khác để phổ biến trên tinh thần tiết kiệm, hợp chuẩn quốc tế, dễ sử dụng và khai thác.

Số liệu các trường khó khăn không thể kết nối Internet, không có cả điện lưới

Làm gì trong năm học ứng dụng Công Nghệ Thông Tin ?

Đẩy mạnh một cách hợp lý việc triển khai ứng dụng Công Nghệ Thông Tin trong đổi mới phương pháp dạy và học ở từng cấp học. Ở những nơi có điều kiện thiết bị tin học, từng bước đổi mới phương pháp dạy học thông qua việc thực hiện bài giảng điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử cho học tập từng môn, ứng dụng các phần mềm mô phỏng thí nghiệm, xây dựng thư viện bài giảng điện tử, hướng tới triển khai công nghệ học điện tử (e-Learning); tăng cường giao lưu trao đổi bài soạn qua mạng; phát huy tính tích cực tự học, tự tìm tòi thông tin qua mạng Internet. Tổ chức “sân chơi” trí tuệ trực tuyến của một số môn học.

Tích cực chuyển sang khai thác, sử dụng và dạy học bằng phần mềm mã nguồn mở. Xây dựng chương trình giảng dạy Công Nghệ Thông Tin theo các mô-đun kiến thức để đáp ứng nhu cầu học tập một cách mềm dẻo.

Đẩy mạnh ứng dụng Công Nghệ Thông Tin trong công tác điều hành và quản lý giáo dục

Triển khai thực hiện Chương trình Cải cách Hành chính và Chính phủ điện tử. Tuyển chọn, cung cấp miễn phí các phần mềm quản lý học tập của học sinh, quản lý giáo viên, hỗ trợ sắp xếp thời khóa biểu, quản lý thư viện trường học và hướng dẫn mua hoặc cung cấp phần mềm ứng dụng. Thống nhất quản lý nhà nước về ứng dụng Công Nghệ Thông Tin trong giáo dục và đào tạo, trong triển khai các cấu phần Công Nghệ Thông Tin trong các dự án ODA. Thẩm định các sản phẩm Công Nghệ Thông Tin cho quản lý giáo dục đào tạo trước khi triển khai toàn quốc.

Tích cực áp dụng hình thức tổ chức hội nghị, hội thảo, tập huấn, họp... qua video, qua web và qua thoại để tiết kiệm thời gian, công sức đi lại và kinh phí. Trước hết, tích cực áp dụng trong công tác tuyển sinh, trong việc đào tạo và tập huấn, bồi dưỡng giáo viên, thanh tra viên, cán bộ quản lý giáo dục.

Tổ chức tập huấn và hội thảo về ứng dụng Công Nghệ Thông Tin trong giáo dục và giảng dạy. Triển khai công tác thi đua về ứng dụng Công Nghệ Thông Tin.

Hình thành hệ thống đơn vị chuyên trách về Công Nghệ Thông Tin trong ngành giáo dục và đào tạo, bao gồm: Cục Công Nghệ Thông Tin thuộc Bộ, Phòng hoặc Tổ Công Nghệ Thông Tin thuộc các Sở, Phòng hoặc Trung tâm Công Nghệ Thông Tin thuộc các trường trung cấp chuyên nghiệp. Mỗi trường phổ thông có một cán bộ, viên chức phụ trách ứng dụng Công Nghệ Thông Tin có trình độ từ trung cấp trở lên, có giáo viên nòng cốt về việc ứng dụng Công Nghệ Thông Tin trong dạy học.

Phát triển mạng giáo dục EduNet và các dịch vụ, nội dung thông tin về giáo dục và đào tạo ứng dụng trên Internet. Trước 31-10-2008, hoàn thành cơ bản việc triển khai kết nối Internet băng thông rộng tới tất cả các trường học có điện lưới, hoàn thành kết nối qua cáp quang tới tất cả các Sở với Bộ, và hoàn thành việc thiết lập hệ thống e-mail miễn phí theo tên miền riêng của cơ sở giáo dục và đào tạo để cung cấp cho mọi giáo viên và học sinh. Các cơ sở giáo dục và đào tạo tích cực sử dụng e-mail để giao dịch văn bản. Phổ biến sử dụng thông tin giáo dục trên website Bộ www.moet. gov.vn, và www.edu.net.vn.

( Trích Chỉ thị số 47/2008/CT- BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về năm học 2008-2009 )

Nối mạng Internet tới các trường học : Mới chỉ là việc xây đường

Việc Viettel cam kết ngay trong năm nay sẽ triển khai việc nối mạng đến tất cả trường học, kể cả các trường thuộc vùng sâu vùng xa, được coi là một cơ hội tốt cho ngành giáo dục. Thế nhưng đón nhận và tận dụng cơ hội đó như thế nào lại lệ thuộc từng địa phương, trường học.

Hiện cả nước có 62% trường phổ thông và mẫu giáo chưa nối mạng Internet ( trong số 27.594 trường phổ thông và 11.509 trường mẫu giáo ). Ông Quách Tuấn Ngọc, cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ Giáo dục và Đào tạo , trao đổi về việc này :

Việc nối mạng Internet đến từng trường giống như việc người ta xây quốc lộ. Khi có đường rồi, việc sử dụng đường đó thế nào là việc của xã hội. Tuy nhiên, với việc nối mạng Internet sẽ không phải ngay lập tức các cơ sở giáo dục đều có thể khai thác, sử dụng hiệu quả cho hoạt động giáo dục và phục vụ nhu cầu thông tin liên lạc. Sẽ có sự không đồng đều trong việc khai thác sử dụng giữa các vùng miền. Nhưng từ sự khởi đầu này có thể Internet chỉ được khai thác ở khía cạnh gửi email, đọc thông tin trên mạng, nhận chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, dần dần sẽ giúp các cơ sở giáo dục sử dụng vào việc chia sẻ phần mềm quản lý và giảng dạy, truy cập thư viện điện tử, tổ chức hội họp, giao ban qua mạng, dạy học trực tuyến, lập website...

Đồng loạt nối mạng trong năm nay, liệu công việc này có thể hoàn thành ở cả vùng sâu vùng xa ? Viettel miễn phí lắp đặt, vậy ai sẽ chịu trách nhiệm phí thuê bao hằng tháng và việc bảo dưỡng định kỳ, xử lý khi có sự cố xảy ra ?

Ban đầu dự định năm 2010 mới triển khai ở các vùng khó khăn, nhưng có sự điều chỉnh. Việc triển khai lắp đặt sẽ bắt đầu trong năm nay ở cả các vùng thuận lợi và khó khăn. Dĩ nhiên sẽ không thể kết thúc sớm trong năm nay được. Về phí, Viettel chấp nhận miễn phí 100% vô thời hạn và chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc bảo dưỡng, xử lý sự cố kỹ thuật.

Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm thế nào trong việc hướng dẫn, hỗ trợ các cơ sở giáo dục sử dụng, khai thác hiệu quả cơ hội trên, khi ở nhiều địa phương tình trạng cán bộ giáo dục mù mờ tin học còn phổ biến, đa số trường tiểu học, Trung Học Cơ Sở chưa triển khai được việc dạy tin học trong nhà trường, giáo viên có trình độ tin học ít ?

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hướng dẫn, tổ chức tập huấn cán bộ các cơ sở giáo dục bao gồm hiệu trưởng, trưởng phòng, giám đốc trung tâm giáo dục và cán bộ tin học của mỗi cơ sở đó. Trong khoảng một tháng qua, chúng tôi đã giúp một số sở Giáo dục và Đào tạo khu vực miền núi phía Bắc và Nam Trung bộ như Tuyên Quang, Yên Bái, Phú Yên, Hòa Bình… xây dựng hệ thống họp qua mạng giữa sở Giáo dục và Đào tạo với các phòng giáo dục, trường; giữa sở Giáo dục và Đào tạo với bộ; tập huấn phần mềm quản lý trường học đối với các trường Trung Học Phổ Thông.

Qua việc này, tôi thấy không phải các vùng khó khăn, lạc hậu thì việc khai thác Internet là không khả thi. Ngược lại, đó là công cụ giúp các địa phương thoát khỏi sự lạc hậu nhanh nhất và thực tế, việc này cũng được lãnh đạo ngành giáo dục các địa phương đặc biệt quan tâm.

Nhưng hiện nay có những địa phương còn chưa có điện lưới. Nhiều trường học, phòng giáo dục chưa có máy tính. Vậy việc nối mạng ở những nơi này sẽ ra sao ?

Những nơi chưa có điện cũng nằm trong kế hoạch sẽ được kết nối mạng Internet, nhưng chậm hơn. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu tất cả trường mầm non, tiểu học trên toàn quốc ngay từ bây giờ phải chuẩn bị ít nhất hai máy tính để kết nối mạng và ít nhất sử dụng vào việc truy cập, nhận, gửi thông tin liên lạc. Đồng thời yêu cầu các trường này phải có cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin.

Tuy nhiên, về lâu dài việc đầu tư máy tính, đội ngũ giáo viên tin học và việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các trường học đến đâu là do lãnh đạo các địa phương giải quyết trên cơ sở mục tiêu đặt ra từng năm học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tiêu chí đánh giá thi đua, nhưng nhấn mạnh việc không sa vào thực hiện hình thức. Cũng chính vì hướng đến sự thiết thực nên không thể có chuyện ứng dụng đồng loạt, đầu tư dàn trải mà phải có lộ trình.

Trịnh Vĩnh Hà