NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Hàng ASEAN xâm chiếm thị trường

Chưa bao giờ các sản phẩm có nguồn gốc từ ASEAN lại xuất hiện trên thị trường Việt Nam nhiều như hiện nay. Đây là cơ hội cho người tiêu dùng trong nước, nhưng cũng là nguy cơ Việt Nam trở thành “vùng trũng” tiêu thụ hàng hóa của các nước.

Tràn ngập hàng ASEAN

Dạo một vòng thị trường tại TP HCM, các điểm bán dạo hàng hóa có nguồn gốc từ các nước ASEAN ngày càng nhiều. Không dừng lại bánh kẹo, hóa mỹ phẩm, các sản phẩm ASEAN rất đa dạng về chủng loại và mẫu mã. Từ những mặt hàng có giá trị thấp là cây kim, sợi chỉ, giày dép, đồ lót, mì tôm, sữa đậu nành, bát đĩa, đồ chơi trẻ em cho đến sản phẩm có giá trị cao như đồng hồ, quạt máy, mỹ phẩm, thảm trải sàn… được bày bán ở khắp nơi.

Hàng ASEAN được người tiêu dùng mua nhiều là những sản phẩm gia dụng như điện máy, dụng cụ nhà bếp, kế đến là hóa mỹ phẩm có nguồn gốc từ Thái Lan, Malaysia… Ưu thế của các mặt hàng này là giá bán rất rẻ, chỉ bằng 1/2 hoặc 2/3 so với sản phẩm cùng loại bán trong cửa hàng và siêu thị.

Một số ý kiến cho rằng, sở dĩ giá bán rẻ là vì hàng bị “lỗi”, hàng dỏm. Điều này chưa hẳn đúng, vì nếu khách hàng “chịu khó” chọn vẫn mua được hàng xịn với giá rất rẻ. Chủ một điểm bán cố định từ 3 năm qua tại một con hẻm sát bên chợ Văn Thánh cho biết, thông thường một tuần chị đi lấy hàng của đầu nậu ở Tây Ninh một lần. Hàng ở đây được xem là hàng “xôn”, rất khó phân biệt hàng thật, hàng giả. Do vậy, chỉ cần nhìn vừa mắt và lựa giá để trả là được.

Không dừng lại ở những hàng bát đĩa, xoong nồi, đèn pin, mì tôm, hóa mỹ phẩm, đồng hồ, lâu lâu điểm bán này còn có cả quần áo cũ ( còn gọi là hàng sida ) với mức giá chỉ 15.000 - 20.000 đồng/cái… Quần áo cũ là một trong những mặt hàng nhà nước cấm nhập khẩu vừa để bảo vệ sản xuất trong nước, vừa tránh lây bệnh, thế nhưng do lợi thế “hàng độc, giá rẻ” nên thị trường hàng sida vẫn được bày bán công khai.

Tại nhiều siêu thị, các sản phẩm từ ASEAN tăng khá mạnh so với cách đây 3 năm, chiếm bình quân khoảng 25% - 30% trong cơ cấu các mặt hàng nhập khẩu. Nhóm hàng được nhập khẩu nhiều nhất gồm dụng cụ gia đình, hóa mỹ phẩm, bánh kẹo và quần áo. Do biểu thuế nhập khẩu từ các nước ASEAN đã giảm mạnh, phổ biến ở mức 0% - 5% nên tại một số siêu thị đã bắt đầu xây dựng một chiến lược nhập khẩu hàng hóa để làm thế mạnh cạnh tranh riêng cho mình.

Khó cho hàng trong nước

Trước sự đổ bộ của hàng ASEAN, chúng tôi rất khó kiểm chứng việc hàng vào Việt Nam theo dạng chính ngạch, tiểu ngạch hoặc nhập lậu. Chỉ biết rằng, hàng nhập khẩu càng nhiều doanh nghiệp trong nước càng khó khăn. Tại Công ty cổ phần Mỹ phẩm Sài Gòn, nếu trước đây một số siêu thị đã ưu ái cho công ty này một quầy kệ nhỏ để bày bán các sản phẩm thì nay không còn nữa, thay vào đó là các nhãn hàng mới tinh, xuất xứ từ Malaysia, Thái Lan, Indonesia… với mức giảm giá từ 30% - 40% để thu hút khách. Theo đó, hàng loạt các thương hiệu hóa mỹ phẩm một thời của Việt Nam như Thorakao, Lana đang vật lộn với những Marry Ho, White Care, De Care…

Nhựa Chợ Lớn là một trong những đơn vị có thế mạnh trong việc sáng tạo ra các mẫu đồ chơi trẻ em lạ và độc đáo. Nhưng trước tình hình này, lãnh đạo công ty lắc đầu: “Chúng tôi đã nhiều lần đi khảo sát, song không thể tìm được nguyên nhân tại sao sản phẩm của họ lại rẻ đến như vậy. Với giá bán của các sản phẩm hiện nay, nếu chúng tôi sản xuất chỉ có nước bán dưới giá thành mới có thể cạnh tranh được”.

Nhiều ý kiến lý giải rằng, sở dĩ hàng Việt Nam vào ASEAN còn hạn chế và đang bị lấn lướt là do số lượng các doanh nghiệp Việt Nam biết tận dụng các lợi thế từ CEPT/AFTA mới chỉ đếm trên đầu ngón tay. Và chỉ khi nào doanh nghiệp chứng minh được 40% hàm lượng ASEAN thì mới được cấp giấy chứng nhận mẫu D ( tức C/0 From D ) để được hưởng mức thuế suất từ 0% - 5%.

Về phía các nhà phân phối, bà Bùi Hạnh Thu, Phó Tổng giám đốc Saigon Co.op cho rằng, việc xúc tiến thương mại mà các nước đã tiến hành trong những năm gần đây cũng đáng để các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam suy nghĩ. Ngoài các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm, theo bà Thu, mỗi năm cơ quan xúc tiến có chiến lược cụ thể cho từng nhãn hàng tiếp cận với thị trường Việt Nam. Cùng với đó là việc mời các đối tác đi tham quan nhà máy, tạo ấn tượng tốt và yên tâm hơn khi phân phối hàng của họ. Các doanh nghiệp được tham gia sẽ được hỗ trợ 100% hoặc 2/3 kinh phí chứ không giống cơ chế 50 - 50 như Việt Nam đang thực hiện.

Gỡ bằng cách nào ?

Để gỡ khó cho doanh nghiệp, đã đến lúc cần xem lại vai trò của các tổ chức xúc tiến thương mại trong nước cũng như thương vụ tại các nước. Đồng thời đặt vấn đề cho các doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối trong nước nghĩ gì về thực trạng hiện nay từ đó có hành động đúng. Đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền và vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Trong mọi hành động, vai trò “bà đỡ” các cơ quan chức năng phải là chủ đạo để kết nối doanh nghiệp với thị trường – đây là cách rất nhiều nước đang thực hiện và rất thành công.

ASEAN là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn thứ 3 của Việt Nam, chỉ sau Hoa Kỳ và EU. Ở chiều ngược lại, ASEAN là đối tác thương mại cung cấp nguồn hàng hóa lớn thứ 2 cho Việt Nam, sau Trung Quốc. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Công thương, xuất khẩu vào ASEAN tăng chậm so với tốc độ tăng trưởng bình quân, trong khi kim ngạch nhập khẩu từ ASEAN tăng tương đối nhanh nên nhập siêu từ khu vực này đang có xu hướng tăng dần.

Mới đây, Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) - một trong những thỏa thuận kinh tế có tính bước ngoặt của khu vực đã có hiệu lực từ ngày 17-5 sẽ tạo thuận lợi và đẩy mạnh hơn nữa các quan hệ thương mại giữa các nước ASEAN. Do vậy, ngay từ bây giờ nhiệm vụ của các doanh nghiệp không chỉ chinh phục thị trường 87 triệu dân mà còn phải chinh phục 600 triệu dân trong khối ASEAN. Nếu không làm được việc này, nhiều khả năng Việt Nam sẽ trở thành “vùng trũng” tiêu thụ hàng hóa của các nước.

Thúy Hải