NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Bài học lịch sử về phát triển đất nước - Hồng Y Tổng Giám mục Phạm Minh Mẫn

Từ nhiều thập niên qua, hoàn cảnh nghèo khổ và lạc hậu sau chiến tranh cũng như đời sống hưởng thụ và duy vật chất ngày nay, khiến nhiều người tin rằng: “Đồng tiền là đáp số cho mọi vấn đề.” Qua thông tin của báo chí cũng như qua dư luận, xem ra niềm tin đó ngày càng phổ biến, và là một nguyên nhân làm phát sinh những tiêu cực và tệ nạn xã hội. Trong tình hình đó, công cuộc phát triển đất nước ngày nay đòi hỏi cần có một niềm tin và niềm hy vọng có sức lành mạnh hoá đời sống con người và xã hội, bảo vệ sự tồn tại và phát triển trong chân lý, công lý và hoà bình.

Bí quyết của sự tồn tại và phát triển

Lịch sử phát triển xã hội loài người xuyên qua các chế độ và các nền văn minh tự cổ chí kim để lại cho hậu thế bài học vô giá nầy: Bí quyết của sự tồn tại và phát triển đất nước cũng như con người không phải là gươm giáo, súng đạn, không phải là bạo lực, chiến tranh, khủng bố, cũng không phải là quyền lực, thế lực, tài lực, song là niềm tin vào chân lý và công lý, lòng quý trọng đối với tình huynh đệ và hoà bình. Đây là những giá trị nền tảng đồng thời định hướng cho đời sống con người và xã hội.

Nếu kiến thức khoa học kỹ thuật là phương tiện, thì niềm tin là sức mạnh tất yếu cho công cuộc phát triển. Khi chỉ có kỹ thuật mà thiếu những giá trị nền tảng và định hướng, thì sự phát triển thiếu tính vững bền, thiếu định hướng, do đó để lại những tiêu cực và tệ nạn xã hội như những bệnh tật trong đời sống xã hội. Trong công cuộc phát triển, con người là cùng đích, quyền lực, thế lực, tài lực chỉ là công cụ, còn những giá trị nền tảng và định hướng mới là nền móng.

Xây đắp nền móng phát triển

1. Chân lý

Thiên hạ trong trời đất xưa nay đều ý thức và xác tín rằng sự sống và nhân phẩm là bẩm sinh, là thiên phú. Dân gian gọi đó là của Trời cho. Tín đồ các tôn giáo tin rằng đó là quà tặng của Đấng Tạo Hoá Chí Tôn trao cho loài người để quản lý vũ trụ tạo vật vì sự sống, phẩm giá và hạnh phúc của con người. Đó là chân lý về sự hiện hữu và tự do của loài người trên trái đất, chân lý về nhân quyền và sự bình đẳng giữa người với người, không phân biệt tôn giáo, chủng tộc. Các bản Hiến Chương, Hiến Pháp, Tuyên Ngôn trên thế giới xưa nay đều đã ghi nhận chân lý khách quan đó. Dựa trên Lời Người dạy, gương Người sống trong lịch sử loài người, người công giáo tin rằng Đức Giêsu là hiện thân của Chân Lý tròn đầy, Chân Lý phản ánh trung thực và trọn vẹn thực tại Tạo Hóa, Con Người, Vũ Trụ.

Chức năng của truyền thông xã hội là thông truyền trung thực chân lý và sự thật, nhằm mở đường cho mọi người tin tưởng, liên kết với nhau, và hợp tác xây dựng. Tính trung thực sẽ giúp cho truyền thông tránh biến chân lý và sự thật từ điều phản ánh thực tại thành điều có lợi riêng, là điều thường gây ra mâu thuẫn và sự nghị kỵ lẫn nhau.

2. Công lý

Công lý đòi hỏi mọi người ý thức tôn trọng sự sống, nhân phẩm và sự bình đẳng giữa mọi thành phần trong cộng đồng xã hội. Công bằng xã hội đòi hỏi giới hữu trách tạo cơ hội đồng đều cho mọi người giàu nghèo phát huy tiềm năng và phẩm giá của mình. Đồng thời tạo thuận lợi cho mỗi người học biết tôn trọng chân lý, đạo lý và lẽ phải. Có được những cơ hội thuận lợi đó, con người sẽ phát huy được khả năng sống trung thực, lương thiện, phục vụ cho công ích. Nhờ đó con người sẽ vượt qua thái độ chỉ biết làm theo mệnh lệnh, hoặc chỉ biết chạy theo cơm áo gạo tiền bằng mọi giá và mọi cách, như dốí trá, lừa gạt, bạo lực…, là những cách tạo thêm bất công và gây ra bất ổn trong xã hội.

3. Tình huynh đệ

Khi được xây trên niềm tin vào chân lý và lòng tôn trọng đối với đạo lý và lẽ phải, tình huynh đệ sẽ liên kết và thúc đẩy mọi thành phần xã hội chung sức vun tưới cho hạt giống tiềm năng của mọi người sinh hoa an lành, kết quả thiện ích cho gia đình và xã hội.

Tình huynh đệ đó còn được gọi là lòng yêu nước, là tình dân tộc, lòng bác ái vị tha, tình huynh đệ đại đồng. Trong thế giới toàn cầu hoá hôm nay, châm ngôn “Tứ hải giai huynh đệ” là ánh sáng soi đường cho loài người xây đắp tình liên đới và tạo ra sức mạnh tổng hợp cho sự phát triển và thăng tiến của mọi dân tộc. Khuynh hướng “Cá lớn nuốt cá bé” , phát sinh từ nền kinh tế thị trường, là động cơ thúc đẩy sản xuất. Song nó cũng là một thứ lực phân rẽ và làm suy yếu sức sống của cộng đồng dân tộc.

4. Hòa bình

Hoà bình đích thực không chỉ là vắng bóng chiến tranh, song còn là kết quả của công trình xây dựng, bảo vệ và phát triển. Ba viên đá nền xây dựng toà nhà Hoà Bình là Chân lý, Công lý và Tình Huynh đệ đại đồng. Gìn giữ và bảo vệ hoà bình lâu dài là nghĩa vụ của cả dân tộc và của mọi dân tộc. Nhiệm vụ của giáo dục trong gia đình cũng như trong nhà trường và xã hội là giúp mọi người ý thức trách nhiệm xây dựng và bảo vệ hòa bình. Đồng thời quan tâm tránh những hành động làm xói mòn niềm tin vào chân lý, công lý và tình huynh đệ, cũng là những hành động làm suy yếu nền móng xây dựng hoà bình.

Vai trò của những giá trị nền tảng và định hướng trong cuộc sống

1. Trong lãnh vực xã hội

Niềm tin và lòng tôn trọng đối với những giá trị nền tảng là sức mạnh thúc đẩy mọi người chung sức đáp ứng những yêu cầu của đất nước ngày nay là: - hàn gắn những vết thương chiến tranh còn đang rỉ máu, gây chia rẽ và tạo ra thế đối kháng trong lòng dân tộc; - khắc phục những tiêu cực và tệ nạn xã hội, nhằm lành mạnh hoá và thăng tiến đời sống gia đình và xã hội; - xây dựng đất nước vững bền và phát triển con người toàn diện.

2. Trong lãnh vực giáo dục,

Những giá trị định hướng là ngọn đuốc soi sáng cho giới hữu trách là gia đình, nhà trường, xã hội, có cái nhìn toàn diện về con người như là cùng đích của giáo dục và phát triển.

Nền giáo dục toàn diện bao gồm mọi chiều kích nhân bản của con người: - trí dục, nhằm phát huy các tiềm năng trí thức là tiếp thu, ghi nhớ, phân tích, tổng hợp và sáng tạo, - kỹ dục, nhằm phát huy khả năng ứng dụng và thực hành, - thể dục, nhằm rèn luyện một thân thể cường tráng làm cho tâm thần lành mạnh, - đức dục, nhằm phát huy khả năng đồng hoá với những giá trị đạo đức làm cho tâm hồn cao thượng.

Khi dạy cho con người biết yêu chuộng chân lý, công lý, hoà bình, nền giáo dục sẽ giúp cho thế hệ trẻ tìm được lẽ sống và niềm hy vọng đối với tương lai của đất nước. Nền giáo dục đó (1) sẽ tránh biến con người thành những sản phẩm hụt hẫng, què quặt, bệnh hoạn; (2) sẽ tránh tiếp tay biến con người thành công cụ phục vụ cho những tham vọng ích kỷ của những thành phần nắm giữ quyền lực, thế lực, tài lực trong xã hội; (3) đồng thời đó cũng là tránh tạo thêm bất công và bất ổn trong xã hội.

3. Trong lãnh vực kinh tế,

Những giá trị định hướng là chỉ nam mở đường cho mọi thành phần xã hội phát huy lòng yêu nước ngày nay:

- Đối với thành phần sản xuất, yêu nước là sống tự trọng và trung thực, không làm ra hàng dỏm, hàng giả, thuốc dỏm, thuốc giả, bằng giả, học giả, song làm ra những sản phẩm có chất lượng ngày càng cao; yêu nước còn là quan tâm chăm lo cho đời sống công nhân và gia đình họ, chia sẻ và nâng đỡ lúc họ túng quẩn, tránh đối xử với họ như là phương tiện sản xuất.

- Đối với các giới tiêu thụ, yêu nước ngày nay là”người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” . Nếu tình huynh đệ đại đồng và lòng tôn trọng tha nhân đòi hỏi không bài ngoại, thì lòng tự trọng đòi hỏi không sính ngoại đến độ để mình bị đè bẹp và bị tha hoá.

- Đối với các thành phần nắm giữ quyền lực, thế lực, tài lực trong xã hội, địa vị càng cao càng có trách nhiệm đi đầu và dẫn đầu lòng tự trọng và lòng yêu nước.

Đó cũng là bài học lịch sử từ những nước Á châu phát triển hoặc đang phát triển ngày nay.

Người công giáo hãy chung sức cùng đồng bào vun đắp nếp sống văn hoá sự sống và văn minh tình thương

Tình hình xã hội Việt Nam hôm nay

- Theo thông tin của các phương tiện truyền thông trong thập niên vừa qua, bên cạnh sự phát triển rất nhanh về mặt kinh tế xã hội, có những dấu hiệu cho thấy lối sống văn hoá sự chết ngày càng lan rộng trong xã hội, như nạn phá thai hủy diệt sự sống, nạn xì ke ma tuý đưa nhiều bạn trẻ đến cái chết trắng, để lại nhiều bà mẹ, nhiều trẻ thơ sống với HIV, nạn trẻ sơ sinh bị bỏ rơi ngày càng gia tăng, nạn bạo hành và phân hoá trong gia đình, cùng những tệ nạn xã hội khác, như bạo lực, tham nhũng, hàng giả, bằng giả, trụy lạc, cùng hố sâu phân cách giàu nghèo..., đang hủy hoại sự sống và phẩm giá con người Việt Nam.

- Ai chịu trách nhiệm về sự hình thành và phát triển lối sống văn hoá sự chết này ? Khoa học xã hội xác định có ba nhân tố chung phần vào sự hình thành cách nghĩ và lối sống của mỗi con người:

(1) di truyền;

(2) môi trường xã hội gồm gia đình, nhà trường, các tổ chức trong xã hội, đạo đời, truyền thống văn hoá cùng những nét văn hoá du nhập từ thế giới toàn cầu hoá hôm nay;

(3) ý thức và ý chí của mỗi con người.

- Kỳ thực, một số tổ chức đạo đời trong xã hội hiện nay đã quan tâm và thực hiện những biện pháp tình thế nhằm khắc phục những hậu quả nặng nề của lối sống văn hoá sự chết. Thế nhưng, để có thể giúp cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau từng bước vượt qua lối sống văn hoá sự chết trong xã hội hôm nay, cần có những giải pháp căn cơ hơn. Hiện nay chúng ta không có khả năng thay đổi những yếu tố về di truyền, nhưng chúng ta có thể góp phần xây dựng và cải tạo môi trường sống cho lành mạnh hơn, cùng huấn luyện và củng cố ý chí nơi mỗi con người.

Trách nhiệm liên đới trong xã hội

- Để đạt mục đích trên, cần tiến hành ba giải pháp căn cơ như sau:

(1) Một là đổi mới cơ chế luật lệ hiện hành, mở ra cho mọi tổ chức đạo đời đồng trách nhiệm tham gia vào việc tổ chức và điều hành công cuộc phục vụ cho sự sống cùng nhân phẩm và nhân quyền, trước tiên là quyền sống và quyền được phát triển, của mọi người trong cộng đồng dân tộc, đặc biệt người nghèo khổ, kém may mắn, bị bỏ rơi...

(2) Hai là liên kết mọi thành phần xã hội trong nỗ lực chung. Người công giáo hãy cùng với gia đình, nhà trường và nhà giáo, nhà báo và nhà khoa học, nhà thờ và nhà chùa, nhà kinh tế và nhà chính trị, với ý thức trách nhiệm liên đới trong xã hội, quan tâm chung sức xác lập định hướng nếp sống văn hoá sự sống và văn minh tình thương cho thế hệ trẻ hôm nay.

(3) Ba là nêu gương sáng cho giới trẻ. Người công giáo hãy chung lòng với gia đình, nhà trường cùng giới lãnh đạo các tổ chức đạo đời trong xã hội thể hiện ý thức trách nhiệm nêu gương sáng thuyết phục, và truyền đạt kỹ năng sống nếp sống mới cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Thực hiện được ba giải pháp căn cơ đó, là xây nền móng cho nếp sống văn hoá mới, và mở ra một tương lai tươi sáng hơn cho người trẻ hôm nay.

Xây mới ngôi nhà chung trên nền vững chắc

- Nếp sống văn hoá sự sống và văn minh tình thương là nếp sống mang những nét văn hoá nền tảng như sau:

(1) Thể hiện ý thức tôn trọng con người là mục đích tối cao của sự phát triển đất nước, không coi con người chỉ là phương tiện sản xuất, là công cụ cho sự phát triển. Tôn trọng con người tất nhiên đòi hỏi mọi người quan tâm trân trọng sự sống, nhân phẩm, nhân quyền, hơn là chỉ biết dùng luật lệ, quyền hành, vũ lực, tiền bạc để đối xử, giáo dục, phát triển, đổi mới con người, nhất là người trẻ...

(2) Phát huy lòng nhân ái và lòng tự trọng theo truyền thống đạo lý của dân tộc, hơn là để mình bị cuốn hút chạy theo tiền tài, quyền lực, danh vọng, thời trang, hưởng thụ trụy lạc. Đồng thời quan tâm phát huy tính trung thực và sự trong sáng đáng tin cậy, hơn là tin rằng sự thật chỉ là những gì mang tính thực dụng, đem lại tư lợi. ..

(3) Và bài học từ truyền thống văn hoá của dân tộc, "tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ", vẫn còn nguyên giá trị và thật cần thiết cho công cuộc xây đắp nếp sống văn hoá mới hôm nay.

- Thể hiện những nét văn hoá nền tảng đó trong nếp sống gia đình và xã hội, người công giáo cùng mọi người thiện tâm trong cộng đồng dân tộc, vừa tiến bước dưới ánh sáng chân lý trong trời đất, vừa đáp lại đòi hỏi của đạo lý trong thiên hạ, vừa góp phần xây mới ngôi nhà gia đình, ngôi nhà xã hội, ngôi nhà Việt Nam, xây trên nền đá vững chắc với bốn trụ cột vững bền là chân lý và tình thương, cùng công lý và hoà bình, cho đất nước cùng thế giới toàn cầu hoá hôm nay.

Mùa Giáng Sinh sắp đến, nhắc nhớ cho người người trong gia đình nhân loại, biến cố Con Thiên Chúa làm người mang lại bình an cho mọi người, mọi dân tộc bước đi trong ánh sáng chân lý và tình yêu. Tôi chân thành cầu chúc cho mọi người, mọi gia đình, mọi tổ chức đạo đời trong xã hội, hưởng nhận được sự bình an, niềm vui và phúc thật, qua mọi gian truân trong cuộc đời, cũng như qua mọi thăng trầm trong lịch sử đất nước mình.

Hồng Y Tổng Giám mục

ĐHY Gioan B. Phạm Minh Mẫn