NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Khi Đại sứ Thương mại Hoa Kỳ hướng đến Việt Nam và châu Á - GS TS Susan Schwab

Những chuyến đi diễn ra liên tiếp của những nhà lãnh đạo cao cấp, nhà hoạch định chính sách, tư vấn chiến lược của Hoa Kỳ tới nhiều nước châu Á trong thời gian qua đã thể hiện rõ: Hoa Kỳ đang hướng sự quan tâm lớn đến châu Á, coi đây như một đối tác thương mại quan trọng.

Nếu như ngài Đại sứ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đương nhiệm John Kirk đã và đang mải miết với những chuyến công du châu Á, để thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Mỹ với các nước châu Á - Thái Bình Dương thì bà cựu Đại sứ Susan Schwab, sau khi rời nhiệm sở, cũng đã và đang dành phần lớn thời gian tới khu vực châu Á.

Trung tuần tháng 11/2009 vừa qua, ông John Kirk đã có mặt tại Singapore, tham dự HộI nghị cấp cao các tổng giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APEC CEO Summit). Với chủ đề về Hoa Kỳ và đối tác APEC trong mối quan hệ thương mại toàn cầu trong thời điểm hiện tại, ngài Đại sứ Thương mại Hoa kỳ đã khẳng định nhiều chính sách không chỉ về quan hệ thương mại mà còn là quan hệ ngoại giao hướng tới châu Á.

Thương mại hai chiều giữa Mỹ và các nền kinh tế APEC trong năm qua đạt hơn 2,3 nghìn tỷ USD và theo Đại sứ John Kirk, trong giai đoạn khủng hoản tài chính toàn cầu, mối quan hệ hợp tác thương mại đã gặp không ít khó khăn; tuy vậy, những hợp tác thương mại vẫn sẽ được đẩy mạnh, nối tiếp truyền thống lịch sử thiết lập quan hệ hợp tác thương mại, ngoại giao đã có từ lâu. Trước đó, ngài Đại sứ John Kirk đã cùng phái đoàn của Nhà trắng tới nhiều nước châu Á như Nhật Bản, Trung Quốc... trong chuyến công du châu Á của Tổng thống Obama.

Khi ông John Kirk đã có nhiều hoạt động tại Trung Quốc trước đó, thì người tiền nhiệm - GS.TS TS Susan Schwab, Đại sứ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR, nhiệm kỳ 2006-2009) sẽ tới Việt Nam. Điều này cho thấy rõ hơn, Việt Nam và châu Á đang là mối quan tâm chiến lược của Hoa Kỳ và đề là VN cần nắm bắt cơ hội mở rộng giao thương và ngoại giao với Hoa Kỳ trong tình hình mới thế nào.

Như một "truyền thống", sau khi rời nhiệm sở, các chính khách Hoa Kỳ thường ưu tiên cho các hoạt động diễn thuyết thay vì mục đích công du như khi đương nhiệm. Họ sẽ đem tới mỗi điểm đến kinh nghiệm quý báu trong quá trình hoạt động công vụ, truyền đi những thông điệp quý theo sát nhu cầu của mỗi điểm đến. Các cuộc diễn thuyết của chính khách hay nhà hoạch định chiến lược vào lúc này mang danh nghĩa "uy tín cá nhân" nhiều hơn và sự thuyết phục từ họ dựa trên những thông điệp mà họ đem tới. Châu Á đang là điểm đến mà nhiều lãnh đạo cấp cao của Mỹ hướng đến.

Ông John Kirk bận rộn với việc thiết lập những thỏa thuận hợp tác kinh tế giữa Mỹ và các nước châu Á thì GS.TS Susan Schwab, Đại sứ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (nhiệm kỳ 2006-2009) cũng tất bật với các hoạt động diễn thuyết ở nhiều nước trong khu vực. Trước khi tới VN bà Susan đã có các cuộc diễn thuyết ở Hong Kong.

Đây là "kế hoạch song hành" khá hiệu quả, tác động và nối tiếp nhau. Chuyến đi VN vào đầu tháng 12 tới không phải lần đầu tiên GS.TS Susan Schwab tới VN, nhưng khác những lần trước, lần này bà tới với danh nghĩa cá nhân, theo lời mời của Bộ Ngoại giao, Tập đoàn Link World Unlimited International và Đại học Quốc gia Hà Nội, sau khi rời nhiệm sở. Có một điểm đặc biệt là GS.TS Susan Schwab tới VN khi đã tròn hai năm VN chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), mà khi đương nhiệm, chính bà là người đàm phán, ký kết Hiệp định thương mại tự do với VN.

Với hai buổi diễn thuyết chính tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, với tư cách là Đại sứ Thương mại Hoa Kỳ, từng là thành viên nội các Cựu Tổng thống Mỹ George Bush, cố vấn cao cấp, thương thuyết gia, phát ngôn viên về thương mại quốc tế và các vấn đề liên quan của Tổng thống, GS.TS Susan Schwab sẽ tập trung vào các vấn đề đầu tư thương mại VN - Hoa Kỳ. Các chính sách thương mại giữa Hoa Kỳ với VN trong bối cảnh thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Hoa Kỳ với các đối tác khác ở châu Á sẽ được bà Susan Schwab làm rõ.

Chủ đề các cuộc diễn thuyết của GS.TS Susan Schwab tại VN đã được đưa ra, đó là các thức mở rộng kinh doanh với thị trường Hoa Kỳ và các thị trường trọng điểm khác cho các tập đoàn kinh tế và các nhà xuất khẩu VN. Bà sẽ cho biết làm thế nào để các sản phẩm hàng hóa của VN vào thị trường Mỹ không phải đối mặt với nhiều kiện cáo và gặp các rào cản thương mại. Riêng về xuất khẩu, Hoa Kỳ từ lâu đã là thị trường xuất khẩu chủ lực của VN và xuất khẩu vẫn đang được xem là con đường phục hồi và phát triển của nền kinh tế VN với định hướng là một nền kinh tế hướng đến xuất khẩu. Bà Susan Schwab sẽ đề cập đến chủ đề có tính thực tiễn cao này, vì đây chắc chắn là mối quan tâm của cả các nhà hoạch định chính sách của VN cũng như các doanh nghiệp đã, đang và sẽ có ý định giao thương với Mỹ.

Không chỉ một chính trị gia có vai trò quan trọng trong nội các của Chính phủ Mỹ tiền nhiệm, GS.TS Susan Schwab đã có nhiều năm hoạt động tại các trường ĐH, là giám đốc phát triển kinh doanh và cố vấn chiến lược của các tập đoàn lớn; vì thế, bà Đại sứ sẽ cùng doanh nhân Việt "bàn cách" xúc tiến và đẩy mạnh thương mại hai chiều Việt - Mỹ (như về chính sách, đối tượng, phân khúc thị trường, văn hóa kinh doanh...).

"Chuyến đi của GS.TS Susan Schwab tới VN lần này sẽ mở đường cho nhiều nhà lãnh đạo, hoạch định chính sách hàng đầu nước Mỹ khác mà chúng tôi sẽ mời đến VN trong thời gian tới", nhà tổ chức Link World cho biết.

Chương trình làm việc của GS.TS Susan Schwab tại Việt Nam :

- Sáng 30/11/2009: Họp báo, làm việc với ĐH Quốc gia Hà Nội và trường ĐH Kinh tế - ĐH Quốc gia Hà Nội.

- Chiều 30/11/2009: Làm việc với Chính phủ tại Văn phòng Chính phủ và các quan chức Bộ Ngoại giao.

- Ngày 01/12/2009: Hội thảo quốc tế tại Hanoi Deawoo Hotel (Kim Mã, Hà Nội).

- Chiều 02/12/2009: Làm việc với Chủ tịch UBND TP TPHCM.

- Ngày 03/12/2009: Hội thảo quốc tế tại Sheraton Hotel, TPHCM.

Gặp lại người đàn bà quyền lực của nước Mỹ ở Việt Nam

GS-TS Susan Schwab, người phụ nữ có khuôn mặt khả ái, nụ cười đôn hậu và tác phong duyên dáng vừa trải qua 4 năm là Đại sứ đại diện cho thương mại của Hoa Kỳ - một chức danh ngang hàm Bộ trưởng. Đầu tháng 12 này, "người đàn bà quyền lực" ấy trở lại Việt Nam...

Bà Đại sứ "đa năng"

GS.TS Susan không chỉ là một chính khách nổi tiếng khi từng giữ những vị trí quan trọng trong chính phủ Mỹ mà còn là một học giả uyên bác trong các lĩnh vực giáo dục, kinh tế, thương mại.

Hơn thế, bà còn là một trong các quan chức Mỹ có mỗi quan tâm gần gũi, thường trực lâu dài đối với các vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại và đầu tư giữa các nước Đông Nam Á và Mỹ. Chính vì thế, bà là người am hiểu kinh tế VN, hiểu khá rõ những điểm mạnh, yếu của các doanh nghiệp VN trong hoạt động xuất khẩu.

Bà Susan Schwab nắm giữ cương vị Đại sứ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) từ năm 2006-2009. Bà là thành viên của nội các Cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush đồng thời là cố vấn cao cấp, thương thuyết gia và phát ngôn viên về Thương mại Quốc tế và các vấn đề liên quan của Tổng thống.

Trước khi được bổ nhiệm làm Đại sứ Thương mại Mỹ, bà giữ chức Phó Đại diện Thương mại Hoa Kỳ. Trong nhiều năm, Susan Schwab là người quyết định các chính sách thương mại của nước Mỹ trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và đầu tư, sở hữu trí tuệ, môi trường, lao động, phát triển và các chương trình ưu tiên khác.

Nắm giữ trọng trách là Đại điện Thương mại của nước Mỹ, Đại sứ Schwab chịu trách nhiệm trong việc phát triển và giám sát chính sách thương mại của Mỹ, cũng như chiến lược, việc đàm phán, thực thi và thúc đẩy các Hiệp định Thương mại khu vực, đa phương, song phương và trong các lĩnh vực cụ thể. Đại sứ đã giám sát tiến trình đàm phán gia nhập WTO của Ả Rập Xê Út, Việt Nam và Ukraine, cũng như hoàn tất đàm phán song phương Mỹ - Nga cho việc gia nhập WTO của Nga.

Từ năm 1995 - 2003, bà Schwab nắm giữ cương vị là Giám đốc Public Policy Đại học Maryland. Trước khi tham gia Chính phủ của cựu Tổng thống Bush, bà giữ chức Chủ tịch và Giám đốc điều hành (CEO) của Tổ chức Hệ thống Đại học Maryland. Trước đó Schwab làm việc cho Công ty Motorola, nơi bà nắm giữ cương vị Giám đốc phát triển hợp tác kinh doanh, tập trung chủ yếu vào việc hoạch định chiến lược và đàm phán ở Trung Quốc và các quốc gia khác của châu Á.

Trong suốt thời gian nắm quyền của cựu Tổng thống Bush, bà là Trợ lý Tổng thư ký thương mại kiêm Tổng giám đốc Dịch vụ Thương mại Hoa Kỳ và nước ngoài, chịu trách nhiệm xúc tiến xuất khẩu của Mỹ thông qua mạng lưới toàn cầu bao gồm hơn 200 văn phòng khu vực và 1300 nhân viên đa quốc gia.

Trong thập niên 80, Schwab được biết đến với vai trò là chuyên gia chính sách đối ngoại, nông nghiệp, thương mại quốc tế và là Giám đốc Pháp lý của Thượng nghị sỹ John C. Danforth (R-Mo.), đóng vai trò quan trọng trong rất nhiều dự luật về chính sách thương mại của Mỹ như các mốc luật ban hành năm 1984 và 1988.

Schwab còn nắm giữ trọng trách là Chuyên viên Chính sách Thương mại của Đại sứ quán Mỹ ở Tokyo. Công việc đầu tiên của bà là Nhà đàm phán thương mại nông nghiệp của Phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ.

Đại sứ Schwab là thành viên của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại và Học viện Hành chính công Quốc gia (NAPA). Bà cũng là thành viên của Ban giám đốc Học viện Không lực Hoa Kỳ và Ủy ban Tuyển chọn sáng kiến quốc gia thuộc chương trình giải thưởng Chính phủ, cũng như của một vài công ty công khác.

Bà có bằng Cử nhân của trường Williams về Kinh tế chính trị, bằng Thạc sỹ về Chính sách phát triển của Đại học Stanford (Viện Nghiên cứu thực phẩm), bằng Tiến sỹ về Chính sách công và Kinh doanh quốc tế của Đại học George Washington.

Ngoài thời gian làm việc ở nước ngoài, Đại sứ Schwab còn có những giai đoạn ở châu Phi, châu Âu và châu Á như là một thành viên của gia đình dịch vụ nước ngoài. Hiện tại, bà đang định cư ở Annapolis, Maryland.

Đại sứ Schwab đã xuất bản nhiều bài báo và các cuốn sách viết về Pháp luật và Chính sách Thương mại Hoa Kỳ như: Cạnh tranh Thương mại: Thảo luận về Đạo luật Thương mại bao trùm, do trường Kinh doanh Harvard ấn hành năm 1994, cũng như các bài báo về Quan hệ Thương mại Hoa kỳ - Nhật Bản, chính trị thương mại, giáo dục chính sách công. Bà xuất hiện trên nhiều tờ báo, tạp chí hàng đầu như Fortune, New York Times và rất nhiều ấn phẩm khác cũng như trên các kênh truyền hình nổi tiếng như Bloomberg, CNBC, BBC và C-SPAN.

Duyên nợ với Việt Nam

Khổ Tuần lễ cấp cao APEC Việt Nam. Trong năm nay, bà gặp một mất mát lớn: chồng bà, ông Curtis Carroll, qua đời.

Trước đó, bà đã sang VN, làm việc với Bộ Thương mại VN bàn về việc VN gia nhập WTO - với những vòng đàm phán còn cam go hơn cả khi đàm phán Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) trước đó.

Ấn tượng về bà Susan Schwab đối với những ai quan tâm đến các hoạt động kinh tế - thương mại lúc đó là bà Schwab vô cùng duyên dáng ở độ tuổi ngoài 50. Bà có khuôn mặt khá đẹp và đôn hậu, với nụ cười hiền. Những lần gặp bà ở Hà Nội hay tại Dinh Thống Nhất TP.Hồ Chí Minh, người ta luôn thấy bà diện những bộ cánh vô cùng lịch lãm và tinh tế.

Khi VN chính thức trở thành thành viên của WTO, Đại diện thương mại Mỹ, bà Susan Schwab đã bà tỏ bà rất vui mừng trước sự kiện này. Bà Schwab khẳng định "thế giới sẽ được lợi từ việc một nền kinh tế năng động và phát triển nhanh như Việt Nam tham gia hệ thống buôn bán toàn cầu".

Trước đó, bà Schwab chính là một trong những người tích cực vận động kêu gọi Quốc hội nước này nhanh chóng thông qua Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Việt Nam và bày tỏ hy vọng sau sự kiện này, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Mỹ sẽ bước sang một trang mới.

Còn nhớ, khi đến thăm Trung tâm đào tạo tin học cộng đồng TOPIC64 tại tỉnh Bắc Ninh vào năm 2006, bà Schwab đã đích thân trao chứng chỉ hoàn thành khoá học tin học cơ bản cho 20 học viên vừa hoàn thành xuất sắc khoá đào tạo tin học căn bản tại Trung tâm.

Bà nói: "Tôi hy vọng rằng những kiến thức, kỹ năng thu được từ các khoá học này không chỉ giúp các em tìm kiếm việc làm mà còn giúp các em hoà nhập với nền kinh tế tri thức toàn cầu. Cùng với những kiến thức không giới hạn có thể tiếp cận được thông qua công nghệ thông tin và truyền thông, các em sẽ là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển và thịnh vượng của đất nước".

Lần này GS.TS Susan Schwab trở lại VN, chắc chắc bà sẽ đem đến những thông điệp mới, hữu ích đối với đất nước mà bà yêu mến. Hẳn người VN, nhất là giới doanh nhân, sẽ nhận thấy nhiều điều thú vị ở người phụ nữ mạnh mẽ, quyền lực này, sau khi bà đã qua 4 năm ở cương vị Đại sứ Thương mại và đang mải miết với những chuyến diễn thuyết trên khắp thế giới.

Nhận lời mời của Tập đoàn Link World Unlimited International Event và Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN, Đại sứ thương mại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, GS.TS Susan Schwab - Nhà hoạch định chính sách thương mại của Hoa Kỳ có mặt tại Việt Nam từ ngày 30/11 tới 3/12/2009.

Bà sẽ có cuộc gặp và làm việc với Chính phủ Việt Nam và các quan chức Bộ Ngoại giao, làm việc với Chủ tịch UBND TP.HCM, tọa đàm tại Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN (30/11/2009) cũng như chủ trì và diễn thuyết tại hai hội thảo quốc tế tại Hà Nội (1/12/2009) và TP.HCM (3/12/2009) .

Thu Hiền

Việt Nam tránh vết xe đổ của Trung Quốc để phát triển

Hơn một giờ trực tuyến, nguyên Đại diện thương mại Mỹ Susan Schwab đã làm rõ con đường để Việt Nam phát triển khác Trung Quốc và không bị Mỹ và thế giới lãng quên khi ở cạnh người láng giềng khổng lồ này.

Chính phủ dám tự phê bình

Nhấn mạnh câu trả lời về một chiến lược kinh tế để khác Trung Quốc và chiếm lĩnh thị trường thế giới nằm trong tay chính cộng đồng DN Việt Nam, bà Susan Schwab cũng chỉ rõ Việt Nam có 3 đặc tính quan trọng, không thể đánh giá thấp, có thể đóng góp cho thị trường thế giới: Việt Nam có rất nhiều đất và một nền nông nghiệp thành công; con người Việt Nam đầu óc cởi mở, sẵn sàng tiếp thu cái mới và làm việc chăm chỉ. Cùng với hai yếu tố đó, Việt Nam có một chính phủ luôn biết tự phê bình, dám nhìn lại bản thân, và thể hiện khả năng tiến hành đổi mới.

Việt Nam đang trở thành một địa chỉ hấp dẫn trên chuỗi giá trị toàn cầu mà bằng chứng là quyết định của Intel vào Việt Nam.

"Nếu kí kết Hiệp định Đầu tư song phương Việt - Mỹ, sẽ ngày càng nhiều những đầu tư vào các lĩnh vực điện tử, viễn thông... như vậy vào Việt Nam và nó sẽ giúp Việt Nam tăng vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu", bà Susan nói.

Việt Nam cần đảm bảo an toàn cho các DN Việt Nam và nước ngoài giữ tiền Việt ở Việt Nam và cần tạo điều kiện để xây dựng nhiều DN bản địa hơn nữa.

Hầu hết các tập đoàn lớn trên thế giới đều hiện diện ở Trung Quốc bởi quy mô kinh tế của nước này thế nhưng, họ không muốn phụ thuộc vào Trung Quốc, không muốn nước này là nơi duy nhất các tập đoàn sản xuất và tìm kiếm thị trường. Vấn đề là họ có thể đến nơi nào khác? Việt Nam là một trong những phân khúc thị trường được coi là điểm đến của các DN quốc tế.

Học từ sai lầm của Trung Quốc để làm khác

Có những điều về Trung Quốc khiến nước Mỹ "không hài lòng" mà theo bà Susan Schwab, Việt Nam có thể "làm khác đi, tốt hơn", dựa trên nền tảng sẵn có, để "có con đường phát triển có một không hai và khác với Trung Quốc".

Nhấn mạnh việc không có ý định chỉ trích Trung Quốc mà với tư cách một người bạn, người có rất nhiều đồng nghiệp tốt ở Trung Quốc, bà Susan cho rằng, cách làm của Trung Quốc có nhiều điểm sai mà Việt Nam có thể học để tránh những sai lầm này.

Cụ thể, Trung Quốc đã bắt đầu tự do hóa nền kinh tế từ sớm và thúc đẩy tiến trình này rất nhanh trong 15 năm qua thế nhưng trong vài năm trở lại đây, Trung Quốc cỏ vẻ như lại đang đi ngược lại tiến trình này. Đã có nhiều bằng chứng cho thấy Trung Quốc đang quay lại với chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi trong kinh tế.

Trong khi đó, Việt Nam có vẻ tiếp tục mở cửa kinh tế, và chuyển đổi thành nền kinh tế thị trường. Một phần thể hiện rõ trong cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO, Việt Nam đã rất thông minh trong tự do hóa các quy trình.

Một điểm khác mà Trung Quốc cũng bị chỉ trích khá nhiều là nước này đã không bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các thương hiệu nước ngoài. Các thương hiệu danh tiếng của nước ngoài bị làm nhái, làm giả tràn lan trên thị trường Trung Quốc với giá rẻ mạt...

Bà Susan nhấn mạnh: "không nước nào muốn tự đá vào chân của mình". Không bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bạn sẽ làm tổn thương chính các DN của mình, gây tổn thương các nhà đầu tư, các đối tác. Việc làm hàng nhái, hàng giả đang ngày càng trở thành tội phạm có tổ chức.

"Vì thế, tôi ngạc nhiên khi Trung Quốc không làm nhiều hơn. Họ có làm nhưng không đủ. Và theo thời gian, họ sẽ nhận ra, chính họ là nạn nhân của tình trạng này, nền kinh tế sẽ phải trả giá cho cách làm ngắn hạn của mình".

Chính phủ Việt Nam cũng đã nhận thức về vấn đề hàng giả, hàng nhái, và việc vi phạmsở hữu trí tuệ tại Việt Nam và đang nỗ lực để giải quyết.

"Có những vấn đề khá nhạy cảm, thế nhưng, Chính phủ Việt Nam cũng có thể quyết tâm làm khác với Trung Quốc, đó là thực hiện cởi mở, không hạn chế internet, và chống tham nhũng", bà nói thêm.

Thừa nhận internet cũng có ảnh hưởng tiêu cực, thế nhưng, lợi ích tích cực của internet lại lớn hơn rất nhiều, đặc biệt trong việc giáo dục, cung cấp thông tin cho người dân, và thương mại điện tử. "Đóng cửa với internet, cơ hội giáo dục, thương mại qua mạng cũng như cập nhật các chương trình ứng dụng tin học mới sẽ bị mất đi".

Minh bạch để tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia

Liên quan đến tham nhũng, bà Susan tư vấn "hãy tạo lương bổng tốt cho công chức, viên chức đáp ứng nhu cầu cuộc sống và nó sẽ giúp ngăn tham nhũng".

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn lật lại: Thực ra, không phải vì lương thấp mà gây ra tình trạng tham nhũng ở Việt Nam. Có trường hợp ở Việt Nam, quan chức giàu có nhưng vẫn tham nhũng, thậm chí còn nhiều hơn?

"Vấn đề nằm ở chỗ phải minh bạch. Khi các hoạt động của Chính phủ được công khai, minh bạch rõ ràng, thì khả năng tham nhũng sẽ giảm bớt", bà Susan đáp lời.

"Đòi hỏi minh bạch không phải vấn đề riêng của Việt Nam và càng không dễ với một nước đang trong quá trình chuyển đổi như Việt Nam. Ngay cả các DN đến đầu tư tại Việt Nam, không phải DN nước ngoài cũng muốn minh bạch, cạnh tranh bình đẳng, mà còn "tiếp tay" cho tham nhũng, miễn là có được giấy phép, dự án đó (nhiều người nghi ngại các đối tác Trung Quốc)", nhà báo Nguyễn Anh Tuấn nêu vấn đề.

Chia sẻ quan điểm này, bà Susan cho hay, ở Mỹ, luật về chống tham nhũng rất chặt chẽ và rõ ràng. Các DN của Mỹ bị ngăn cấm dính líu vào bất kì vụ việc tham nhũng quốc tế nào khi đầu tư, giao thương với bên ngoài. Và đôi khi, cách ứng xử của DN nước khác lại gây hại cho việc kinh doanh của các DN Mỹ.

Theo bà Susan, giáo dục có thể giúp sức trong việc chống tham nhũng. "Cần xây dựng hệ thống, giáo dục các công chúng trong hệ thống về cách thức để điều hành chính phủ cởi mở, minh bạch và có trách nhiệm giải trình hơn".

Bà cũng tư vấn, Việt Nam nên xem xét tham gia Hiệp định về đấu thầu trong khuôn khổ của WTO. Đài Loan đã tham gia, và Trung Quốc đang đàm phán để tham gia Hiệp định thế nhưng, có vẻ những cam kết của Trung Quốc thì quá ít đến mức đáng xấu hổ. Sẽ còn chặng đường dài để Trung Quốc tham gia các quy định đầu thầu của WTO.

"Nếu Việt Nam thực hiện bước nhảy, tham gia Hiệp định này, những quy định của Hiệp định sẽ góp phần tạo dựng sự minh bạch trong đấu thầu của Việt Nam, giảm khả năng tham nhũng".

"Một quy trình đấu thầu minh bạch, cạnh tranh sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh quốc gia của Việt Nam và các DN Việt Nam trong việc thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài", bà Susan nhấn mạnh.

Tạo đường riêng để giành và giữ sự quan tâm của thế giới

Trả lời câu hỏi "bên cạnh một đối tác khổng lồ và lớn mạnh như Trung Quốc, liệu Việt Nam có nguy cơ bị các đối tác như Mỹ, EU lãng quên? Và làm thế nào để Việt Nam có thể xác lập và củng cố vị thế của mình trong con mắt của các đối tác khác, đặc biệt là các nhà lãnh đạo và giới doanh nhân Mỹ?", bà Susan cho rằng, trong vài năm qua, Việt Nam đã nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của Mỹ và thế giới nhờ những thành tựu cải cách kinh tế của mình.

Và Việt Nam đang tiếp tục quá trình đổi mới, cải cách này, với việc tiến hành đổi mới kinh tế, xã hội và chính trị. Tất cả các khía cạnh đổi mới này đang được triển khai và thảo luận ở Việt Nam.

Việt Nam có thể tiếp tục được xem là thay thế được hài lòng cho Trung Quốc ở khu vực trong con mắt của các DN Mỹ để đa dạng hóa đối tác ở khu vực. Việt Nam là một điểm đến đầy hứa hẹn với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, với những đặc tính như tôi đã mô tả.

Việt Nam đang tạo con đường của mình để giữ và giành sự quan tâm tích cực từ các Chính phủ khác cũng như giới doanh nhân trên toàn thế giới.

Và càng có nhiều thương mại và đầu tư giữa hai bên, sợi dây kinh tế thương mại này sẽ tạo nên những nhóm vận động hành lang riêng cho Việt Nam. Nó không nhất thiết phải là một nhóm vận động hành lang được đăng kí và đóng tiền một cách chính thức mà là lợi ích chung giữa cộng đồng DN và nhân dân hai nước. Đơn cử, khi PNTR được thảo luận ở Nghị viện Mỹ, rất nhiều các DN Mỹ đã tới để vận động Quốc hội Mỹ trao PNTR cho Việt Nam.

Nếu được nhà lãnh đạo Việt Nam đề nghị tư vấn, để chọn ra ba điều, bà sẽ nêu vấn đề gì với Chính phủ Việt Nam ?

Bà Susan Schwab: Lời khuyên đầu tiên của tôi là tạo ra môi trường kinh doanh, đầu tư thuận lợi, mở, tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả các DN.

Việt Nam đã tiến hành đổi mới trong hơn 10 năm qua và đã có nhiều bằng chứng về sự thành công của các bạn trong quá trình chuyển đổi này. Việt Nam cần tiếp tục tạo điều kiện cho nhà đầu tư Việt Nam và nước ngoài làm ăn thuận lợi ở Việt Nam.

Lời khuyên thứ hai là cần thúc đẩy các Hiệp định thương mại, đầu tư song phương Việt Mỹ, cũng như sáng kiến quan hệ thương mại xuyên TBD.

Việt Nam cũng cần đầu tư mạnh mẽ và đúng mức vào cơ sở hạ tầng, bao gồm cơ sở hạ tầng mềm: nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng cứng: đường xá, điện... để đáp ứng đòi hỏi của sự phát triển.

Việt Nam cần tìm đường thoát khỏi bóng kinh tế Trung Quốc

Trao đổi với giảng viên, sinh viên ĐHQG Hà Nội sáng nay (30/11) về vị trí của Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế của Mỹ ở châu Á, nhưng buổi thảo luận của cựu Đại diện Thương mại Mỹ Susan Schwab lại tập trung nhiều hơn vào con đường phát triển kinh tế tiếp theo cho Việt Nam. Đặc biệt, bà đề cập cách thức để Việt Nam xác lập chỗ đứng trên thị trường nói chung và trong chính sách thương mại của Mỹ nói riêng.

Riêng trong phần thuyết trình, bà Susan Schwab đã dành ¾ thời lượng để đề cập đến Trung Quốc và mối quan tâm của Mỹ với nền kinh tế này. Không ít sinh viên và cán bộ ĐHQG Hà Nội cũng nêu câu hỏi về chiến lược phát triển của kinh tế Việt Nam và từng sản phẩm Việt Nam khi chia sẻ lợi thế cạnh tranh với người láng giềng khổng lồ Trung Quốc.

Mỹ muốn Trung Quốc chịu trách nhiệm lớn hơn

Theo bà Susan Schwab, Trung Quốc đang nổi lên trong ưu tiên của Mỹ ở châu Á. Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Barack Obama đã chuyển tải thông điệp ấy.

Thế nhưng bà cũng cho rằng, ý tưởng về một nền kinh tế Trung Quốc lớn mạnh vượt qua Mỹ là “có phần thổi phồng quá đáng”.

So sánh thế mạnh hai nền kinh tế sẽ cho thấy rõ điều đó. Đơn cử trong lĩnh vực chế tạo, sản phẩm Trung Quốc có mặt khắp các gian hàng của Mỹ nhưng đó là đồ gia dụng, tiêu dùng. Trong khi đó, lượng đầu ra của Mỹ vượt xa Trung Quốc và lại tập trung sản xuất máy bay, các phương tiện giao thông... đòi hỏi công nghệ cao hơn.

Khẳng định Mỹ không lo ngại về việc kinh tế Trung Quốc sẽ vượt qua mình, nhưng bà Schwab cho hay, Trung Quốc đang phát triển kinh tế rất nhanh. "Mỹ muốn Trung Quốc chịu trách nhiệm lớn hơn với thế giới và với các nền kinh tế kém phát triển hơn như Việt Nam".

Với Việt Nam, bà Schwab nhận xét, dù chính sách thương mại Mỹ dưới thời ông Obama mới ở giai đoạn xây dựng và thảo luận, nhưng nước Mỹ đã thể hiện sự quan tâm đang tăng lên, với sáng kiến về thúc đẩy hợp tác thương mại xuyên Thái Bình Dương. Đại diện Thương mại Mỹ hiện nay đã trực tiếp nhắc đến Việt Nam trong một bài phát biểu về chính sách thương mại tuần trước.

Việt Nam tìm đường riêng

Bà Susan Schwab nhấn mạnh: "Việt Nam phải tìm con đường riêng, khác Trung Quốc, không trở thành một Trung Quốc thứ hai trên con đường phát triển".

Với thị trường khổng lồ và nguồn lao động giá rẻ, các nước muốn đầu tư vào Trung Quốc nhưng không muốn bị phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường này.

Việt Nam cần nỗ lực để trở thành điểm đến thứ hai của nhà đầu tư, sau Trung Quốc. Đó là cách tốt nhất để thoát khỏi cái bóng của nền kinh tế Trung Quốc.

Bà chỉ rõ, Việt Nam và Trung Quốc có điều kiện khác nhau. Trung Quốc gia nhập WTO từ năm 2001 và đã thực được hưởng thành quả của việc hội nhập quốc tế. Trong khi đó, Việt Nam gia nhập WTO chưa lâu và đang trong giai đoạn từng bước thực hiện các cam kết với WTO.

Theo bà Schwab, trong quá trình Đổi mới, Việt Nam đã đi đúng hướng với lựa chọn chính sách dựa trên điều kiện thực tế cụ thể. Cựu Đại diện Thương mại Mỹ tin, Việt Nam sẽ tiếp tục xu hướng này và sẽ không là một nước Trung Quốc thứ hai.

Đơn cử, trong lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bà ghi nhận những nỗ lực thành công của Việt Nam trong bối cảnh Trung Quốc mang tiếng xấu là nước vi phạm bản quyền.

“Nỗ lực của Chính phủ Việt Nam đang giúp xây dựng uy tín cho các bạn... Đó là lĩnh vực Việt Nam có thể tạo sự khác biệt với Trung Quốc”.

Tích cực hơn trong WTO

Với các doanh nghiệp Việt Nam, bà Susan Schwab lưu ý “tính cạnh tranh và đa dạng hóa cơ hội”. Hiện nay, có rất nhiều cơ hội ở châu Á, nơi có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất và là thị trường nhập khẩu rất tốt.

“Cách tốt nhất để tăng khách hàng là tìm cơ hội mới, thay vì chỉ chú trọng một thị trường vốn đã có lợi thế”.

Cộng đồng bán lẻ tại Mỹ đang có hướng quay trở lại nội địa nhiều hơn. Năm 2007, 2008, các nhà dệt may của Mỹ, Hiệp hội da giày đã tiến hành nhiều vụ kiện doanh nghiệp xuất khẩu dệt may Việt Nam. Các hiệp hội, tập đoàn bán lẻ Mỹ có vai trò tích cực trong việc thúc đẩy Chính phủ quan tâm tới thị trường nội địa, đảm bảo các chương trình liên quan tới thương mại Mỹ không gây hại cho doanh nghiệp trong nước.

Trong bối cảnh đó, bà Schwab tư vấn, “các bạn phải nghiên cứu rất kỹ các chuỗi cung của Mỹ, đồng thời phải xem kỹ chính sách của mình trong hội nhập”.

Là thành viên của WTO, “Việt Nam phải thể hiện sự hiện diện tích cực hơn, mở rộng thị trường hơn với tư cách là một nền kinh tế mới nổi... trong WTO. Quá trình này đồng thời sẽ giúp Việt Nam cải cách tốt và nhanh hơn”.

Một số câu hỏi của sinh viên, giảng viên ĐHQG Hà Nội về định vị Việt Nam trong chính sách thương mại của Mỹ, cách thức để doanh nghiệp tiếp cận thị trường Mỹ... được cựu Đại diện Thương mại hẹn trả lời vào buổi thuyết trình ngày mai trước các doanh nghiệp và quan chức Việt Nam.

Chiều nay, bà Susan Schwab sẽ nhận bằng Giáo sư danh dự của ĐHQG Hà Nội.

Không nước nào muốn dựa vào nhân công rẻ mãi

Đến Hà Nội thuyết trình về vị trí của Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế của Mỹ tại châu Á, GS Susan Schwab, cựu đại diện Thương mại Mỹ nhấn mạnh đầu tư cho giáo dục chính là lựa chọn để Việt Nam đa dạng hóa nền kinh tế dựa trên lợi thế cạnh tranh. Không quốc gia nào muốn cạnh tranh dựa vào giá nhân công rẻ mãi.

Quan ngại về xu hướng bảo hộ

Có mặt tại Hà Nội từ chiều nay ( 29/11/2009 ), bà Susan Schwab chia sẻ nhận định, với cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay, các quốc gia châu Á, nhất là các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, đang có lợi thế hơn, khi bắt đầu phục hồi sớm hơn và nhanh hơn.

Tuy nhiên, việc sụt giảm nhu cầu của các nền kinh tế lớn cũng tác động ít nhiều, nhất là trong việc xuất khẩu hàng ra bên ngoài. Cũng như các nước, Chính phủ Việt Nam cũng đang phải lo đảm bảo cán cân thương mại, tìm cách đa dạng hóa thị trường.

Một trong những thách thức khiến bà Susan “lo lắng” là “tình trạng bảo hộ thương mại đang gia tăng, thậm chí ở Mỹ…”.

“Qua buổi diễn thuyết, tôi muốn nhắc nhở mọi người về lợi ích của thương mại mở. Nếu các nước đồng loạt thực hiện chính sách bảo hộ, tình hình kinh tế toàn cầu sẽ rất nguy hiểm. Và người chịu thiệt chính là mọi người dân trên thế giới”, bà lưu ý.

Trong chương trình diễn thuyết với các doanh nghiệp Việt Nam, bà Susan sẽ thảo luận về những vấn đề cụ thể để mở rộng thương mại, xuất khẩu ở khu vực và trên thế giới cũng như việc đối mặt với các vụ kiện chống bán phá giá các mặt hàng của Việt Nam như câu chuyện giày da, con cá, quả vải... Việt Nam trên các thị trường Mỹ, EU.

Một trong số các đặc điểm của chính sách thương mại là luôn phải gắn vấn đề xử lý kinh tế vĩ mô, những thỏa thuận kinh tế quan trọng với việc giải quyết các vấn đề cụ thể như con cá, quả vải, giày da…

Theo bà, những vụ việc tranh chấp thương mại như vậy là những “thách thức tự nhiên của quá trình hội nhập” mà các doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị sẵn sàng.

Liên quan đến vị trí của Việt Nam trong chiến lược thương mại Mỹ, nhất là giai đoạn hậu khủng hoảng, bà Susan Schwab cho hay, chính quyền mới của Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama đang triển khai các sáng kiến mới liên quan đến lĩnh vực thương mại. Cách đây 3 tuần, trong chuyến công du châu Á, ông đã đề cập đến mong muốn xây dựng quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương, trong đó nhấn mạnh thúc đẩy thương mại.

Đó là cơ hội có thực cho Việt Nam để có thể can dự nhiều hơn vào tiến trình hội nhập quốc tế, bà Susan Schwab nhấn mạnh.

Cựu đại diện Thương mại Mỹ cũng chia sẻ mong muốn đóng góp vào những bước tiếp theo của Việt Nam trong quá trình trở thành thành viên tích cực, chủ động của WTO.

Đầu tư cho giáo dục

Hơn nữa, theo bà Susan Schwab, “tính cạnh tranh là yếu tố quan trọng với bất kì quốc gia nào. Không nước nào muốn cạnh tranh dựa vào giá nhân công rẻ mãi. Vì thế, cần đầu tư cho giáo dục - đào tạo, chìa khóa để cải thiện sức cạnh tranh, đa dạng hóa nền kinh tế Việt Nam".

Đến Việt Nam với tư cách giáo sư của ĐH Maryland, bà Susan Schwab sẽ có buổi thuyết trình với các giảng viên, sinh viên ĐHQG Hà Nội vào ngày mai về thương mại quốc tế và giáo dục.

Bà cũng sẽ có hai buổi thuyết trình với giới doanh nhân tại Hà Nội và TP.HCM về triển vọng kinh tế Việt Nam, tiềm năng cho quan hệ đối tác cùng thắng giữa Việt Nam và Mỹ cũng như chính sách thương mại của Mỹ và con đường tiếp cận cho doanh nghiệp Việt Nam.

Từng tham gia tích cực vào tiến trình đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam, vận động Mỹ trao Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn ( PNTR) cho Việt Nam cũng như ký kết và thực hiện Hiệp định Thương mại - Đầu tư Việt - Mỹ (TIFA), bà Susan Schwab sẽ chia sẻ những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn làm việc lâu năm của mình.

Trong thời gian ở Việt Nam, bà cũng sẽ có cuộc làm việc với Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm, Thứ trưởng Bộ Công thương…

Được biết, bà Susan Schwab đã nhận lời mời làm giáo sư thỉnh giảng về thương mại quốc tế và giáo dục tại ĐHQG Hà Nội. Ngày mai, 30/11/2009, bà sẽ nhận bằng Giáo sư danh dự của trường này.

Phương Loan