NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Kính viễn vọng không gian Hubble

Kính viễn vọng không gian Hubble ( tiếng Anh : Hubble Space Telescope, viết tắt HST ) là một kính viễn vọng của NASA, mang tên của nhà thiên văn học Mỹ Edwin Powell Hubble (1889-1953), được đặt trong một quỹ đạo cách Trái đất khoảng 610 km. Đây là kính viễn vọng phản xạ được trang bị hệ thống máy tính và một gương thu ánh sáng có đường kính 240 cm.

Kính viễn vọng Hubble được nghiên cứu từ thập niên 1970 và phóng lên không gian năm 1990, đã tạo ra một bước đột phá quan trọng trong quan sát thiên văn trong phổ quang học, tử ngoại và hồng ngoại cho thời kỳ này, nhờ vào ưu điểm là quan sát các thiên thể mà không bị ảnh hưởng bởi khí quyển Trái Đất.

Nó có thể thu nhận ánh sáng từ vật thể cách xa 12 tỉ năm ánh sáng. Nó lần đầu tiên sử dụng công nghệ Multi-Anode Microchannel Array (MAMA) để ghi nhận tia tử ngoại nhưng loại trừ ánh sáng. Nó có sai số trong định hướng nhỏ tương đương với việc chiếu một tia laser đến đúng vào một đồng xu cách đó 320 km và giữ yên như thế.

Việc thiết kế kính này theo dạng mô-đun cho phép các phi hành gia tháo gỡ, thay thế hoặc sửa chữa từng mảng bộ phận dù họ không có chuyên môn sâu về các thiết bị. Trong một lần sửa, độ phân giải của Hubble đã được tăng lên gấp 10.

Hubble cung cấp khoảng 5-10 GB dữ liệu một ngày. Vài khám phá quan trọng do Hubble mang lại gồm có :

- Hình ảnh chi tiết của mọi loại tinh vân, đặc biệt là những tinh vân đang phát tán gần các thiên hà xoắn ốc;

- Hình ảnh những thiên hà đang va chạm nhau và những thiên hà quasar;

- Chứng cứ đầu tiên về sự hiện diện của lỗ đen;

- Vị trí chính xác những cơn bão bụi trên Sao Hỏa và thêm chi tiết về bầu khí quyển của hành tinh này;

- Chi tiết sự va đập của sao chổi Shoemaker-Levy 9 vào Sao Mộc;

- Chi tiết những cơn bão rộng hàng ngàn km trên Sao Thiên Vương;

- Xác định và tính toán sự giãn nở của vũ trụ.

Theo kế hoạch của NASA, kính Hubble sẽ ngừng hoạt động vào năm 2014. Hiện nay, tàu con thoi Atlantis đã sửa chữa thành công để nâng cấp cho Hubble hoạt động lâu hơn và hình ảnh chuẩn hơn. Thay thế nó là kính thiên văn vũ trụ James Webb.

Khám phá kính viễn vọng không gian lớn nhất thế giới

Kính viễn vọng không gian Hubble, kính giúp con người có cái nhìn tường tận hơn về vũ trụ kể từ năm 1990, sẽ chỉ còn “sống” tới năm 2014. Và tàu con thoi Atlantic hiện đang thực dưỡng và sửa chữa cuối cùng đối với kính lớn nhất hành tinh này.

Kính viễn vọng không gian Hubble ( hay còn gọi là kính thiên văn Hubble ) trị giá 1,5 tỷ USD, được tàu vũ trụ Discovery đưa vào không gian ngày 24/4/1990. Nó được đặt tên theo nhà khoa học vũ trụ người Mỹ Edwin Hubble, người đã giúp chúng ta hiểu hơn về các dải ngân hà và chứng minh được rằng vũ trụ liên tục mở rộng.

Chiếc gương chính của Hubble có đường kính gần 2,5m. Người ta đã phát hiện thấy một vết nứt ở chiếc gương sau khi Hubble được đưa vào không gian. Mặc dù vết nứt đó chỉ dày bằng 1/5 một tờ giấy và ở rìa, nhưng nó cũng làm biến dạng hình ảnh Hubble thu được. Các nhà du hành vũ trụ đã sửa chữa được vết nứt đó vào năm 1993.

Có kích thước bằng một chiếc xe buýt lớn, Hubble quay quanh quỹ đạo với vận tốc gần 30.000km/h, và nằm cách bề mặt Trái đất của chúng ta 568km.Với tốc độ như vậy, nó có thể bay qua nước Mỹ trong khoảng 10 phút và quay một vòng quanh trái đất khoảng 1 tiếng rưỡi.

Một trong những bức “chân dung” đáng giá nhất của Hubble: Hubble Deep Field, cho chúng ta cái nhìn chi tiết nhất về vụ trụ. Hình ảnh bao gồm 342 bức ảnh chụp trong hơn 10 ngày, cho thấy khoảng 1.500 dải ngân hà khác nhau. Những hình ảnh khác của Hubble giúp các nhà khoa học ước đoán chính xác hơn tuổi thọ của hành tinh và soi sáng về “năng lượng đen” đầy bí ẩn.

Trong số những bức ảnh mê hoặc của Hubble có những “chiếc vòi voi” này, tỏa ra những cột bụi khí. Ảnh được chụp ở chòm sao Serpens, cách trái đất 6.500 năm ánh sáng.

Không bị bầu khí quyển Trái đất làm cho biến dạng, Hubble thu giữ hình ảnh về vũ trụ nét hơn nhiều so với những kính thiên văn trên mặt đất. Mỗi tuần Hubble gửi về trái đất 120gigabytes dữ liệu. Những phát hiện của nó được đăng tải trên hơn 6.000 bài báo khoa học.

Các nhà du hành vũ trụ trên Atlantis sẽ lắp một chiếc camera góc rộng có khả năng “chụp cả hành tinh” trong 11 ngày bảo trì và sửa chữa. Đây là lần bảo trì và sửa chữa lần thứ 5 của Hubble.

Dự tính Hubble sẽ được cho ngưng hoạt động vào khoảng năm 2014, sau 24 năm “phục vụ”. Thay thế Hubble sẽ là kính viễn vọng không gian James Webb. Với James Webb, hình ảnh hồng ngoại sẽ giúp các nhà khoa học nghiên cứu được một vùng vũ trụ rộng lớn hơn.

Phan Anh

Kính thiên văn Hubble ( tiếng Anh : Hubble Space Telescope, viết tắt HST ) HST được 15 tuổi

Ngày 24 tháng 4 năm 2005 là ngày kính thiên văn Hubble đã được đưa lên vũ trụ được 15 năm. Nhiều nơi ở Bắc Mỹ đã tổ chức ngày kỷ niệm trọng đại này. Trung tâm Chabot Space and Science Center (10000 Skyline Boulevard, Oakland, CA 94619) sẽ tổ chức vào hồi 10 giờ sáng (giờ địa phương) lễ kỷ niệm 15 năm với một bữa ăn điểm tâm và khai mạc cuộc trưng bày một số hình ảnh độc đáo mới do kính thiên văn Hubble phát hiện và chụp được. Ðến cuối tuần này, dân chúng sẽ được mời vào xem những hình ảnh chưa hề được công bố do kính thiên văn Hubble chụp, và xem khu trưng bày hình ảnh về kính này.

Lyman Spitzer (1914-1997) là cha đẻ của kính thiên văn không gian Hubble. "... Ngay từ cuối những năm 1940, ông đã nêu ra ý tưởng đưa lên quỹ đạo bên trên bầu khí quyển của Trái Đất một kính thiên văn lớn có khả năng bắt được cả ánh sáng hồng ngoại, nhìn thấy lẫn tử ngoại. Ý tưởng này được đề xuất sớm gần chục năm, trước khi vệ tinh đầu tiên được phóng lên Vũ trụ vào năm 1957. Ban đầu không ai tin là điều đó có thể làm được. Spitzer phải tốn hàng chục năm mới thuyết phục được cộng đồng các nhà thiên văn về ích lợi của dự án và thuyết phục được Quốc hội Mỹ đồng ý cấp kinh phí. Ban đầu, lẽ ra kính phải có một gương đường kính 3m, nhưng do hạn chế về kinh phí, nên cuối cùng rút lại chỉ còn 2,4m ..." (1) được tàu con thoi đưa lên quỹ đạo vào ngày 24 tháng 4 năm 1990 bằng Space Shuttle Discovery (STS-31), từ Kennedy Space Center, Florida vô trong một quỹ đạo ở độ cao 600 km so với mặt đất, với độ nghiêng 28,5° và cứ khoảng 100 phút là quay một vòng quanh trái đất. Hubble là thành quả của NASA và ESA. Người ta lấy tên của nhà thiên văn Edwin Hubble để đặt cho nó .

Kính thiên văn Hubble nặng 11 tấn, dài 13,2m, đường kính 4,2m và giá 2 tỉ US dollars. Là một kính thiên văn phản xạ có 2 mặt kính; kính chính có đường kính 2,4m. Nó được mắc nối với hai phổ kế khác nhau và 3 camera: một camera có trường hẹp cho những vật có độ chiếu sáng yếu, một cái khác có trường rộng cho những hình thuộc hành tinh và một camera hồng ngoại.

Nó dùng hai tấm pin mặt trời để cung cấp điện cho các camera và bốn bánh lái để định hướng kính thiên văn và giữ cho nó ổn định. Camera hồng ngoại và phổ kế được làm lạnh ở -180°

Cách vận hành của HST (Hình của space-technology.com)