NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhu cầu phát triển kinh tế của Việt Nam

Kinh tế phát triển trong những năm gần đây khiến nhu cầu của Việt Nam về nhân lực chất lượng cao ngày càng tăng.

Thế nhưng nguồn nhân lực này của Việt Nam trước đến giờ luôn không bắt kịp mức cầu. Điều này dẫn đến hệ quả nào cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam?

Thiếu hụt trầm trọng

Theo con số do Nhà nước Việt Nam đưa ra mới đây, nguồn nhân lực với phẩm chất cao của cả nước đến nay vẫn thiếu trầm trọng. Con số này hiện đã lên đến khỏang 1 triệu rưỡi.

Tình trạng khan hiếm mỗi lúc một tăng khi đầu tư nước ngòai không ngừng đổ vào Việt Nam những năm gần đây với hàng trăm dự án lớn nhỏ đòi hỏi những lao động có tay nghề lọai giỏi, những chuyên viên trình độ cao, và những nhân viên quản lý có khả năng.

Thiếu hụt trầm trọng về nguồn nhân lực cao không chỉ xảy ra ở Việt Nam mà cũng là tình trạng chung của một vài nền kinh tế đang trỗi dậy ở châu Á.

Báo Sài Gòn Giải Phóng số ra hôm chủ nhật 14 tháng 12, 2008 trích lời giám đốc một tổ chức nghiên cứu về kinh tế thế giới có trụ sở ở Đài Loan rằng ở châu Á đang có vấn đề cung và cầu không cân bằng, nhất là trong lãnh vực quản lý doanh nghiệp và công nghệ cao.

Tuy nhiên nguyên do thiếu nhân lực chất lựơng cao giữa một số nước có khác biệt ít nhiều. Trong khi Ấn Độ, Trung Quốc và Đài Loan thiếu nguồn nhân sự này nói chung là do bị chảy máu chất xám thì Việt Nam chủ yếu là do đào tạo không đáp ứng đủ nhu cầu.

Sự thiếu hụt nhân lực cao cấp ở Việt Nam, tức đội ngũ chuyên viên tài giỏi hoặc kinh nghiệm, có một số lý do, trong đó đào tạo là lý do chính.

Ngành giáo dục Việt Nam chưa cung ứng đủ lượng chuyên viên trình độ cao hoặc tay nghề giỏi cho thị trừơng lao động.

Thêm vào đó, một số ngành nghề hoặc kỹ năng đang được trọng dụng trong kinh doanh thời gian này như ngành quản lý và kinh doanh ngân hàng, khu resort… chưa được đào tạo.

Một chuyên gia trong lãnh vực giáo dục, không muốn nêu danh tính, xác nhận điều này qua giải thích từ Hà Nội:

“Nguyên nhân chủ yếu là đến nay họat động của ngành giáo dục đào tạo Việt Nam, nhất là cấp đại học, không nắm đựơc cuộc sống kinh doanh.

Cách đây khỏang 15 năm Việt Nam đào tạo theo kiểu mẫu của Sô Viết, không để ý lắm về quản lý, kinh doanh. Còn về chuyên môn thì chỉ đào tạo các nhà khoa học mà thôi.

10 năm trở lại đây có thực tiễn hơn một chút, tuy nhiên vẫn còn là mới. Giáo dục đào tạo đã đổi mới rất nhiều nhưng so với cải cách về kinh tế. Vì vậy có độ vênh giữa đào tạo và phát triển kinh tế."

Giảng viên kinh tế Trần Việt Dũng của Học viện hành chánh quốc gia thì mới đây kể với báo chí rằng hiện nay rất nhiều trường đại học ở Việt Nam có khoa kinh tế tuy nhiên không đào tạo một số kỹ năng như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng lãnh đạo.

Ông đồng thời cho là luật của Việt Nam về việc tuyển dụng lao động nước ngòai chưa khuyến khích được nhân sự cho cấp lãnh đạo trong một số ngành như quản lý và kinh doanh khu resort, ngân hàng, các khu nhà cho thuê cao cấp…

Tự do, môi trường của phát triển

Nhân lực với phẩm chất cao nói chung được kể là lao động giỏi nghề, dày kinh nghiệm hoặc có khả năng đảm trách những vị trí lãnh đạo trong cơ quan hoặc doanh nghiệp.

Với cái nhìn tổng quát, đó là những sinh viên tốt nghiệp sau một quá trình đào tạo chất lượng; những lao động thuộc nhóm "cổ trắng" tức các chuyên gia giàu kinh nghiệm; và những lao động trong nhóm "cổ vàng" theo cách gọi tại Việt Nam thời gian này, tức giới lãnh đạo của các doanh nghiệp.

Nhận biết vấn đề nhân sự với phẩm chất cao của Việt Nam, bộ giáo dục từng ra chỉ tiêu nâng cao phẩm chất chuyên viên được đào tạo. Thế nhưng điều này được xem là còn gặp nhiều khó khăn vì một vài lý do như tình trạng thiếu giảng viên có trình độ cũng như thiếu cơ sở vật chất ở Việt Nam.

Song song với kế họach tăng lượng chuyên viên đào tạo trong nước, chính phủ Việt Nam còn chủ trương mời người Việt ở hải ngọai bắt tay xây dựng quê hương.

Tuy vậy, đáp lại kêu gọi của Hà Nội, đa số Việt kiều giữ quan điểm là chỉ hợp tác với một số điều kiện cần thiết, như khẳng định mới đây của giáo sư kinh tế Vũ Quốc Thúc, cựu thống đốc Ngân hàng Quốc Gia miền Nam trứơc 1975 và cũng là cựu khoa trưởng Đại học Luật khoa Sàigòn thập niên 1960:

"Tôi lúc nào lòng cũng hướng về quê hương. Lúc nào cũng có hòai bão đem tất cả sở kiến của mình để góp phần vào cuộc xây dựng đất nước… Thế nhưng trước hết phải có những hòan cảnh như thế nào để mình làm việc này mà không thấy ân hận…

Tôi thấy điều căn bản là phải có tự do đã. Tự do thông tin, tự do tìm hiểu, tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do viết báo chí, tự do hội họp."

Từ cuối năm 2005 hai tập đòan chuyên cung cấp dịch vụ tuyển dụng và tư vấn nhân sự lớn tại Việt Nam là Ernst & Young và Navigos Group từng sáp nhập nhằm chuyên nghiệp hóa ngành nhân sự Việt Nam qua việc tư vấn, cho thuê và đào tạo nhân sự.

Tổng giám đốc Navigos Group, ông Jonah Levey nhận xét là nguồn cung nhân lực cao cấp ở Việt Nam vào thời điểm đó tuy có phẩm chất tốt, nhưng số lượng thì không đủ.

Dự án đầu tư nước ngòai vào Việt Nam trong thời gian tới được cho hay sẽ vẫn là khá nhiều tuy có bị tác động bởi cuộc khủng hỏang tòan cầu.

Doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay được ước tính vào khỏang vài trăm ngàn và theo giảng viên kinh tế Trần Việt Dũng của Học viện hành chánh quốc gia thì con số này sẽ đạt đến khỏang 500 ngàn.

Nhận định được là nền kinh tế và công nghiệp đang trỗi dậy trong thập niên này, Việt Nam ngày càng nhận rõ hơn bao giờ sự thiếu hụt này, khi các doanh nghiệp đua nhau "săn" nguồn nhân lực cấp cao.

Với tốc độ phát triển của kinh tế, đặc biệt trong lãnh vực công nghệ cao, không khó để dự báo là nhu cầu về nhân sự cao cấp ngày càng tăng trên thị trừơng lao động của Việt Nam. Việc đào tạo một đội ngũ nhân sự tài năng tại Việt Nam cho đến khi có đáp số sẽ tiếp tục là một bài tóan cho những ngừơi quan tâm.

Nhã Trân