NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Intel Việt Nam - Giải quyết vướng mắc do tham nhũng ở Việt Nam ( Intel in Vietnam – Solving Vietnam’s corruption logjam )

Việt Nam, một đất nước mà nạn tham nhũng tràn lan khắp nơi, được xem như là một mục tiêu chính cho các nhà đầu tư nước ngoài. Với sự cam kết kinh doanh một cách trong sạch, Intel đã tạo thành một tiền lệ gây ấn tượng sâu sắc.

Là nhà sản xuất linh kiện điện tử lớn nhất thế giới, Intel đã cam kết không hối lộ để xây dựng một nhà máy trị giá 1 tỷ đô la, trong một xứ sở thống trị bởi tệ nạn đút lót. Công ty này còn ký một thoả ước chống hối lộ với công ty quốc doanh Saigon Hi-Tech Park (SHTP), nơi mà họ sẽ xây dựng nhà mày lớn nhất để sản xuất chip.

Tổ chức Minh bạch Quốc tế ( Transparency International ) đánh giá Việt Nam, nước có nền kinh tế phát triển nhanh vào hàng thứ hai ở châu Á sau Trung Quốc, là một trong những nước tham nhũng nhất thế giới. Năm ngoái chỉ số đánh giá về tham nhũng của tổ chức này liệt Việt Nam vào hàng thứ 123 trong số 179 nước.

Bất động sản, công trình xây dựng, và các hợp đồng chính phủ đều phải đút lót. Các cơ quan viện trợ đã hứa sẽ giúp Việt Nam 5,4 tỷ đô la trong năm 2008, thường than trời về việc tiền viện trợ bỗng dưng biến mất. Trong một vụ gian lận vào năm 2006, các viên chức của bộ Giao Thông khi được giao cho nhiệm vụ điều hành các công trình của Ngân Hàng Thế Giới đã bị bắt quả tang dùng hàng triệu đô la của các quỹ dành cho các công trình để đánh cá độ trong các trận đấu của một giải túc cầu châu Âu.

Từ khi nhậm chức năm 2006, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng đã cam đoan tận diệt tham nhũng, đặt vấn đề này lên ưu tiên hàng đầu cho năm 2008. Tháng 12 năm ngoái ông ra lệnh cho tất cả các bộ và cơ quan chính phủ gia tăng việc bài trừ tệ nạn hối lộ.

Các điều khoản thoả thuận trong mục "Đạo đức trong kinh doanh và các qui tắc ứng xử" ký giữa Intel và Khu Công Nghiệp Cao Saigon vào tháng 8 năm ngoái đã gởi đi một tín hiệu mạnh mẽ cho các công ty khác ở Việt Nam. Đây là lần đầu tiên một thoả thuận như thế được ký giữa một công ty đa quốc gia và một cơ quan nhà nước. Điều này đã cho Intel một ảnh hưởng tinh thần lớn trong một quốc gia mà hối lộ và tính thiếu sự minh bạch là mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư.

Về phần Khu Công nghệ cao Saigon, đang tích cực mời gọi các công ty kỹ thuật quan trọng, thoả thuận này là một thành công lớn, nó trấn an các nhà đầu tư tương lai rằng họ có quyền kỳ vọng vào một môi trường kinh doanh thuận lợi và minh bạch. Và sự cam kết chống hối lộ không chỉ ngừng lại với Intel. Ông Nguyễn Đình Mai, lãnh đạo của Khu Công nghệ cao Saigon, nói: "Chúng tôi sẽ khuyến khích các nhà đầu tư ký các thoả thuận tương tự để có thể tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch."

Kinh doanh ngay thẳng

Tổng giám đốc Intel Products ở Việt Nam Rich Howarth nói với Ethical Corporation: "bản ghi nhớ (memorandum) sẽ gia tăng hiệu quả và tính cạnh tranh trong việc kinh doanh với Intel ở Việt Nam bằng cách loại bỏ những phí tổn ngầm do hối lộ và đút lót. Nó gởi một tín hiệu rõ ràng đến các quan chức chính phủ và các hãng vệ tinh rằng chúng tôi kinh doanh một cách thẳng thắn."

Dưới sự thoả thuận nầy, Intel và SHTP cam kết tuân thủ triệt để luật Chống Tham Nhũng của Việt Nam và sẽ hợp tác để phát hiện và ngăn ngừa hối lộ. Intel cũng cam đoan sẽ làm việc với các hãng vệ tinh để buộc họ phải tuân theo các qui tắc ứng xử này. Điều này sẽ gây ra một ảnh hưởng lan rộng vì Intel sẽ có gần 400 công ty vệ tinh ở Việt Nam, mà phần lớn sẽ thiết đặt hoạt động để yểm trợ cho nhà máy của Intel sắp khai trương.

Intel có nhiều hoạt động gây ấn tượng ở Việt nam. Đây là công ty công nghệ tin học hàng đầu đã đầu tư ở đây lần đầu tiên vào năm 2006, mặc dầu cơ sở hạ tầng yếu kém và không đủ công nhân lành nghề. Sau đó họ đã tăng gấp ba lần số tiền đầu tư, từ 300 triệu đô la thành ra 1 tỷ đô la, trở thành nhà đầu tư lớn nhất ở Việt Nam. Khi nhà máy của Intel khai trương vào năm 2009 nó sẽ sản xuất 600 triệu chip xử lý một năm, tạo ra 4000 công việc và mang về trên 5 tỷ đô la thu nhập do xuất cảng hàng năm.

Đầu tư xã hội

Công tác xây dựng nhà máy của Intel bắt đầu vào tháng trước. Nhưng công ty đã gây dựng "vốn xã hội" khoảng bốn năm trước khi họ bắt đầu thương thuyết với nhà cầm quyền. Howarth nói: "Việt Nam với nền kinh tế đang trên đà phát triển dành nhiều cơ hội để các công ty nào sẵn lòng làm thay đổi đời sống dân chúng ở địa phương."

Công ty đồng ý giúp thiết lập một phòng thí nghiệm để thử nghiệm và phát triển phần mềm mở (open-source software) cho các máy tính của chính phủ. Nó giúp cho Việt Nam hoạt động thử các dự án dùng WiMax - một kỹ thuật vô tuyến tinh xảo - để nói liền các vùng quê nhằm cung cấp các phúc lợi công cộng chẳng hạn như các hướng dẫn về y tế và nông nghiệp.

Các quan sát viên cho rằng dù chưa xây dựng nhà máy, Intel đã tạo được một mối thiện cảm lớn. Phần lời thu về cho công ty chắc chắn là đáng kể khi mà Việt Nam đã đặt chỉ tiêu phát triển kinh tế là 9 phần trăm cho năm nay, theo sau 8,5 phần trăm trong năm 2007. Chris Muessel, chủ tịch phòng Thương mại của Hoa Kỳ tại Việt Nam, văn phòng ở thành phố HCM, khuyến khích các công ty đang là thành viên ký những thoả thuận tương tự về chống tham nhũng, như là một cách để cải thiện các mối quan hệ kinh doanh ở Việt Nam.

Cuộc vận động chống tham nhũng năm ngoái đã đưa ra ánh sáng 584 vụ, trong đó 1299 người bị bắt giữ. Nhà cầm quyền đã đưa vào hoạt động một trang Web ở đó người dân có thể tố cáo tham nhũng với nhà cầm quyền trên mạng. Nhà cầm quyền cũng chuẩn bị phê chuẩn hiệp ước của Liên Hiệp Quốc về chống tham nhũng và ký một thoả ước chống tham nhũng với Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á.

Hầu hết các đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào Việt Nam - Hơn 20 tỷ đô la năm ngoái, tăng lên từ 16 tỷ đô la năm 2006 là từ Nam Hàn, Đài Loan, Singapore và Nhật, ở các nơi này trách nhiệm dân sự của các công ty là một phần không tách rời được trong các hoạt động kinh doanh.

Intel đã làm gương cho các tên tuổi lớn với các kế hoạch đầu tư quan trọng ở Việt Nam như Canon, Sanyo, Matsushita, Sony, Fujitsu, Toshiba, Nidec, Alcatel và Siemens.

Rajesh Chhabara