NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Sản xuất điện hạt nhân là kinh tế nhất

Dự án nghiên cứu tiền khả thi xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam đã hoàn thành. Thủ tướng Chính phủ vừa thông qua và cho phép Bộ Khoa học Công nghệ trình Quốc hội xem xét.

Tuy nhiên, kế hoạch này cũng gây không ít lo lắng trong dự luận. Ông Jean-Marc Pastor, Thượng nghị sĩ, Phó chủ tịch Ủy ban Kinh tế Nghị viện Pháp và ông Jean-Claude Frappier, Giám đốc đối ngoại Ủy ban Năng lượng hạt nhân Pháp chia sẻ những nhìn nhận về vấn đề này, trên quan điểm của một trong những cường quốc hàng đầu thế giới về điện hạt nhân.

Dự kiến đến năm 2020, Việt Nam sẽ chính thức đưa vào vận hành nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Là cường quốc về điện hạt nhân, ông nhìn nhận như thế nào khi có ý kiến cho rằng điện hạt nhân không kinh tế với những nước đang phát triển như Việt Nam do còn thiếu rất nhiều điều kiện về khoa học kỹ thuật cũng như nhân viên chuyên môn ?

Jean-Marc Pastor: Với 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện hạt nhân của nước Pháp, tôi có thể nói 1 kw điện làm từ điện hạt nhân chỉ đứng hàng thứ 5 về giá cả, đó là mức giá rẻ nhất so với điện làm từ những nhiên liệu khác.

Đúng là với các nước đang phát triển làm một nhà máy điện hạt nhân phải nghĩ đến vấn đề hậu cần như đào tạo, xây dựng cơ sở hạ tầng. Nhưng vì giá thành rẻ như vậy nên việc làm ra điện từ điện hạt nhân có thể bù trừ cho tất cả những gì đã đầu tư.

Nếu như trong trường hợp Việt Nam có những lo lắng về đào tạo hay những vấn đề khác nữa thì phía quốc tế, những nước đối tác của Việt Nam trong đó có Pháp, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam để giúp Việt Nam trong vấn đề đào tạo này.

Do đó tôi có thể khẳng định làm nhà máy điện hạt nhân rất kinh tế. Bất kể nước nào xây dựng nhà máy điện hạt nhân đều thành công về sản xuất điện và sản xuất một cách kinh tế nhất.

Jean-Claude Frappier: Đầu tư một nhà máy điện hạt nhân là đầu tư lâu dài. Điện hạt nhân là điện cạnh tranh nhất so với đầu tư vào nguồn nhiên liệu khác để sản xuất ra điện.

Với việc đầu tư một nhà máy điện hạt nhân, Việt Nam có thể tự chủ về việc sản xuất ra điện. Đầu tư ban đầu có thể cao nhưng sau đó sẽ giúp phát triển bền vững nền kinh tế đất nước.

Tuy nhiên, theo tính toán của một số chuyên gia thì ở Việt Nam nếu muốn có tỷ lệ điện hạt nhân 20% từ 2020-2050, Công ty điện lực Việt Nam phải xây cất trung bình mỗi năm 2 lò điện hạt nhân, đây không phải là chuyện dễ ?

Jean-Marc Pastor: Tôi không xác thực tính chính xác của số liệu tính toán trên. Qua các cuộc gặp gỡ với lãnh đạo Bộ Khoa học Công nghệ của Việt Nam, tôi được biết Việt Nam trước tiên định hình xây dựng một nhà máy điện hạt nhân đầu tiên và cũng không có mục tiêu đề ra rõ ràng là cần phải đáp ứng bao nhiêu phần trăm năng lượng nguyên tử cho những năm tới đây.

Tuy nhiên, các chuyên gia của chúng tôi đã sang Việt Nam hồi tháng hai vừa qua và họ cũng đã tư vấn rằng việc xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân thay vì một nhà máy sẽ đỡ tốn kém, cụ thể trong vấn đề đào tạo, thông tin tuyên truyền. Đúng là xây dựng nhiều cái một lúc sẽ đỡ tốn kém hơn. Tuy nhiên, tôi nghĩ Việt Nam nên đi từng bước một.

Jean-Claude Frappier: Việt Nam là nước sản xuất và xuất khẩu than, có dầu mỏ và gas nhưng trữ lượng không nhiều. Nếu như xây dựng nhà máy điện hạt nhân vào thời điểm hiện nay giá cả đã cạnh tranh hơn rồi nhưng chắc chắn trong tương lai giá thị trường than, dầu sẽ tăng lên.

Tất yếu những vấn đề lạm phát hay lương của công nhân làm trong các nhà máy than tăng lên rất nhiều và như vậy nhà máy điện hạt nhân sẽ còn kinh tế hơn nữa.

Và như vậy, xây dựng nhà máy điện hạt nhân là có tầm chiến lược lâu dài. Hơn nữa, không nên làm một cái mà phải tính đến làm nhiều nhà máy. Khi Việt Nam bước vào sản xuất điện hạt nhân thì phải nghĩ đến đầu tư 40 - 50 năm.

Đó là tính cạnh tranh của việc làm điện hạt nhân. Còn vấn đề quan trọng thứ hai là tính độc lập về nguồn năng lượng. Nếu Việt Nam sản xuất ra điện thì sẽ cung ứng điện cho mình và hoàn toàn độc lập về điện.

Như vậy Việt Nam sẽ độc lập về mặt chính sách cũng như chính trị nữa. Cái đó sẽ cực kỳ lợi thế để thu hút đầu tư nước ngoài. Khi Việt Nam được coi là nước sản xuất ra điện thì vị thế sẽ khác ngày hôm nay.

Xây dựng nhà máy điện hạt nhân với công suất 2.000 Mwe tốn khoảng 4 tỉ USD, đây là lượng vốn không nhỏ. Kinh nghiệm của Pháp trong việc huy động vốn như thế nào? Pháp có thể hỗ trợ gì cho Việt Nam ?

Jean-Marc Pastor: Tôi đã làm việc với Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ và đề cấp đến việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở Việt Nam. Hai bên cùng quan điểm với nhau rất rõ ràng về hợp tác của Pháp và Việt Nam trong những năm qua về năng lượng nguyên tử. Có thể nói hai bên đã làm được rất nhiều việc.

Có lẽ bây giờ chúng tôi sẽ “nghỉ” một chút, chờ đợi xem phía Việt Nam, các nhà chức trách Việt Nam có mong muốn đề xuất cụ thể gì ở Pháp. Nếu Việt Nam khẳng định được với phía Pháp tất cả những bước tiến hành cần những gì: về đào tạo, xây dựng, huy động vốn đầu tư cho dự án, lập dự án tổng thể như thế nào...

Khi đó chúng tôi sẽ nghiên cứu để xem có thể đáp ứng được những gì cho Việt Nam. Do đó chúng tôi khẳng định rằng Pháp sẵn sàng đồng hành cùng với Việt Nam trong dự án này. Chúng tôi cần đề nghị rõ ràng từ phía Việt Nam.

Jean-Claude Frappier: thực tế, khoảng 3 tỉ USD là có thể xây dựng được một nhà máy điện hạt nhân. Có rất nhiều hình thức huy động vốn. Việt Nam đã xây dựng nhiều nhà máy điện rồi và đã áp dụng hình thức BOT ( Build-Operate-Transfer ). .

Theo đó, sau khi xây dựng chúng ta sẽ khai thác, bán điện để thu tiền hoàn vốn đầu tư ban đầu. Một nhà máy điện bình thường cần 20 năm để có thể hoàn vốn nhưng với nhà máy điện hạt nhân chỉ cần 10 năm. Tôi nghĩ cách Việt Nam có thể làm là xây dựng theo hình thức BOT.

Hơn nữa 3 tỉ USD để xây dựng nhà máy điện hạt nhân không phải là tiền để trả cho phía đối tác nước ngoài. Những vấn đề cơ sở hạ tầng, vận tải được giao cho các nhà thầu trong nước nên tiền đầu tư là của Nhà nước nhưng do các công ty trong nước thực hiện.

Do đó điều Pháp mong chờ ở phía Việt Nam là một đề xuất cụ thể từ nhà chức trách Việt Nam. Đối với lĩnh vực điện hạt nhân không phải xây xong là thôi mà còn cần hợp tác lâu dài để theo dõi bảo hành. Vì vậy trong đề xuất của Việt Nam càng cụ thể bao nhiêu, chúng tôi được hợp tác toàn diện bao nhiêu thì càng dễ dàng cho chúng tôi hỗ trợ Việt Nam.

Xử lý nhiên liệu và lưu giữ chất thải phóng xạ là một trong những nhược điểm lớn nhất của nhà máy Điện hạt nhân. Nước Pháp xử lý vấn đề này như thế nào?

Jean-Marc Pastor: đứng trên quan điểm của một nhà chính trị gia, đại biểu Quốc hội thì Chính phủ Pháp cũng rất lo ngại vấn đề đó. Chúng tôi có luật về hạt nhân từ năm 1991, và năm 2006 tiếp tục ban hành luật mới dành riêng cho việc quản lý chất thải hạt nhân.

Chúng tôi đã bàn thảo với các đối tác liên quan để đưa ra quy trình quản lý chất thải ở độ sâu như thế nào để đúng quy chuẩn.

Jean-Claude Frappier: Trên quan điểm kỹ thuật, có hai tiêu chí liên quan đến chất thải phóng xạ: chất thải đó là gì và tuổi đời. Pháp hiện đang khai thác 58 lò phản ứng hạt nhân thì trong 25 năm dung lượng của chất thải độc hại nhất đều chỉ nằm trong một bể bơi. Khoảng 5 gram/đầu người/năm.

Thùy Trang