NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Góp sức cho ngành Hàng Không Việt Nam phát triển - GS TS Đoàn Kim Sơn , Kiều bào Pháp

Quê gốc Bến Tre, nhưng cùng gia đình sinh sống tại Sài Gòn, tốt nghiệp trường Pétrus Ký, năm 1962 Đoàn Kim Sơn đi du học tại Pháp.

Đến đầu những năm 1990, sau hơn ba chục năm xa đất nước, lần đầu tiên Giáo sư (GS) Đoàn Kim Sơn mới có dịp về Việt Nam thăm lại gia đình. Với ông, lần ấy thực sự rất cảm động. Vậy nhưng những lần sau đó, tiếng là về quê mà chỉ kịp ào về thăm mẹ rồi đi… làm việc, nhưng ông nói: “Tôi biết mình cần phải đóng góp một cái gì đó thiết thực, hết khả năng có thể, cho quê hương mình. Phần thưởng cho việc làm ấy, là mỗi lần về có được nửa tiếng thăm mẹ. Ít nhất cũng được cái đó, thế là quý lắm rồi! ”.

Thiết thực nhất là lo đào tạo về con người…

Là một nhà giáo có kinh nghiệm mấy chục năm giảng dạy về hàng không tại trường Đại học (ĐH) Cơ và Kỹ thuật Hàng không ENSMA, vùng Poitou – Charentes (Pháp), khi về nước tham dự một hội thảo về cơ học ở Việt Nam, GS Đoàn Kim Sơn nhận ra đất nước mình cần phải có gấp những kỹ sư, kỹ thuật viên về ngành hàng không. “Máy bay rất đắt tiền, đắt đến từng bộ phận nhỏ trong đó. Vật liệu, điện tử, viễn thông… trong máy bay toàn thứ tối tân, tốt nhất. Phải tốn hơn 15 tỷ USD để nghiên cứu cho ra một chiếc máy bay. Những kỹ thuật gì tân tiến nhất thế giới đều liên quan đến thị trường máy bay cả. Nếu không có người của mình lo được về mọi mặt: kỹ thuật, lái… thì dù máy bay có tốt đến đâu, chỉ một thời gian ngắn hãng hàng không sẽ không còn là của mình nữa. Kinh nghiệm xương máu của Air Afrique không có con người làm chủ kỹ thuật, phải giao lại cho Air France chỉ lấy 1 euro tượng trưng còn đó. Vấn đề con người là quan trọng nhất nếu muốn phát triển ngành hàng không một cách lâu bền. Hơn nữa, nếu học về máy bay thì sẽ biết đủ thứ : từ radar có thể xài cho xe hơi, viễn thông trong máy bay có thể xài cho các tổng đài v.v… Nhật Bản đang phát triển mạnh lên, Malaisia, Indonésia…đang đi nhanh. Việt Nam cũng phải làm gì cho xứng đáng. Nhà nước chắc chắn có lo rồi, nhưng bổn phận của các nhà giáo là phải nghĩ đến đào tạo”. Ông nói vậy. Và ông quyết định làm cầu nối giữa trường ENSMA cũng như một số trường Đại học Kỹ thuật Pháp với các Đại học trong nước, với mong mỏi đào tạo nhiều hơn nữa nhân lực kỹ thuật cho ngành hàng không Việt Nam. Từ đó đến nay, mặc dù tuổi tác, ông vẫn liên tục đi về không mệt mỏi để triển khai các dự án lớn lao trong “bổn phận nhà giáo” của mình.

Góp sức cho một ngành hàng không Việt Nam phát triển

Không thể tưởng tượng hết được sự kiên nhẫn của giáo sư Đoàn Kim Sơn trong những năm tháng đầu tiên ấy, khi ông phải đi từng nơi, đến từng người có trách nhiệm, để nói chuyện, thuyết phục họ ủng hộ chương trình. Nhớ về ngày ấy, ông bảo: “Không ai tin chương trình có thể thành công được, mà việc này đâu có thể làm một mình. Cái khó là làm chuyện đào tạo này cho đúng lúc, bởi mấy năm nay hàng không Việt Nam phát triển mạnh, liên tục mua máy bay. Số chuyên viên Việt Nam trong Vietnam Airlines là những người có khiếu, biết cách làm việc, nhưng có thêm đám trẻ vẫn tốt hơn. Ngay sau đó, hai Ban giám hiệu của hai trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và TP.HCM hiểu tầm quan trọng của công việc nên đã giúp tôi hết lòng. Rồi sau đó là ban giám hiệu trường ENSMA, các giáo sư Pháp, đại sứ quán Pháp cũng ủng hộ, vì thế công việc mới đi xa được”. Đi xa, đó là năm 1996, hai trường ĐH Bách khoa của Việt Nam kết hợp với ENSMA tổ chức ra chương trình đào tạo kỹ sư hàng không, đến nay đã được bảy khoá. Một số sinh viên giỏi đã được sang Pháp học lên tiến sĩ. Và ông GS hàng không tranh thủ mọi điều kiện có thể, vận động từ Tổng giám đốc Airbus, các Giám đốc xí nghiệp bảo dưỡng máy bay của Pháp, đến những các đồng nghiệp của mình ở Pháp để sinh viên giỏi ngành hàng không của Việt Nam được bảo trợ, có thông tin, thiết bị làm việc.

Chuyến về Việt Nam làm việc của ông vào cuối tháng 3.2005 vừa qua đã đạt thêm một số kết quả mới : Một số sinh viên lớp chất lượng cao hàng không của Đại học Bách Khoa được học bổng SNECMA và sự giúp đỡ của Vietnam Airlines sang Pháp thực tập trong các xưởng nghiên cứu và bảo dưỡng động cơ máy bay của SNECMA. Hiện nay ở Đại học Cơ và Kỹ thuật Hàng không Pháp ENSMA có ba nghiên cứu sinh Việt Nam đang làm luận án, tháng 7 tới này sẽ có thêm một sinh viên trình luận án tiến sĩ. Vì sắp có các sinh viên tốt nghiệp tiến sĩ hàng không ở Pháp về nước, nên hai trường Đại học Bách Khoa và ENSMA sẽ tổ chức và tạo đủ điều kiện để họ có điều kiện làm nghiên cứu theo tầm cỡ quốc tế như đã được làm từ bốn năm nay. Đó là tiếp nhận họ làm việc tại hai trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và TP.HCM. Các tiến sĩ trẻ sẽ được tiếp nhận hoặc là trong các nhóm nghiên cứu, hoặc là trong Viện nghiên cứu và họ có thể sẽ có những những ưu đãi tích cực về lương bổng, nhà ở... Trong những năm đầu, họ sẽ tiếp tục làm nghiên cứu và phải có những kết quả cụ thể bằng những bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế.

Người Việt mình lầm lẫn lắm khi chú trọng bằng cấp

GS Đoàn Kim Sơn nhận xét:

“Người Việt Nam hay chú trọng bằng cấp nhưng điều đó lầm lẫn lắm, nhất là trong thời bành trướng về công nghệ. Cái chính là phải đào tạo cao đẳng. Có đội ngũ cao đẳng trình độ cao thì anh kỹ sư mới xài hết khả năng được. Các nước phương Tây đào tạo nhiều kỹ thuật viên cao đẳng, lại rất có chất lượng. Tôi làm việc với trường Hàng Không Việt Nam chính là với mong muốn Việt Nam cũng được như thế”. Trường Hàng Không Việt Nam thành lập ở TP.HCM từ năm 1979, đã đào tạo rất nhiều kỹ thuật viên cho ngành. Ông tham gia đào tạo nâng cao giáo viên cho trường, với mong mỏi đưa trình độ giảng dạy kỹ thuật viên của trường lên ngang tầm quốc tế. Quá trình này còn phải nhiều năm: đào tạo giáo viên, cung cấp tài liệu đầy đủ, lập những phòng thí nghiệm đúng tiêu chuẩn quốc tế, rồi từ đó mới đào tạo kỹ thuật viên, cho đi thực tập trong những xưởng của Pháp đã được quốc tế công nhận. Nhưng ông tin vào kết quả của công việc, vì sự giúp đỡ, ủng hộ rất tích cực của lãnh đạo ngành hàng không Việt Nam.

Hiện có hai trường Đại học Bách Khoa TP.HCM và Đại học Cần Thơ yêu cầu GS Đoàn Kim Sơn giúp đào tạo ngành điện lạnh và điều hoà không khí. Ông dự định sẽ lập hai lớp về ngành này, bắt đầu bằng trình độ cao đẳng, nếu mọi việc tiến triển tốt có thể sẽ tiến tới trình độ kỹ sư. Bằng sẽ do trường Đại học Công Nghệ Pháp cấp. Ông hy vọng từ đây, sẽ có thêm những kỹ thuật viên điện lạnh tay nghề cao cho đồng bằng sông Cửu Long, nơi việc xuất khẩu hải sản đông lạnh đang là vấn đề thời sự.

Và giấc mơ khi nhìn không gian…

Việt Nam chưa có nơi nào đào tạo về điều khiển không gian. Tại Hà Nội mới có Trung tâm Viễn Thám là nơi chỉ xử lý những hình ảnh từ vệ tinh. Mấy năm nay, GS Đoàn Kim Sơn đã nung nấu ý định mở lớp đào tạo chuyên gia về không gian trong nước. Ông đã nhiều lần đến nơi này để bàn bạc về việc cùng hợp tác đào tạo nhân sự trong tương lai. Với sự bắc cầu của ông, bốn trường Hàng không và Không gian (Pháp), Đại học Bách Khoa (Việt Nam), và trường ENSMA đứng ra chủ trì đã lập chương trình dạy học ngành này, chỉ còn chờ ngày được áp dụng. GS Đoàn Kim Sơn nói rằng, triển vọng gần có thể thực hiện được, là với sự giúp đỡ của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam lớp học về không gian sẽ sớm được mở, ngoài ra sẽ có một số lĩnh vực hợp tác với Trung tâm kỹ thuật cao Hoà Lạc …

GS Đoàn Kim Sơn tâm sự: “Tôi sang Pháp du học năm 1962. Lúc đó Pháp mới làm được chiếc Caravelle phản lực thương mại đầu tiên, vì thế tôi mới hăng hái thi vào trường Hàng Không. Học xong tôi muốn về nước làm việc ngay nhưng tình hình trong nước lúc đó rất khó khăn, nên tôi tiếp tục học lên tiến sĩ, tiến sĩ quốc gia, rồi đi dạy rồi trở thành giáo sư Đại học. Có vẻ như mọi việc tự động đến trong đời chứ tôi không định trước. Thực lòng tôi chưa định học hàng không khi sang Pháp, nhưng học rồi mới biết mọi điều về kỹ thuật có thể chỉ nằm trong một chiếc máy bay. Vì vậy bây giờ, mỗi khi về Việt Nam tôi đều tìm cách nói chuyện với các sinh viên về ngành hàng không, để các em hiểu nó cần thiết với đất nước mình như thế nào. Và phải hướng những người tuổi trẻ, tài cao học Đại học về điều khiển không gian. Một người được đào tạo về ngành này sẽ đem lại những giá trị không thể nào đong đếm hết. Các em phải có thông tin, được nhiệt tâm hướng dẫn để tìm một sự lựa chọn tốt cho mình và cho xứ sở”.

Điểm tựa nơi mặt đất

Như GS Đoàn Kim Sơn nói đùa: “tại... trót lập gia đình sớm”, ông bà đã có những ngày tháng gian nan ở Pháp khi vừa nuôi con, vừa phải đi học, đi làm. Bây giờ, cả bốn cô con gái của ông đều là những kỹ sư cao cấp của Pháp, những đứa cháu sinh ở đất Pháp mà vẫn nói giỏi tiếng Việt. Gia đình lớn của ông bà vẫn chỉ sử dụng tiếng Việt trong nhà, như ở quê hương. Ông bảo: “Nhiều gia đình Việt kiều có nhầm lẫn là đợi con lớn rồi mới dạy tiếng Việt. Không được đâu, phải rèn từ bé. Cháu ngoại tôi 18 tháng đã nói được tiếng Việt, tôi hãnh diện lắm. Các con tôi đều giỏi ngoại ngữ, nói đựoc nhiều thứ tiếng dễ dàng, cũng do học tiếng Việt từ hồi nhỏ”. Và người vợ đảm của ông, người phụ nữ “có thể ăn món ngon nào một lần là nấu được ngay món đó, ở Pháp nhưng vẫn tự may được đồ mặc cho mình, cho con”, đã trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho ông, cho cả đại gia đình hạnh phúc ấy. “Vì thế, tôi mới có thời giờ rảnh rang lo chuyện bắc cầu đào tạo ở đất nước mình được chớ!”. Ông kết luận câu chuyện bằng tiếng cười giòn.

Giang Hà