NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Mong muốn Việt Nam thành một trung tâm hội nghị khoa học quốc tế - GS Dương Nguyên Vũ , Kiều bào Pháp

Một ngày Sài Gòn nóng nực, e-mail của GS Dương Nguyên Vũ bật ra trước cửa sổ màn hình: Bây giờ đã là buổi chiều ở Việt Nam rồi phải không? Bên này đương buổi sáng.

Thời tiết ở Paris đang chuyển sang mùa xuân và cây cối bắt đầu nở hoa, nắng vàng rất đẹp... Tôi thầm mỉm cười vì hình dung ở trời Âu xa xăm kia, có một nhà khoa học tiếng tăm đang dành cho riêng mình vài phút giây thảnh thơi quý giá để nhìn ngắm thiên nhiên chuyển mình trong phút giao mùa.

Nhắc đến anh, bạn bè hình dung đến một gương mặt phúc hậu với đôi kiếng cận mà nhìn xuyên qua đó, người ta có thể cảm nhận được tâm hồn cởi mở, niềm say mê sống, làm việc cuồng nhiệt của một người luôn tâm nguyện cống hiến suốt đời cho khoa học. Và thêm một điều khá thú vị: ngoài thời gian giam mình trong phòng thí nghiệm hay đứng trên bục giảng, Vũ còn là cây DJ có tiếng trong các party của giới sinh viên ở Paris.

Sài Gòn - Paris : Những chặng đường kỷ niệm

Bây giờ ngồi nhìn lại chặng đường đến với khoa học, Vũ không thể kiềm được xúc động khi nhớ đến các người thầy của mình. Khi còn ở Sài Gòn, anh từng theo học tại trường Petrus Ký/Lê Hồng Phong, đây là nơi trang bị cho anh căn bản về tư duy khoa học. Những bài giảng của thầy Cam Duy Lễ đã khai sáng Vũ về vẻ đẹp của logic và sự sáng tạo trong toán học. Và anh đã chọn khoa học làm người bạn đồng hành của đời mình từ dạo ấy.

Đến Pháp đầu thập niên 1980, Dương Nguyên Vũ được nhận vào học đồng thời tại trường Kiến trúc thuộc Học viện Quốc gia Mỹ thuật (Ecole Nationale des Beaux-Arts) và trường Quốc gia Cầu cống (Ecole Nationale des Ponts et Chaussees) thuộc Viện Công nghệ Paris (Paris Institute of Technology). Năm 1990, Vũ bảo vệ thành công luận văn tiến sĩ với đề tài liên quan đến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo dưới sự dẫn dắt của GS Jacques Rilling, người mà Vũ rất kính trọng. Anh thổ lộ: "Tôi học được ở thầy Rilling sự say mê và sự tận tâm với các sinh viên của mình. Đó cũng chính là cách thức làm việc của tôi với các sinh viên sau này". Ít lâu sau, Dương Nguyên Vũ vào làm việc tại trung tâm nghiên cứu khoa học máy tính của Tập đoàn Schlumberger. Từ cuối năm 1995, anh về làm việc cho Eurocontrol. 4 năm sau, Vũ được đề bạt vào chức vụ lãnh đạo phòng nghiên cứu đổi mới Innovative Research, chịu trách nhiệm trên toàn vùng châu Âu.

Tâm huyết của một người thầy

Anh Trần Đắc Huy, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại EPHE (Ecole Pratique des Hautes Etudes) trường Đại học Sorbonne, Paris nói về người thầy cũ của mình với tất cả sự biết ơn: "Thầy Vũ thực sự là một người thầy tận tâm với học trò. Ngoài việc truyền đạt tri thức, thầy còn chia sẻ với chúng tôi những khó khăn trong cuộc sống".

Từ năm 1997, Vũ dành một phần tư thời gian làm việc trong năm của anh tại Việt Nam để đóng góp giảng dạy và phát triển khoa học trong nước. Dịp Tết vừa qua, anh được nhận bằng khen của UBND TP Hồ Chí Minh. Trước đó, từ năm 2005, anh được nhận làm Giáo sư Cơ hữu (Affiliate Professor) cho ngành công nghệ thông tin của trường Đại học Bách khoa TP.HCM. Cuối năm 2006, anh làm Cố vấn khoa học và học thuật tại trường Đại học Khoa học tự nhiên TP.HCM. Theo anh Lê Hoàng Anh, một học trò cũ GS Vũ và hiện là nghiên cứu sinh ngành Khoa học máy tính tại New York University thì: "Thầy Vũ có phương pháp giảng dạy hiện đại, các kiến thức thầy cung cấp vừa mang tính khoa học vừa mang tính ứng dụng thực tiễn cao. Thầy là một người làm khoa học thực sự và rất có tâm huyết với nền khoa học nước nhà".

Mong muốn Việt Nam thành một trung tâm hội nghị khoa học quốc tế

Theo GS Dương Nguyên Vũ, trên thực tế trường đại học ở ta đa phần vẫn chú tâm vào đào tạo chứ không đẩy mạnh công tác nghiên cứu. Anh tin rằng có một biện pháp để giảm thiểu chi phí giúp cho các sinh viên, nhà khoa học Việt Nam có điều kiện tiếp cận với xu hướng nghiên cứu khoa học tiên tiến: Đó là thông qua các hội nghị khoa học quốc tế tổ chức ngay tại Việt Nam. Vì thế, bắt đầu từ năm 2003 đến nay, Vũ và các đồng nghiệp, học trò của mình tham gia tổ chức RIVF - Hội nghị quốc tế về Công nghệ thông tin và truyền thông diễn ra hằng năm tại các trường đại học lớn ở Việt Nam.

Đầu tháng 03-2007 tại Đại học Bách khoa Hà Nội, hội nghị RIVF đã quy tụ 77 nhà khoa học uy tín trên thế giới tham gia ban chương trình để sàng lọc 151 bài viết gửi về từ 23 nước trên thế giới. Đây cũng là dịp diễn ra các buổi giảng chuyên đề do các giáo sư quốc tế đứng lớp và hội nghị dành cho nghiên cứu sinh Việt Nam. Theo giáo sư Dương Nguyên Vũ, nếu mô hình RIVF được nhân rộng, các nhà khoa học của ta sẽ được giảm bớt gánh nặng tài chính bởi họ không phải lo lắng về khoản chi phí đi nước ngoài để tham dự những hội nghị quốc tế.

Dương Nguyên Vũ là một chuyên gia CNTT nổi tiếng trong giới hàng không thế giới. Anh hiện là Cố vấn khoa học cấp cao kiêm Chủ nhiệm hội đồng khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu về không lưu của châu Âu - EUROCONTROL (European Organization for the Safety of Air Navigation), bao gồm 37 quốc gia thành viên. Ngoài ra, Vũ hiện giảng dạy tại trường EPHE Sorbonne ở Paris và là giám đốc của phòng thí nghiệm Complex System Modeling & Cognition tại trường này. Hiện Dương Nguyên Vũ đang theo đuổi các đề tài ứng dụng của toán tối ưu trong dự đoán lịch trình bay và công trình về đường bay tự kiểm soát (Autonomous Aircraft Operations) sẽ đi vào ứng dụng thực tiễn tại châu Âu và châu Mỹ trong thập niên tới.

Quỳnh Như

GS Dương Nguyên Vũ : Thật ấm cúng mỗi khi trở về

Trở về Việt Nam khi đang ở đỉnh cao của sự nghiệp tại Paris (Pháp) với nhiều người có thể là một sự lạ nhưng đối với GS Dương Nguyên Vũ, đó lại là thời điểm có thể cống hiến nhiều nhất cho nước nhà.

10 năm chặng đường trở về

Những chuyến trở về giảng dạy cho sinh viên Việt Nam của GS Dương Nguyên Vũ- một người Việt giữ ví trí cao tại Eurocontrol - Trung tâm nghiên cứu về không lưu tại châu Âu - được bắt đầu từ 1997 và đến giờ đã tròn 10 năm, các chuyến trở về ngày càng thường xuyên hơn.

Anh cho biết, những năm sau này, hầu như anh về Việt Nam rất thường xuyên. Khoảng 10 lần mỗi năm, mỗi lần khoảng 1- 2 tuần. “Vậy là 1/4 cuộc sống của tôi ở Việt Nam nhưng lúc nào cũng cảm thấy không đủ”, GS Vũ khẳng định.

Trong những ngày đầu năm 2008 này, GS Dương Nguyên Vũ lại có hơn 1 tuần trở về Việt Nam. Chỉ trong một thời gian ngắn như vậy, anh đã tranh thủ làm được khá nhiều việc, hàng ngày giảng dạy 6 tiết tại trường Đại học KHTN, Đại học Quốc gia TPHCM, rồi cùng các đồng nghiệp bàn bạc công tác chuẩn bị cho hội nghị RIVF 2008 - một hội nghị quốc tế về công nghệ thông tin và viễn thông mà anh và các đồng nghiệp tổ chức hàng năm tại Việt Nam nhằm mục đích tạo điều kiện cho các NCS và các nhà khoa học trong nước tiếp cận với các khuynh hướng nghiên cứu hiện đại.

Ngoài ra, anh cũng hướng dẫn vài luận án cao học và luận văn tiến sĩ ở trường Đại học KHTN và ĐH Bách khoa TPHCM...

Thật ra, GS Vũ đã về Việt Nam lần đầu tiên từ năm 1994, khi đó anh đang làm việc cho Trung tâm nghiên cứu về khoa học máy tính của tập đoàn Schlumberger về dịch vụ khai thác dầu khí, nhưng lúc đó đi ra giàn khoan dầu nhiều hơn là ở trong bờ.

Cái cảm giác lần đầu tiên trở về thật khó tả. Anh còn nhớ lúc đó, ở trên máy bay nhìn xuống những mảnh ruộng, con sông của đất nước mình, anh đã khóc thật sự và cảm thấy phải có trách nhiệm với quê hương.

Năm 1997, khi Viện Tin học Pháp ngữ ở Hà Nội ngỏ lời mời về giảng dạy anh đã nhận lời ngay và từ năm 1998 bắt đầu đóng góp giảng dạy thường xuyên tại Việt Nam.

Từ năm 2003, GS Vũ về thỉnh giảng tại ĐH Bách khoa và Đại học KHTN TPHCM, từ năm 2005 được nhận làm Giáo sư Cơ hữu (Affiliate Professor) cho ngành Công nghệ thông tin của trường Đại học Bách khoa TPHCM. Cuối năm 2006, GS Vũ làm cố vấn khoa học và học thuật tại trường Đại học KHTN TPHCM.

Anh tâm sự: “Được đóng góp cho quê hương mình, được thêm những học trò, thêm bạn, thêm những đồng nghiệp cùng chia sẻ tâm huyết và được thở không khí quê hương nhiều hơn. Đó là những cái được lớn nhất”.

Chính vì được nhiều như vậy nên GS Vũ không bao giờ nhận tiền thù lao giảng dạy từ các trường ĐH trong nước, nếu có, tất cả đều được chuyển qua quỹ học bổng cho sinh viên nghèo của trường.

Anh nghĩ rằng nếu trở về đóng góp lúc mình ở đỉnh cao của sự nghiệp thì sự đóng góp của mình có thể hiệu quả nhất. Bởi lẽ, anh cũng như biết bao trí thức người Việt khác, đều mang một mong mỏi là đất nước giàu mạnh, tất cả các người con người Việt Nam dù ở chân trời nào, đều hãnh diện về đất nước mình.

Nhà khoa học lãng mạn

Người ta thường nghĩ rằng, những nhà khoa học sẽ khô khan. Đối với GS Dương Nguyên Vũ thì không hẳn vậy. Ngoài những lúc vùi đầu trong phòng nghiên cứu hay trên giảng đường, anh vẫn giành thời gian đạp xe rong ruổi trên đường phố hay làm... DJ ở một quán bar nào đó.

Anh nói, về Việt Nam bận rộn nhưng rất vui vì cảm thấy việc làm của mình có ý nghĩa. Đó là chưa kể tới việc đôi khi buổi tối còn đi làm DJ ở quán bar! Rất nhiều học trò người Việt đều cảm phục về sự tận tâm của thầy Vũ.

Ngoài việc truyền đạt kiến thức, thầy Vũ còn chia sẻ với họ những khó khăn trong cuộc sống. Chính vì sự gần gũi với học trò mà anh đã đứng ra làm chủ hôn cho nhiều đám cưới của du học sinh. Trong những đám cưới đó, thầy giáo vừa kiêm chủ hôn, vừa làm cho không khí thêm náo nhiệt bằng các bản nhạc do đích thân anh làm DJ.

Anh cho biết, lớp học đầu tiên mà anh về giảng dạy tại Việt Nam là ở Hà Nội. Những năm từ 1997 đến 2004, mỗi năm anh ở Hà Nội bốn tuần. Mùa thu Hà Nội đã đi vào trong anh như những khoảnh khắc đẹp với cái dịu dàng của nó và có thể nói đã chiếm lĩnh một phần trong trái tim của anh.

Các khu phố, những con đường ở Hà Nội cũng đi vào trong sâu thẳm trái tim anh. Cái thú đạp xe rong ruổi trên các con đường Hà Nội không thể tìm được ở nơi nào khác, mặc dù anh sinh ra tại Đà Lạt và trưởng thành tại TPHCM, mỗi nơi đều gắn với anh biết bao kỷ niệm. Anh còn tiết lộ, hiện giờ chiếc xe đạp của anh vẫn còn gửi lại ở trường Đại học Bách khoa Hà Nội và vẫn có thể sử dụng nó mỗi lần lưu lại Hà Nội.

Đưa hội nghị quốc tế về Việt Nam

Các nhà khoa học Việt Nam đang sống ở nước ngoài có thể đóng góp tạo điều kiện bằng cách mời các đồng nghiệp nước ngoài về hỗ trợ phát triển nghiên cứu khoa học và chuẩn bị cơ sở phương pháp cho các sinh viên để giúp họ có khả năng đạt được mục đích khi ra ngoài.

Trong một cái nhìn xa, đưa các điều kiện làm nghiên cứu khoa học từ bên ngoài về để phát triển cơ sở làm nghiên cứu khoa học cũng là cách tạo nơi để đón nhận các nhà khoa học trẻ.

Đây cũng là một trong những việc mà GS Nguyên Vũ và các đồng nghiệp như GS Hồ Tú Bảo, PGS Cao Hoàng Trụ, PGS Dương Anh Đức cố gắng làm từ nhiều năm nay bằng cách đưa các hội nghị khoa học quốc tế có chất lượng cao về trong nước, đưa các nhà khoa học nước ngoài về làm việc với Việt Nam và đóng góp giảng dạy về phương pháp làm nghiên cứu khoa học cho các nhà khoa học tương lai của Việt Nam.

Đến Pháp đầu thập niên 1980, Dương Nguyên Vũ được nhận vào học đồng thời tại trường Kiến trúc thuộc Học viện Mỹ thuật Quốc gia và trường Quốc gia Cầu cống thuộc Viện Công nghệ Paris.

Năm 1990, Vũ bảo vệ thành công luận văn tiến sĩ. Ít lâu sau, Dương Nguyên Vũ vào làm việc tại trung tâm nghiên cứu khoa học máy tính của Tập đoàn Schlumberger. Từ cuối năm 1995, anh về làm việc cho Eurocontrol.

Bốn năm sau, Dương Nguyên Vũ được đề bạt làm lãnh đạo phòng nghiên cứu đổi mới (Innovative Research), chịu trách nhiệm trên toàn vùng châu Âu.

Dương Nguyên Vũ là một chuyên gia CNTT nổi tiếng trong giới hàng không thế giới. Anh hiện là Cố vấn khoa học cấp cao kiêm Chủ nhiệm hội đồng khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu về không lưu của châu Âu - Eurocontrol (European Organization for the Safety of Air Navigation), bao gồm 37 quốc gia thành viên.

Ngoài ra, GS Vũ còn giảng dạy tại trường EPHE Sorbonne ở Paris và là Giám đốc của phòng thí nghiệm Complex System Modeling & Cognition tại trường này.

Hiện GS Dương Nguyên Vũ đang theo đuổi các đề tài ứng dụng của toán tối ưu trong dự đoán lịch trình bay và công trình về đường bay tự kiểm soát (Autonomous Aircraft Operations) sẽ đi vào ứng dụng thực tiễn tại châu Âu và châu Mỹ trong thập niên tới.

Lan Anh