NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Giấc mơ về một thung lũng Silicon của Việt Nam

Đó sẽ là nơi mà các nhà khoa học Việt Nam có thể dốc toàn tâm, toàn ý, toàn thời gian cho các đề tài nghiên cứu mà mình ấp ủ và tâm huyết. Dambri (Lâm Đồng) rồi sẽ được biết đến như một “thung lũng Silicon” của Việt Nam trong tương lai...

Vị giám đốc đam mê nghiên cứu khoa học

Ý tưởng xây dựng thung lũng Dambri trở thành một trung tâm tập hợp các nhà khoa học Việt Nam giàu tâm huyết để cùng thực hiện các công trình nghiên cứu có giá trị và ý nghĩa thực tiễn cao được hình thành từ vị giám đốc rất đam mê nghiên cứu khoa học của Công ty Điện tử Petech (TP Hồ Chí Minh): Phan Trí Dũng. Anh vốn là con trai của nhà nghiên cứu Phan Tất Hoa (1936-1996), người đã có rất nhiều đóng góp cho sự phát triển của công nghệ điện tử Việt Nam với các công trình như thiết kế, chế tạo chiếc máy tính điện tử đầu tiên của Việt Nam mang tên MCB Hoa Sen 1 (nguyên lý hoạt động tương tự như máy chấm bài thi trắc nghiệm IBM của Mỹ) vào năm 1985; khởi xướng và chủ trì chế tạo chiếc máy phát hình màu đầu tiên của Việt Nam mang tên HQD Colour Television Transmitter vào năm 1988; tác giả của hàng chục đầu sách và hàng ngàn bài báo về kỹ thuật điện tử ứng dụng... Công ty Điện tử Petech là tên viết tắt của “Phan Tất Hoa Electronics Technology” và anh Phan Trí Dũng, người kế nghiệp cha mình đã tiếp tục phát triển Petech, cho ra đời nhiều sản phẩm điện tử, viễn thông, tự động hóa "made in Vietnam" rất được chú ý trong các lĩnh vực truyền thanh, phát thanh, truyền hình, truyền dẫn cáp quang, truyền dẫn viba, robot... Là giám đốc một công ty kinh doanh nhưng thương hiệu Petech và cái tên Phan Trí Dũng lại được biết đến nhiều hơn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Người ta vẫn nhớ đến "sự kiện" ở thành phố Nha Trang (Khánh Hòa) vào năm 1989: khi ấy người dân dẫu có ti vi màu vẫn phải xem hình trắng đen vì Việt Nam chưa có máy phát hình màu. Rồi chiếc máy phát hình màu được nghiên cứu suốt mấy tháng trời ròng rã của Phan Trí Dũng đã lần đầu tiên đưa những thước phim màu phát sóng đến ti vi của nhiều người dân trong thành phố...

Và dự án về một khu "Du lịch sinh thái - Khoa học công nghệ"

Ý tưởng đưa Dambri dần trở thành một thung lũng hỗ trợ triển khai thực hiện các dự án nghiên cứu khoa học của các nhà khoa học cả trong và ngoài nước được hình thành từ cách đây 2 năm trong một dịp Dũng tình cờ ghé qua Dambri. Thung lũng Dambri rộng hơn 300 ha, xanh tươi, khí hậu mát mẻ quanh năm nhưng vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng, vẫn còn rất nhiều khoảng xanh, đất trống bỏ không. Một kế hoạch hợp tác giữa Petech với Tổng công ty Du lịch Dambri đã hình thành để phát triển thung lũng thành một nơi không chỉ mang về lợi ích kinh tế từ tiềm năng du lịch, mà sẽ còn được biết đến như một nơi để các nhà khoa học dù hàn lâm hay "chân đất", dù đã là bậc lão thành hay những sinh viên, thanh niên đam mê nghiên cứu khoa học đều có thể tìm đến để thực hiện những đề tài khoa học, kỹ thuật mà mình ấp ủ.

Sẽ có một "thung lũng Silicon" của Việt Nam ?

Giai đoạn 1 của dự án hiện đã được triển khai với những hạng mục đầu tiên là xây dựng cơ sở hạ tầng như lối đi nội bộ, cải tạo và trang trí cảnh quan khu trung tâm, hệ thống cấp, thoát nước, hệ thống điện; xây dựng đài thiên văn; phòng thí nghiệm điện tử, viễn thông, truyền hình cáp, phòng thí nghiệm tự động hóa, sinh học. Dự kiến các hạng mục này sẽ chính thức hoàn thành và các phòng thí nghiệm sẽ đi vào hoạt động từ tháng 6/2005. Đã có gần 200 nhà khoa học, GS-TS cả trong và ngoài nước nhận lời cộng tác làm việc khi Trung tâm Nghiên cứu khoa học thung lũng Dambri chính thức đi vào hoạt động, trong đó có nhiều vị tên tuổi như PGS.TS Nguyễn Thiện Tống (ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh), PGS.TS Nguyễn Mộng Hùng (Chủ tịch Hội Khoa học công nghệ tự động hóa TP Hồ Chí Minh), GS.VS Trần Đức Ba, GS.TS Nguyễn Quang Riệu (Đài Thiên văn-Pháp), TS Dương Tấn Nhật (Phân viện Sinh học Đà Lạt)... Phan Trí Dũng tự tin: "Thung lũng Dambri được xây dựng và phát triển theo mô hình của thung lũng khoa học nổi tiếng Silicon, là nơi tạo điều kiện phát huy hết tiềm năng, ý tưởng, trí tuệ và niềm đam mê nghiên cứu khoa học. Chúng tôi sẽ luôn đón nhận những nhà khoa học có tâm huyết, có năng lực và cả những bạn trẻ yêu thích khoa học có tài năng...".

Theo dự trù, khi đi vào hoạt động, mỗi năm bình quân thung lũng Dambri sẽ cho ra đời khoảng 100 sản phẩm mới, 100 sáng chế, 1.000 sáng kiến cải tiến kỹ thuật và từ 6 đến 10 phát minh; đào tạo từ 60 đến 300 nhà khoa học trẻ có trình độ ngang tầm châu Á và thế giới; tổ chức 12 lần/năm các hội thảo, hội nghị khoa học. Doanh thu đạt được từ hoạt động của thung lũng Dambri theo từng giai đoạn phát triển sẽ từ 1 - 500 triệu USD/năm. Những con số này liệu có thể trở thành hiện thực ? Con người đang xây dựng ước mơ lớn nhất và tâm huyết nhất của đời mình - biến Dambri trở thành một thung lũng Silicon của Việt Nam bộc bạch: "Tôi không chỉ là người nghiên cứu khoa học mà còn là một nhà kinh doanh nên không "vẽ" ra những kế hoạch quá viển vông, không có tính khả thi và không mang lại hiệu quả. Tôi luôn mong nhận được sự hỗ trợ và cộng tác của những người đồng ý tưởng để cùng tạo dựng, phát triển thành công một thung lũng Silicon của Việt Nam !".

Dự án 10 năm phát triển thung lũng Dambri thành "Khu du lịch sinh thái - khoa học công nghệ" (với chủ đầu tư là Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mới PTH TP Hồ Chí Minh và Công ty Petech) dự định tiến hành theo 4 giai đoạn. Giai đoạn 1 (năm 2003 đến 2006) dự kiến sẽ đầu tư 28 tỉ đồng để xây dựng 6 phòng thí nghiệm về chế tạo robot, thiên văn học, thiết bị bảo vệ rừng, thiết bị làm sạch môi trường, thực nghiệm kỹ thuật hàng không. Các phòng thí nghiệm không chỉ đơn thuần làm công tác nghiên cứu như ở các trường đại học mà sẽ thực hiện khép kín các công việc: nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm, sản xuất và đào tạo kỹ thuật chuyên ngành. Giai đoạn 2 (từ năm 2006 đến 2010, với kinh phí đầu tư khoảng 80 tỉ đồng), sẽ đưa thêm 24 phòng thí nghiệm vào hoạt động với các ngành mới như Công nghệ sinh học, Thiết bị y tế, Hóa học ứng dụng, Chế tạo vật liệu bán dẫn, Thiết bị cung cấp năng lượng sạch... Giai đoạn 3 (từ năm 2010 đến 2014) đưa thêm 30 phòng thí nghiệm vào hoạt động. Giai đoạn 4 (từ năm 2014 trở đi), các phòng thí nghiệm đạt hiệu quả cao về nghiên cứu khoa học sẽ xin được chuyển thành viện nghiên cứu; các phòng thí nghiệm hướng về đào tạo, chuyển giao công nghệ sẽ được chuyển thành trường đại học; các phòng thí nghiệm có đội ngũ kỹ thuật sản xuất tốt sẽ chuyển thành các nhà máy sản xuất khoa học công nghệ cao...

“Nhà thầu” ý tưởng

Nếu có một ý tưởng hay (hoặc bạn cho là hay), bạn có thể tìm đến một nơi để… bán: Đó là Petech – một công ty kinh doanh ý tưởng.

Lắng nghe và sàng lọc

Phan Trí Dũng – Giám đốc Công ty Kỹ thuật điện tử PETECH, đã đứng ra tài trợ cho hàng chục công trình khoa học và những ý tưởng sáng tạo tưởng chừng “rất kỳ lạ” của những “nhà khoa học chân đất”. Bắt đầu từ niềm đam mê nghiên cứu khoa học và đồng cảm với những người trẻ có cùng đam mê nhưng lực bất tòng tâm, ngay từ ngày còn chật vật với việc thành lập một công ty chủ yếu phát triển bằng chất xám, anh Dũng đã nghĩ đến chuyện sẽ “đãi cát tìm vàng” từ những nhà khoa học bình dân và giúp họ có môi trường thuận lợi nhất để biến ý tưởng thành hiện thực.

Trong khi xã hội vẫn e dè trong việc sử dụng những người chưa có bằng cấp thì anh lại sẵn sàng tài trợ cho những “nhà khoa học chân đất”, vì sao vậy?

Tôi muốn xã hội thay đổi cách nhìn về ý tưởng sáng tạo, sáng chế. Trong xã hội còn rất nhiều người tài mà do điều kiện nào đó họ chưa thể có bằng cấp để “hợp thức hóa” tài năng và cái quan trọng nhất là không có kinh phí để chuyển hóa những ý tưởng của họ thành hiện thực. Tôi nghĩ mình có khả năng thì giúp họ và cũng là giúp cho mình nữa.

Giúp họ cũng là giúp mình, nghĩa là...

Nghĩa là một mối quan hệ cộng sinh, PETECH giúp họ có điều kiện để nghiên cứu và biến những ý tưởng thành những sáng chế, phát minh có ích cho cuộc sống thì ngược lại, từ những sáng chế, phát minh đó, PETECH có thêm sản phẩm để kinh doanh, đem lợi nhuận lại cho công ty. Trong thời gian qua, từ 60 công trình tài trợ, PETECH đã có 60 sản phẩm khoa học công nghệ mới để chào bán trên thị trường, đem lại trên 30 tỉ đồng lợi nhuận. Tuy nhiên, với tôi, thành công nhất sau việc tài trợ này không phải là lợi nhuận mà là sự đồng thuận và ủng hộ của xã hội. Thời gian qua, rất nhiều nhà khoa học, trong đó có nhiều giáo sư danh tiếng đang định cư ở nước ngoài, đề nghị được hợp tác và gia nhập PETECH. Một số doanh nghiệp cũng đề xuất được liên kết, đầu tư học bổng cho những người xuất sắc có những sáng chế, phát minh hay…

Không chỉ chú tâm vào đội ngũ “trí thức trẻ bậc cao”, các sinh viên đại học, anh Dũng còn quan tâm đặc biệt đến các học sinh trường nghề và cả những ý tưởng của các em học sinh phổ thông. Ưu điểm vượt trội của PETECH là “cơ chế lắng nghe”. Giám đốc Phan Trí Dũng đã truyền được tâm huyết và sự đồng cảm của mình cho các nhà khoa học trẻ và cả đội ngũ nhân viên toàn công ty. Anh cho rằng: Nếu không xây dựng được một cơ chế lắng nghe hiệu quả, dễ gì công ty anh có những sản phẩm độc đáo để chào hàng trên thị trường.

Chuyện kể, một hôm, anh tiếp một vị khách rất đặc biệt: người chạy xe ôm. Ông đem đến sản phẩm từ ý tưởng sáng tạo của mình: chiếc gậy dò đường dành cho người khiếm thị sử dụng bộ phận cảm biến. Với chiếc gậy này, người khiếm thị không chỉ có thể cảm nhận vật cản qua tín hiệu phát ra từ bộ cảm biến mà còn có thể “thấy” được hình thù vật cản (bàn ghế, xe, nhà, người). Không ngại ngần, anh Dũng đã đặt hàng sản xuất đại trà để tiêu thụ nội địa lẫn xuất khẩu, dĩ nhiên là đã được nâng cấp.

Một chuyện khác, khi công ty chào hàng sản phẩm thùng rác thông minh thế hệ đầu tiên trên thị trường (tự động mở nắp, nói lời cảm ơn bằng 4 thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, Hoa) – sản phẩm từ ý tưởng của một nhà khoa học bình dân, anh Dũng nhận được thư và lời đề nghị từ một cậu học sinh lớp 11: “Sao các chú không cài đặt thêm thiết bị khử mùi ?”. Anh tìm đến, lắng nghe ý kiến của cậu học trò nhỏ này và thùng rác có thêm một chức năng thông minh nữa…

Biết chiêu mộ nhân tài

Từ cơ chế lắng nghe và ý thức tạo điều kiện tốt nhất cho các tài năng khoa học trong đời thường như: xét duyệt rất nhanh với sự hỗ trợ đặc biệt của các giáo sư đầu ngành, quyết định tài trợ, đầu tư rất thoáng, chế độ đãi ngộ xứng đáng: mỗi công trình, ý tưởng sáng tạo khả thi có thể đưa vào sản xuất, mỗi tác giả sẽ được trả tiền bản quyền bằng 1-2% trên giá bán mỗi sản phẩm… PETECH nhanh chóng nhận được sự tín nhiệm của nhiều “nhà khoa học chân đất” trong cả nước. Cho đến nay, PETECH đã tài trợ cho 60/300 công trình khoa học và ý tưởng sáng tạo của các nhà khoa học bình dân từ khắp nơi gửi về.

Nhiều sản phẩm được đánh giá rất cao về tính ứng dụng: Thùng rác thông minh, chó điện tử, khinh khí cầu, giường tự động chăm sóc bệnh nhân (với 4 tính năng tự động: chuyển tư thế nằm theo lập trình của bác sĩ; thay đổi điểm tựa; thu gom phân-nước tiểu, làm vệ sinh cơ thể; ghi nhận và lưu giữ các thông số sức khỏe bệnh nhân...); camera bay phục vụ cho công tác cứu hộ cứu nạn, khảo sát quy hoạch, quan sát biên giới, phục vụ quốc phòng, chống buôn lậu; hệ thống truyền thanh không dây tự động; toilet công cộng tự động 5 sao… Mỗi ngày, PETECH nhận không dưới 2-3 hồ sơ, thư từ từ khắp nơi gửi về chia sẻ, đề xuất và xin tài trợ.

Với ước mơ tạo một sân chơi thực sự cho các đối tượng nghiên cứu khoa học, anh Dũng đã hoàn tất dự án xây dựng công viên nghiên cứu khoa học rộng gần 100 ha tại Dam’ri, Bảo Lộc mang tên “Thung lũng Silicon Việt Nam”. Đây sẽ là một sân chơi cho tất cả các đối tượng nghiên cứu khoa học với các khu vực phân theo từng lĩnh vực: Chế tạo linh kiện bán dẫn, Công nghệ sinh học ứng dụng, Công nghệ xử lý chất thải và bảo vệ môi trường, Công nghệ tự động - robot, Vật lý thiên văn – lý thuyết vũ trụ, Y khoa – dưỡng sinh… Ở mỗi khu như vậy, anh Dũng dự định sẽ xây dựng một phòng thí nghiệm với vốn đầu tư cao nhất là 3 triệu USD/ phòng và dự kiến có khoảng 100 phòng thí nghiệm – nghiên cứu, chế tạo – thử nghiệm và chuyển giao công nghệ cao sẽ được xây dựng trong công viên khoa học này với tổng vốn đầu tư lên đến 100 triệu USD, tập trung trên 600 nhà khoa học trong và ngoài nước.

Tháng 6-2005, công viên sẽ chính thức đi vào hoạt động và hiện nay đã có trên 200 nhà khoa học, GS-TS trong và ngoài nước nhận lời cộng tác khi “Thung lũng Silicon Việt Nam” đi vào hoạt động, trong đó có nhiều nhà khoa học tên tuổi như: PGS-TS Nguyễn Thiện Tống (ĐH Bách khoa TP.HCM), PGS-TS Nguyễn Mộng Hùng (Chủ tịch Hội Khoa học Công nghệ tự động hóa TP.HCM), GS-VS Trần Đức Ba, GS-TS Nguyễn Quang Riệu (Đài thiên văn - Pháp), TS Dương Tấn Nhựt (Phân viện Sinh học Đà Lạt)… Anh mong muốn với công viên này, giới khoa học sẽ có một trại sáng tác khoa học giống như trại sáng tác dành cho các nhà văn.

Với thung lũng Silicon, anh đã thỏa niềm mong ước của mình ?

Không, nếu cho tôi một điều ước, tôi ước mình có 1 tỉ USD để đưa nền khoa học công nghệ Việt Nam lên vị trí đứng đầu ASEAN.

Anh lãng mạn quá chăng ?

Không. Tôi nghĩ mình làm được bởi tôi đã làm được rất nhiều việc mà ban đầu nhiều người cho rằng chỉ là chuyện hoang đường.

Sau những trao đổi nghiêm túc về công việc, anh Dũng say sưa nói về nghệ thuật. Trong căn phòng làm việc bài trí khá giản đơn, anh dành 2/3 diện tích căn phòng để trưng bộ đàn đá Tây Nguyên. Ánh mắt tươi vui, giọng miền Trung sang sảng cởi mở, anh Dũng bảo: “Đúng ra, mình là một nhạc sĩ trước khi là một kỹ sư, một nhà kinh doanh”. Anh đã từng học một khóa học về guitar và đã sáng tác gần chục ca khúc. Bộ đàn đá này vừa là công trình nghiên cứu khoa học của vị kỹ sư điện tử - viễn thông này (anh Dũng cho biết, anh đang thực hiện đề tài “Nghiên cứu âm nhạc – vật lý tương quan đến tâm sinh lý con người qua quá trình phát triển tự nhiên”) vừa là phương tiện giải trí sau những giờ làm việc căng thẳng. Và như một nghệ sĩ thực thụ, anh lấy bộ gõ của cây đàn đá tấu khúc “Diễm xưa” khá nhuần nhuyễn.

Lương Nguyễn - Kim Liên