NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Nhu cầu và triển vọng về một nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam - KS Lê Ngọc Bội , Kiều bào Mỹ

Trong những năm qua cứ đến mùa khô là Việt Nam lâm vào tình trạng thiếu hụt điện trầm trọng. Trong khi chờ đợi những giải pháp khắc phục thì cách duy nhất là cắt giảm điện sinh hoạt trong dân chúng. Biện pháp này không những gây thất thu cho hầu hết các nền kinh tế mà còn gây trở ngại trong nhiều lĩnh vực. Một giải pháp được xem tối ưu được nhắc tới là điện nguyên tử.

Việt Nam được xem là nước có mức tiêu thụ điện rất cao trong khu vực. Mức tiêu thụ điện tính theo chỉ số GDP của Việt Nam là 0,89 chỉ đứng sau Trung Quốc là 1,2. Trong khi đó Nhật là nước tiên tiến nhất khu vực lại có chỉ số tiêu thụ điện rất thấp chỉ có 0,20.

Mức tiêu thụ điện quá cao cộng với năng suất điện tương đối thấp so với đầu người khiến Việt Nam luôn luôn phải đối phó với những cơn sốt mất điện, đặc biệt là vào mùa khô, khi những nhà máy thủy điện liên tục bị đe dọa vì mực nước xuống thấp.

Với những giải pháp tạm thời là mua điện của Trung Quốc và luân phiên cắt giảm điện trên nhiều thành phố. Giải pháp này không thể kéo dài vì đà phát triển kinh tế đòi hỏi tăng song song với năng xuất điện quốc gia.

Từ năm 2002 Việt Nam đã lên kế hoạch xây dựng nhà máy điện nguyên tử đầu tiên với công suất 2.000 MêgaWát trị giá khoảng 3 - 4 tỉ Mỹ kim. Những đề án xây cất nhà máy này đã được các nước như Nga, Nhật, Ấn Độ, Pháp và Đức đề nghị và dự trù sẽ hoàn tất vào năm 2020.

Bên cạnh những nổ lực vừa kể, nguồn tin chính thức cho biết Cơ Quan An Ninh Quốc Gia thuộc Bộ Năng Lượng Hoa Kỳ đã chấp thuận hỗ trợ chuyển đổi lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt sang xử dụng nhiên liệu Uranium ở mức thấp và sẵn lòng giúp Việt Nam sản xuất điện nguyên tử.

Để tìm hiểu thêm những khía cạnh khá phức tạp của vấn đề này chúng tôi hỏi chuyện Kỹ sư Lê Ngọc Bội hiện đang làm việc cho Cơ quan Điều Hành Nguyên Tử Năng Hoa Kỳ. Kỹ sư cho biết những hoạt động của ông trong lĩnh vực này như sau:

“Hiện nay tôi đang làm việc cho Nha điều hành nguyên tử lực của Mỹ. Kiểm soát về sự di chuyển của hạt nhân trong những máy móc có phóng xạ. Tuy nhiên việc chính là kiểm soát nguyên liệu nguyên tử tại Mỹ và cách điều hành nhà máy nguyên tử ở Mỹ. Trong hai mươi sáu năm qua tôi đã giữ nhiệm vụ đi thẩm sát những cách điều hành của nhiều nhà máy nguyên tử tại Mỹ bao gồm thanh tra những cách điều hành của nhân viên.”

Khi được hỏi liệu ngành điện nguyên tử của Mỹ có an toàn hay không kỹ sư Bội cho biết:

“Tại Mỹ hiện nay đang trong thời kỳ chấn hưng lại xây dựng các nhà máy. Từ năm 1980 đến giờ thì việc xây dựng nhà máy mới ở Mỹ đã tạm ngừng vì những sự cố xảy ra.”

Nhà báo lão thành Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh bổ sung những kiến thức của ông về lãnh vực khi chúng tôi thắc mắc điện hạt nhân là gì và sự khác nhau giữa việc làm giàu Uranium ở mức cao gọi tắt là HEU và mức thấp là LEU là gì, ông cho biết:

“Lò hạt nhân Đà Lạt đó không phải để sản xuất năng lượng mà để biến đổi các chất đồng vị của Uranium thành những chất phóng xạ dùng để chữa bệnh. Bây giờ nếu sang môi trường sản xuất năng lượng bằng lò hạt nhân thì cái lò đó sẽ phát năng lượng để chạy máy điện.

Tất cả những vấn đề mà lò hạt nhân cần là sản xuất một số năng lượng bình thường nhất. Năng lượng là gì? là sức nóng. Năng lượng phát triển ra sức nóng là nhờ ở chất phóng xạ của hạt nhân, và bây giờ nói đến năng lượng hạt nhân thì nói đến năng lượng khủng khiếp nhất là bom hạt nhân. Lò hạt nhân là nơi phát năng lượng nhưng người ta kiểm soát được.”

Vấn đề quan tâm nhất của chúng tôi là nhiên liệu chạy máy sẽ mua từ đâu và những nước sản xuất nhiên liệu hạt nhân này có nhiều hay không, Nhà báo Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh cho biết:

“Những nhiên liệu này mua rất dễ dàng tại những thị trường Mỹ, Nga, Trung Quốc và nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên phải tuân thủ những quy định của cơ quan hạt nhân quốc tế là IAEA để tránh tình trạng khủng bố.”

Việc huấn luyện chuyên viên bảo trì cho một nhà máy điện hạt nhân sẽ có những khó khăn nào mà Việt Nam cần phải học hỏi để áp dụng vào nhà máy của mình trong tương lai.

Tiến Sĩ Lê Ngọc Bội cho biết theo kinh nghiệm của ông: “Tùy theo cách huấn luyện, nếu nhà nước theo sự điều khiển của Nga thì khác với Mỹ. Vừa rồi chính quyền Mỹ có hứa giúp Việt Nam xây một nhà máy điện hạt nhân. Nếu nhà nước Việt Nam gửi nhân viên sang Mỹ để học cách điều hành thì rất tốt. Từ cách chuẩn bị, điều hành cho tới bảo trì các máy móc thì tôi nghĩ Mỹ là nơi huấn luyện tốt nhất trên thế giới.

Trong hai mươi năm vừa qua nước Mỹ đã hoạt động trong những nhà máy hạt nhân rất thành công mà không có sự cố gì quan trọng xảy ra làm đình trệ nhà máy hay gây ra tai nạn. Hiện nay nước Mỹ đang có 103 nhà máy điện nguyên tử đang hoạt động.”

Ảnh hưởng đến môi trường

Ở một khía cạnh khác khi vận hành một nhà máy điện nguyên tử thì Việt Nam không thể không chú ý đến môi trường cùng những sự cố có thể xảy ra mà trong quá khứ thế giới từng chứng kiến, Nhà báo lão thành Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh nhận định tình hình Việt Nam theo quan điểm của một nhà báo:

“Vấn đề môi sinh cũng không tổn hại cho lắm bằng lập những đập thủy điện, nhất là Trung Quốc đã lập rất nhiều thủy điện trên sông Mêkông, các nước Lào, Cam Bốt và cả sông Cửu Long của miền nam Việt Nam đã bị ảnh hưởng rất nhiều bởi giòng sông bị bóp nghẹt.

Theo tôi nghĩ nếu làm những nhà máy chạy hạt nhân là tốt cho môi sinh trong tương lai.

Vấn đề chính là Việt Nam sẽ đói về nhiên liệu, vì muốn phát triển kinh tế phải có nhiên liệu. Bây giờ Việt Nam ngoài hai loại máy chạy bằng than đá và dầu lửa thì còn có đập thủy điện Hòa Bình chạy bằng nước, nhưng muốn chạy thì dựa vào những con sông như sông Đà, sông Hồng. mà đập thủy điện này được Liên Xô xây từ nhiều năm về trước nếu chẳng may bị bể thì hậu quả không thể lường được hết. Hà Nội và cả miền đồng bằng sông Hồng có thể bị lụt vì nước tràn. Nếu đập này bị đóng cửa thì dựa vào đâu để tìm ra nguồn điện thay thế? Máy phát điện bằng năng lượng hạt nhân là giải pháp tốt nhất trong trường hợp này.

Tôi nghĩ rằng kỹ thuật hiện đại bây giờ nếu mở lò hạt nhân tại Việt Nam thì mức độ nguy hiểm sẽ rất nhỏ. Tuy nhiên Việt Nam cần huấn luyện những kỹ sư trong nước lên trình độ thật giỏi.”

Nhà máy điện hạt nhân cho Việt Nam luôn là ước ao cho nhiều người, tuy nhiên quản trị và vận hành một nhà máy như vậy không phải là điều dễ làm nếu không có kiến thức và kỹ năng thật tốt.

Các nhà khoa học trong nước đang tìm nhiều phương án để thực hiện, tuy nhiên nếu chính quyền thiếu tầm nhìn chiến lược về những hoạt động đòi hỏi kỹ thuật cao như vậy không thể nói theo kiểu vừa làm-vừa sửa. Chỉ e rằng sửa cũng không kịp khi sự cố xảy ra vì sự bất trắc từ chủ nghĩa duy ý chí gây nên.