NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Mỹ - ASEAN : Giải quyết hòa bình các tranh chấp hàng hải

Rạng sáng ngày 25-09-2010, Nhà Trắng đã đưa ra Tuyên bố chung sau cuộc gặp của các nhà lãnh đạo Mỹ - ASEAN lần thứ hai, diễn ra tại New York. Một lần nữa, hai bên khẳng định tầm quan trọng của ổn định và hòa bình khu vực, an ninh hàng hải, không cản trở thương mại và tự do hàng hải theo những quy định liên quan được nhất trí của luật pháp quốc tế, gồm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển ( UNCLOS ) và những điều luật hàng hải quốc tế khác, đồng thời giải quyết hòa bình các tranh chấp.

Mỹ bổ nhiệm Đại sứ đầu tiên tại ASEAN

1. Chúng tôi, những người đứng đầu nhà nước/chính phủ của Brunei Darussalam, Vương quốc Campuchia, Cộng hoà Indonesia, Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào, Malaysia, Liên bang Myanmar, Cộng hoà Philippines, Cộng hoà Singapore, Vương quốc Thái Lan và Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quốc gia thành viên Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) và Mỹ, đã tổ chức cuộc họp lãnh đạo ASEAN - Mỹ lần thứ hai ngày 24/9 ở New York. Cuộc họp có sự đồng chủ trì của ông Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch nước Việt Nam và ông Barack Obama, Tổng thống Mỹ. Tổng thư ký ASEAN cũng tham dự.

2. ASEAN đánh giá cao cam kết của Mỹ ở mức cao nhất với các nước thành viên ASEAN. Chúng tôi một lần nữa khẳng định rằng, việc Mỹ tham gia Hội nghị sau Bộ trưởng hàng năm (PMC), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), tiến trình Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN + (ADMM +) sắp tới, duy trì cam kết thông qua Thỏa thuận khung Thương mại và Đầu tư Mỹ - ASEAN (TIFA), Mỹ tham gia Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác tại Đông Nam Á (TAC), và thiết lập một Phái đoàn thường trực tại ASEAN, tất cả đã phản ánh cam kết vững chắc của Mỹ trong việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ toàn diện với ASEAN. Chúng tôi hoan nghênh việc bổ nhiệm Đại sứ đầu tiên của Mỹ tại ASEAN.

3. Chúng tôi ghi nhận những yếu tố gắn kết tốt hơn giữa ASEAN và Mỹ. Chúng tôi nhất trí thúc đẩy hơn nữa quan hệ đối tác hiện nay để cung cấp khuôn khổ cho sự phát triển tiếp tục trong quan hệ ASEAN - Mỹ và mở rộng đóng góp đáng kể sự hợp tác vì hoà bình, ổn định và thịnh vượng ở Đông Nam Á cũng như khu vực Đông Á. Chúng tôi hoan nghênh ý tưởng nâng cao quan hệ đối tác của chúng tôi tới một tầm chiến lược và sẽ coi đây là lĩnh vực tập trung ưu tiên của ASEAN - Mỹ. Nhóm Danh nhân sẽ gánh vác việc này nhằm phát triển cụ thể và thiết thực các khuyến nghị hoàn tất vào năm 2011. Chúng tôi cũng hướng tới việc thông qua Kế hoạch Hành động 2011 - 2015.

4. Các nhà lãnh đạo ASEAN hoan nghênh sự ủng hộ của Mỹ với Cộng đồng và Kết nối ASEAN. Chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác với Mỹ để giải quyết các vấn đề như nhân quyền, thương mại và đầu tư, hiệu quả năng lượng, nông nghiệp, giáo dục, văn hoá và trao đổi con người, đối thoại tín ngưỡng, khoa học và công nghệ, quản lý rủi ro thảm họa và phản ứng khẩn cấp, y tế và bệnh dịch, môi trường, bảo tồn sinh thái, biến đổi khí hậu, chống nạn buôn bán trái phép về con người, vũ khí, ma tuý và các hình thái tội phạm xuyên quốc gia khác. Chúng tôi quyết tâm hợp tác sâu sắc hơn chống khủng bố quốc tế theo khuôn khổ Tuyên bố chung ASEAN - Mỹ về Hợp tác và Chống khủng bố quốc tế.

Tái khẳng định tầm quan trọng của ASEAN

5. Chúng tôi đã thảo luận gia tăng các nỗ lực để thúc đẩy hợp tác khu vực tại Đông Á và tái khẳng định tầm quan trọng trung tâm của ASEAN trong tiến trình EAS. ASEAN hoan nghênh ý định của Tổng thống Mỹ tham gia Thượng đỉnh Đông Á (EAS) bắt đầu từ 2011 và sự tham gia của Ngoại trưởng Clinton với tư cách khách mời của chủ tịch tại cuộc họp EAS lần thứ năm ngày 30/10/2010 tại Hà Nội. ASEAN và Mỹ hy vọng tiếp tục trao đổi các quan điểm với tất cả các bên liên quan để đảm bảo một cách tiếp cận cởi mở và toàn diện cho hợp tác khu vực trong tương lai.

6. Chúng tôi đã xem xét các thảo luận từ cuộc gặp lịch sử đầu tiên tại Singapore năm ngoái và ghi nhận với sự hài lòng những thành tựu đáng kể của Tăng cường quan hệ Đối tác Mỹ - ASEAN. Chúng tôi tái khẳng định tầm quan trọng của những mục tiêu chung, và giao nhiệm vụ cho các quan chức tiếp tục theo đổi các chương trình và hoạt động để đạt được các Mục tiêu Thiên niên kỷ, tăng cường hội nhập khu vực, hỗ trợ hiện thực hóa một Cộng đồng ASEAN năm 2015.

7. Chúng tôi cam kết tăng cường hơn nữa hợp tác phát triển nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực thông qua Sáng kiến an ninh lương thực L’Aquila, đặc biệt là khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, tăng cường hiệu quả sản xuất và phân phối, xây dựng năng lực, chia sẻ kinh nghiệm và thực tiễn nghiên cứu phát triển tốt nhất, cũng như phát triển cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, chúng tôi cam kết thúc đẩy an ninh lương thực thông qua ủng hộ Chương trình khung về An ninh lương thực tổng hợp ASEAN (AIFS) và Kế hoạch hành động chiến lược về An ninh lương thực (SPA-FS) cũng như thông qua xúc tiến thương mại nông nghiệp và nghề cá.

8. Chúng tôi thừa nhận tiếp tục mối quan hệ về hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực bảo vệ sở hữu trí tuệ và thực thi vấn đề thông qua Thỏa thuận giữa Ban thư ký ASEAN với Văn phòng sáng chế và nhãn hiệu hàng hoá Mỹ, đưa ra từ 2004 và gần đây được mở rộng thêm 5 năm nữa, biểu dương các kết quả từ quá trình đào tạo trước theo thoả thuận này.

9. Dựa vào các quyết định của chúng tôi tại cuộc họp các lãnh đạo ASEAN - Mỹ đầu tiên, trao đổi hơn nữa giữa ban thư ký Nội các Mỹ và những người đồng cấp ASEAN cần được xem xét và khuyến khích để phát triển các lĩnh vực hợp tác chung.

10. ASEAN và Mỹ đã rút ra những bài học giá trị từ các cuộc khủng hoảng 1997 và 2008, quyết tâm sẽ đóng góp vào quá trình cải tổ kiến trúc tài chính toàn cầu để bảo vệ kinh tế toàn cầu khỏi các cuộc khủng hoảng tương lai, cam kết sẽ thiết lập một nền tảng bền vững cho phát triển tương lai cân đối hơn trong nhu cầu các nguồn của mình, và cung cấp cho nhu cầu phát triển phù hợp với Khuôn khổ G20 vì tăng trưởng mạnh mẽ, bền vững và cân đối. Về khía cạnh này, Mỹ đã ghi nhận vai trò xây dựng của ASEAN trong diễn đàn đa phương bao gồm cả những đóng góp của khối với tiến trình G20.

Tăng cường hợp tác kinh tế

11. Chúng tôi hoan nghênh sự phục hồi thương mại giữa ASEAN và Mỹ và duy trì cam kết tăng cường hợp tác kinh tế hơn nữa để duy trì phục hồi và tạo việc làm cũng như tăng thêm những cơ hội kinh tế mỗi nước. Trao đổi hàng hoá hai chiều ASEAN - Mỹ đạt 84 tỉ USD trong 6 tháng đầu năm nay, tăng 28% so với năm trước. Ngoài ra, nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Mỹ tại ASEAN đạt tổng cộng 153 tỉ USD năm 2008 và nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài của ASEAN tại Mỹ là 13,5 tỉ USD.

12. Chúng tôi ủng hộ việc tăng cường các nỗ lực để thúc đẩy những sáng kiến mới của tất cả các bên theo Thoả thuận khung Thương mại và Đầu tư ASEAN - Mỹ (TIFA), bao gồm việc hoàn thành một thoả thuận tạo thuận lợi thương mại, tiếp tục phát triển tài chính thương mại và môi trường đối thoại thương mại, tiếp tục hợp tác trên các tiêu chuẩn của Ủy ban tư vấn về tiêu chuẩn và chất lượng của ASEAN (ACCSQ). Chúng tôi hoan nghênh các Bộ trưởng Tài chính của chúng tôi đã gặp gỡ lần đầu tiên để thảo luận về các vấn đề cùng quan tâm trong phát triển kinh tế toàn cầu và khu vực.

13. Chúng tôi thừa nhận tham nhũng và buôn lậu xói mòn phát triển, đầu tự, thu nhập thuế và kinh doanh hợp pháp trong khu vực, gây ra bất ổn trong cộng đồng và là những rào cản lâu dài của tăng trưởng. Vì lý do này, chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thông qua và thực thi đầy đủ Công ước LHQ về chống tham nhũng. Chúng tôi cũng công nhận sự cần thiết trong tăng cường hợp tác, đặc biệt là trong vấn đề thảo luận để đạt được sự tăng trưởng toàn cầu bền vững và cân đối hơn, tăng cường xây dựng năng lực trong những lĩnh vực chính như chống tham nhũng và buôn lậu, ngăn chặn hối lộ, tăng cường minh bạch ở cả lĩnh vực công và tư nhân, bác bỏ thiên đường an toàn, dẫn độ và thu hồi tài sản. Chúng tôi cũng hoan nghênh các nỗ lực của G20 trong việc thúc đẩy cuộc chiến chống tham nhũng.

14. Chúng tôi hoan nghênh tiến bộ liên tục trong tự do thương mại và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư khu vực, thông qua tiến trình Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) cũng như các cuộc đàm phán đang diễn ra trên quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương có sự liên quan của một số thành viên ASEAN và Mỹ.

15. Chúng tôi thừa nhận biến đổi khí hậu là mối lo ngại chung của loài người. Phù hợp với Lộ trình Bali, chúng tôi tái khẳng định rằng, tất cả các nước cần bảo vệ hệ thống khí hậu vì lợi ích của thế hệ hiện tại và tương lai theo nguyên tắc và quy định của UNFCCC, trong đó có nguyên tắc chung nhưng phân biệt khả năng và trách nhiệm tương ứng. Chúng tôi nhất trí thúc đẩy hợp tác hơn nữa trong nỗ lực giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu gồm thích ứng, tài chính, chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực. Chúng tôi ghi nhận sự đóng góp quan trọng của Hiệp ước Copenhagen và cam kết cùng nhau làm việc để hướng tới một kết quả thành công của Hội nghị Biến đổi khí hậu LHQ 2010 tại Cancun, Mexico.

16. Chúng tôi đánh giá cao sự hỗ trợ của Mỹ với Ủy hội Nhân quyền liên chính phủ ASEAN và đề xuất hỗ trợ Ủy hội về thúc đẩy và bảo vệ quyền phụ nữ và trẻ em thông qua các chương trình xây dựng năng lực. Chúng tôi trông đợi các kết quả của chuyến khảo sát AICHR diễn ra tại Mỹ vào cuối năm nay và chuyến thăm của Ủy ban ASEAN về phụ nữ và trẻ em dự kiến năm tới.

17. Các lãnh đạo ASEAN hoan nghênh sự tham gia tiếp tục của Mỹ với Chính phủ Myanmar. Chúng tôi bày tỏ hy vọng rằng, ASEAN và Mỹ tham gia khuyến khích Myanmar tiến hành cải tổ chính trị và kinh tế để tạo điều kiện hoà giải dân tộc. Chúng tôi hoan nghênh Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN ngày 17/8/2010. Chúng tôi nhắc lại lời kêu gọi của chúng tôi từ Tuyên bố chung các lãnh đạo tháng 11/2009 rằng, cuộc tổng tuyển cử tháng 11/2010 ở Myanmar cần được tiến hành theo cách tự do, công bằng, toàn diện và minh bạch để tạo sự tin tưởng cho cộng đồng quốc tế. Chúng tôi nhấn mạnh việc Myanmar cần tiếp tục làm việc với ASEAN và LHQ trong tiến quá trình hoà giải dân tộc.

Không cản trở tự do hàng hải theo luật quốc tế

18. Chúng tôi tái khẳng định tầm quan trọng của ổn định và hòa bình khu vực, an ninh hàng hải, không cản trở thương mại và tự do hàng hải theo những quy định liên quan được nhất trí của luật pháp quốc tế, gồm Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) và những điều luật hàng hải quốc tế khác, đồng thời giải quyết hoà bình các tranh chấp.

19. Các lãnh đạo ASEAN hoan nghênh Hiệp ước ký kết giữa Mỹ và Liên bang Nga về các biện pháp cắt giảm và hạn chế vũ khí tấn công chiến lược ngày 8/4/2010 ở Prague. ASEAN và Mỹ coi đây là bước đi quan trọng hướng tới một thế giới không vũ khí hạt nhân. Hơn nữa, ASEAN và Mỹ tái khẳng định rằng, việc thiết lập một khu vực Đông Nam Á phi vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) đã đóng góp vào tiến trình giải trừ hạt nhân toàn cầu, chống phổ biến hạt nhân, hòa bình và ổn định khu vực. Chúng tôi khuyến khích các quốc gia có vũ khí hạt nhân tới SEANWFZ để tiến hành thảo luận, trong khuôn khổ phù hợp với mục tiêu và nguyên tắc của hiệp ước. Về vấn đề này, ASEAN hoan nghênh tuyên bố của Mỹ tại Hội thảo đánh giá Hiệp ước không phổ biến hạt nhân 2010 rằng, đây là bước chuẩn bị để tham vấn và giải quyết các vấn đề, cho phép Mỹ gia nhập Nghị định thư SEANWFZ. ASEAN đã chúc mừng Mỹ trên các kết quả thành công của Hội nghị thượng đỉnh An ninh hạt nhân tháng 4/2010, trong đó có sự tham dự của một số nước ASEAN, sẽ cùng nhau thực hiện các cam kết đưa ra và cùng kết hợp với các bên khác trong nỗ lực toàn cầu để ngăn chặn khủng bố hạt nhân.

20. Chúng tôi nhắc lại cam kết về ngăn chặn việc sử dụng và phố biển vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD), trong một nỗ lực xây dựng thế giới không tồn tại mối đe dọa WMD. Chúng tôi chúc mừng Philippines vì thành công và hiệu quả trong vai trò Chủ tịch Hội thảo đánh giá Hiệp ước không phổ biến hạt nhân (NPT), và nhấn mạnh tính cần thiết với tất cả các bên tham gia NPT cần tiếp tục thực thi bổn phận của chúng ta theo NPT. Chúng tôi nhắc lại tầm quan trọng của việc áp dụng và thực thi cân bằng, đầy đủ, không chọn lọc ba trụ cột của Hiệp ước - giải trừ hạt nhân, không phổ biến vũ khí hạt nhân, và sử dụng hoà bình năng lượng hạt nhân.

21. Chúng tôi tái khẳng định tầm quan trọng trong việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết 1929 Hội đồng Bảo an LHQ về vấn đề Iran và các nghị quyết 1718, 1874 về Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên (DPRK). Chúng tôi kêu gọi cả hai quốc gia và cộng đồng quốc tế trong việc thực hiện các bổn phận theo những nghị quyết này. Chúng tôi kêu gọi DPRK thực hiện các cam kết theo Tuyên bố chung Đàm phán sáu bên 19/9/2005 nhằm từ bỏ toàn bộ vũ khí hạt nhân và các chương trình hạt nhân hiện có. Chúng tôi cũng thúc giục DPRK tuân thủ đầy đủ các bổn phận theo những nghị quyết kể trên của Hội đồng Bảo an.

22. Các lãnh đạo ASEAN và Mỹ hoan nghênh ADMM + như một khuôn khổ có thể góp phần thúc đẩy hợp tác hiện có về an ninh và quốc phòng khu vực giữa ASEAN và các đối tác phù hợp với định hưởng cởi mở, linh hoạt, hướng ra bên ngoài của ADMM. ASEAN hoan nghênh kế hoạch tham dự của Bộ trưởng Quốc phòng trong buổi khai mạc ADMM + vào tháng 10.

23. Chúng tôi hoan nghênh việc duy trì Sáng kiến Mỹ - Hạ nguồn Mekong để tăng cường hợp tác môi trường, y tế, giáo dục, phát triển cơ sở hạ tầng trong khu vực. Chúng tôi ủng hộ duy trì các cuộc họp bộ trưởng giữa Mỹ và những quốc gia hạ nguồn Mekong. Chúng tôi khuyến khích cam kết và ủng hộ của Mỹ với Khu vực phát triển Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, và Đông Á (BIMP-EAGA), Tam giác Tăng trưởng Indonesia, Malaysia, Thái Lan (IMT-GT), Chiến lược Hợp tác kinh tế Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong (ACMECS), Campuchia - Lào - Myanmar - Việt Nam(CLMV), Trái tim của Borneo, và những khuôn khổ khác trong hợp tác tiểu vùng.

24. Chúng tôi công nhận tầm quan trọng của hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu, giáo dục ASEAN và khuyến khích thêm nhiều những liên kết học thuật. Về vấn đề này, chúng tôi đánh giá cao Hợp tác ERIA - Đại học Harvard trong trao đổi học thuật và hợp tác nghiên cứu, đặc biệt là hội thảo chuyên đề mà họ đồng bảo trợ diễn ra tại Hà Nội ngày 26/10/2010 mang tên “Phát triển Xã hội ASEAN và thành lập Mạng lưới an sinh xã hội bền vững”.

25. Chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại ở cấp cao nhất giữa hai bên và cam kết sẽ tổ chức cuộc họp thứ ba vào năm tới cùng với hội nghị Thượng đỉnh Đông Á 2011.

Thái An ( VNnet )

( Theo whitehouse )

Mỹ và Asean bàn về Biển Đông

Bình luận về Biển Đông trước cuộc gặp ngày thứ Sáu 24/9/2010 của Tổng thống Obama và các lãnh đạo Asean cho rằng việc quốc tế hóa vùng biển này đang thành sự thực, bất chấp sự phản đối của Trung Quốc.

Theo AP, dự kiến Hoa Kỳ và các nước Asean sẽ ra tuyên bố chung, xác nhận cam kết về quyền tự do lưu thông hàng hải ở vùng biển Đông Nam Á.

Các bên muốn gì ?

Các nhà quan sát nay đang muốn tìm hiểu thái độ của Trung Quốc đến từ đâu và sức mạnh của họ thực sự ra sao trong bối cảnh mới này.

Trả lời CNN hôm đầu tuần, nhà nghiên cứu Gordon Chang từ Hoa Kỳ nói rằng Trung Quốc nay đang rơi vào tình thế "cãi cọ" (quarrel) với gần như tất cả các nước láng giềng về lãnh thổ.

Gần đây nhất là cuộc tranh chấp bùng lên với Nhật Bản về đảo Điếu Ngư.

Vụ này xảy ra trong lúc căng thẳng giữa Trung Quốc và Việt Nam cùng các nước Đông Nam Á về Biển Đông chưa giảm.

Sarah Stewart trong bài trên AFP hôm 23/9 nhận định rằng, trước cuộc gặp tại New York giữa lãnh đạo Hoa Kỳ và Asean, các nước châu Á "lo ngại về thái độ Trung Quốc tự tin hơn trong việc đưa ra tham vọng lãnh hải".

Bài viết trích lời nhà nghiên cứu Simon Tay từ Singapore nói rằng các nước Asean không muốn bị cảnh "Trâu bò đánh nhau, ruồi muỗi chết".

Các nước Asean đã tìm đến Hoa Kỳ để có sự ủng hộ cho giải pháp quốc tế hóa vùng biển Đông Nam Á, điều Bắc Kinh luôn bác bỏ.

Bài của Sarah Stewart cho rằng Trung Quốc muốn đàm phán song phương kín đáo với từng quốc gia vì như thế họ "sẽ có sức mạnh hơn".

Bước đi tới của Tổng thống Obama sẽ được theo dõi kỹ từ Bắc Kinh và các thủ đô Asean.

Vì từ sau tuyên bố hồi tháng 7 tại Hà Nội của Ngoại trưởng Clinton khi người tương nhiệm Trung Quốc, ông Dương Khiết Trì có mặt, cuộc chơi đã bước sang một hướng mới.

AFP trích lời kể của Ngoại trưởng Singapore, ông George Yeo về cuộc chạm trán Mỹ - Trung tại Hà Nội rằng "Có là một trao đổi thú vị và khá căng giữa người Mỹ và người Trung Quốc".

Nay, từng nước Asean đang cân nhắc thái độ của mình sao cho có lợi nhất trong cuộc cạnh tranh mà Hoa Kỳ dần dần chiếm vị thế mạnh, nhân danh quyền tự do hàng hải trong vùng.

Thái Lan, Campuchia và Singapore tỏ ra không muốn có tranh chấp Mỹ - Trung.

Miến Điện, nước vừa ký nhận chừng 4 tỷ USD khoản cho vay không lãi từ Trung Quốc sau chuyến thăm của Thống tướng Than Swe, chắc chắn sẽ không muốn làm phật lòng Bắc Kinh.

Dù vậy, theo một quan chức Asean người Philippines, các nước trong khối né tránh tranh chấp đồng thời vẫn muốn bày tỏ quyền của họ "theo đuổi tuyên bố chủ quyền" tại vùng Biển Đông.

Ông Rodolfo Severino được trích lời nói quyền tự do lưu thông hàng hải trong hòa bình và ổn định là điều thiết yếu cho Asean.

Việt Nam tuy không có tuyên bố cụ thể từ cấp cao nhất nhưng trên thực tế đã đóng vai trò vận động cho giải pháp quốc tế hoá Biển Đông.

Về nội bộ, chính quyền Việt Nam đã có nhiều đợt vận động dân chúng và bộ máy chính quyền về biển đảo.

Được biết ở cuộc họp tại New York sẽ do ông Obama và ông Nguyễn Minh Triết đồng chủ tọa vì Việt Nam hiện là nước làm chủ tịch luân phiên của Asean.

Dù có tin chưa kiểm chứng nói Chủ tịch Triết sẽ rời vị trí sau đại hội Đảng đầu năm tới, dư luận trong và ngoài nước vẫn hết sức quan tâm đến hoạt động của ông tại New York kỳ này, nhất là trong vấn đề Biển Đông.

Còn về phía Mỹ, có ý kiến nói cũng không nên hiểu sai lời bà Clinton phát biểu tại Hà Nội mấy tháng trước.

Trả lời BBC, ông Richard Bush, Giám đốc từ Trung tâm Đông Bắc Á, Viện Brookings nói rằng truyền thông đã hiểu sai ý của bà Clinton và cho rằng Hoa Kỳ sẽ đóng vai trò giải quyết các tranh chấp chủ quyền trong vùng Biển Đông.

Trên thực tế, theo ông, ý của Hoa Kỳ chỉ là cần hoàn tất nguyên tắc ứng xử trong vùng với xu hướng đảm bảo tự do hàng hải, và đây là điều, ông Richard Bush tin tưởng, các nước Asean "dễ thoải mái chấp nhận".

Đối chọi quan điểm

Nhưng cũng có tiếng nói rằng Hoa Kỳ đã khiêu khích các nước châu Á nhằm đặt Trung Quốc vào vị thế bất lợi.

Thời báo Trung Hoa ra ở Đài Bắc tin rằng "Hoa Kỳ đang xúi dục các nước châu Á", gồm Nam Hàn, Nhật Bản và Asean để "gây sự với Trung Quốc".

Tờ báo cho rằng Hoa Kỳ đã dùng các nước khác để kiềm chế Trung Quốc.

Ông Lý Minh Giang, một nhà nghiên cứu khác tại trường S. Rajaratnam ở Singapore cũng bày tỏ quan điểm rằng trong các nước Asean, những nước không đòi chủ quyền ở Biển Đông không vui thích gì trước sự dính líu của Hoa Kỳ.

Một bên không có mặt tại cuộc gặp Asean với lãnh đạo Mỹ cũng theo dõi vụ việc nghiêm túc là Ấn Độ.

Dehli quan tâm đến sự hiện diện của Trung Quốc tại các nước láng giềng như Bangladesh và Sri Lanka và cả Miến Điện, nước Asean bên bờ Ấn Độ Dương.

Cho đến nay Trung Quốc vẫn khẳng định họ có toàn bộ chủ quyền ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ngoài Biển Đông.

Còn theo AP, Trung Quốc hôm thứ Ba đã cảnh báo rằng mọi dính líu của Hoa Kỳ vào tranh chấp lãnh hải ở vùng biển Đông Nam Á là "sự can thiệp không được hoan nghênh".

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao, bà Khương Du nói Trung Quốc lo ngại trước khả năng có một tuyên bố chung của Hoa Kỳ và Asean về biển Nam Trung Hoa.

Phía Trung Quốc không thay đổi quan điểm rằng đây là việc "của Trung Quốc và các nước trong vùng".

TS Dương Danh Huy, một nhà nghiên cứu Biển Đông từ Anh Quốc cho BBC biết ông vì sao quan điểm của Trung Quốc là "không thích hợp".

Theo ông, "tranh chấp các đảo Trường Sa và lãnh hải của chúng là tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Malaysia và Brunei, tức là tranh chấp đa phương. Tranh chấp đa phương cần phương pháp giải quyết đa phương,".

"Phương pháp song phương không thích hợp nhưng Trung Quốc vẫ đòi nó vì hai lý do. Thứ nhất là chiến lược chia để trị. Thứ nhì, đòi hỏi một phương pháp không thích hợp sẽ cản trở việc đi đến giải pháp, và nếu không có giải pháp thì Trung Quốc có lợi nhất: là nước mạnh nhất trong tranh chấp, Trung Quốc luôn luôn có cơ hội để làm vị trí của mình mạnh lên và của các đối thủ yếu đi."

Trong lúc chờ đợi phát biểu của Tổng thống Obama, AFP trích lời ông Ernest Bower, từ trung tâm Centre for Strategic and International Studies ở Washington nói rằng thất bại của Mỹ trong cố gắng này tại New York sẽ tạo ra "mối nguy không thể chấp nhận được cho tăng tưởng kinh tế, hòa bình và thịnh vượng tại châu Á".

Còn ông Richard Bush thì cho rằng có lẽ là Trung Quốc "cần lùi lại một bước, xem xét lại có phải chính các hành động của họ lâu nay khiến các nước Đông Nam Á thay đổi quan niệm và thái độ của họ".

Ông cho rằng Trung Quốc nêu ra chủ trương một thế giới hài hòa nhưng có lúc việc làm không nhất quán với lý tưởng đó và nay Trung Quốc cần làm sao để cải thiện quan hệ với Hoa Kỳ và các nước trong vùng.