NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Cơn sốt Năng Lượng tái tạo

Năng lượng ngày càng trở nên siêu hấp dẫn. Elon Musk, người đồng sáng lập ra PayPal đã phát triển một loại xe ô tô thể thao chạy bằng pin. Larry Page và Sergey Brin, đồng sáng lập Google, đã bắt đầu xây dựng một trang web là Google.org để tìm kiếm con đường tạo ra năng lượng có thể tái chế được, và dĩ nhiên là năng lượng đó rẻ hơn than. Trong rất nhiều phòng họp của các công ty lớn nhỏ, năng lượng tái tạo không còn được coi là một cách thức để công ty trốn tránh các nhà hoạt động vì môi trường.

Ai cũng yêu thích một thị trường đang ở thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất. Và hầu hết các lần bùng nổ thị trường đều xảy ra nhờ vào sự thay đổi về công nghệ. Các nhà đầu tư mạo hiểm của thế giới – những người đã từng "tiếp sức" cho nền kinh tế thế giới với bùng nổ máy tính những năm 1980, cuộc cách mạng internet những năm 1990 và những năm đầu tiên của thế kỷ 21 là công nghệ sinh học & công nghệ nano - đang chờ đợi một cuộc cách mạng mới. Nhiều người trong số họ cho rằng cuộc cách mạng ấy sẽ là "cách mạng năng lượng".

Nhiều cuộc bùng nổ trước đây dựa trên yếu tố nền tảng là công nghệ: động cơ hơi nước chạy bằng than, động cơ đốt trong sử dụng dầu, phát minh về dòng điện, thậm chí cả ngành du lịch của "thế kỷ" máy bay. Nhưng vài thập niên trước đây, năng lượng còn là một yếu tố chưa nổi bật lắm. Thời đó, than còn rất rẻ. Khí đốt tự nhiên cũng ở mức giá dễ chấp nhận. Cùng với than và khí đốt, thì dầu ở những năm 1970 cũng còn ở mức giá rẻ. Sau đó thì sự thần kỳ mới xuất hiện: năng lượng hạt nhân. Áp lực cải tiến đã thu nhỏ lại.

Trong vài năm trở lại đây, mọi thứ đã thay đổi. Dầu mỏ không còn rẻ nữa. Hơn nữa, càng ngày người ta càng lo ngại rằng cung dầu có thể sẽ đạt mức cao nhất khi mức tiêu thụ cũng tăng, khi những nguồn cung truyền thống cạn kiệt và khi tìm ra nguồn dự trữ mới là điều khó khăn.

Ý tưởng về việc "nuôi" nhiên liệu đổ vào bình xăng xe ô tô của bạn thay vì hút nó từ dưới lòng đất lên đã không còn là một vấn đề "thần kinh không bình thường" nữa. Việc vứt bỏ bình xăng và sạc điện cho xe của bạn cũng như vậy.

Giá khí đốt thiên nhiên cũng tăng để bày tỏ sự "ủng hộ" đối với dầu mỏ. Điều đó làm tăng giá điện. Các biện pháp thay thế như năng lượng gió và năng lượng mặt trời không còn quá đắt khi so sánh với dầu, khí đốt hay điện. Thực tế là than vẫn còn rẻ và là một loại nhiên liệu được ưa thích của các nhà máy điện tại các quốc gia đang phát triển châu Á. Nhưng thế giới các quốc gia giàu có lại nhìn mọi việc với một lăng kính khác.

Trên lý thuyết, có một hàng dài các nhà máy điện sử dụng than đang chờ được xây dựng ở Mỹ. Nhưng chẳng có mấy nhà máy được hoàn thành trong vòng 15 năm trở lại đây và rất nhiều nhà máy trong dãy xếp hàng đó đã phải chờ đợi hoặc bỏ dự án vì hai lý do. Lý do thứ nhất là người Mỹ không đồng ý việc những nhà máy công nghiệp to lớn, gây ô nhiễm ở trước cửa nhà họ. Thứ hai là các công ty năng lượng của Mỹ sợ rằng họ sẽ sớm phải trả giá cho khí thải CO2, cho sự ô nhiễm môi trường giống như nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Điều đó tạo nên một khoảng trống năng lực và một cơ hội để gió và ánh sáng mặt trời "lên ngôi". Như mọi người đều biết, mức giá phải trả cho hai loại năng lượng đó là con số không. Điều đó rõ ràng là có lợi về mặt kinh tế, ngay cả khi chi phí của các nhà máy điện chạy bằng sức gió và năng lượng mặt trời vào thời điểm hiện tại là cao hơn so với những nhà máy sử dụng than.

Ai nhanh hơn ?

Thị trường năng lượng rất lớn. Vào thời điểm hiện tại, thế giới tiêu thụ khoảng 15 terawat điện (15.000 tỷ wat, và 1000 tỷ wat là năng lực sản xuất của một nhà máy điện sử dụng than lớn nhất). Theo John Doerr, một nhà đầu tư mạo hiểm trong ngành điện cho hay, thực tế đó theo "ngôn ngữ" kinh tế đáng giá 6.000 tỷ USD/năm – vào khoảng một phần mười sản lượng kinh tế của thế giới. Và vào năm 2050, tiêu thụ điện trên thế giới sẽ tăng lên vào khoảng 30 terawatt.

Quy mô là một trong những sự khác biệt quan trọng giữa cuộc bùng nổ năng lượng sắp tới và những cuộc bùng nổ trước đó. Đặc biệt là những cuộc bùng nổ dựa trên công nghệ thông tin. Một sự khác biệt nữa là những công nghệ thông tin mới có xu hướng thay thế các thiết bị đang tồn tại, trong khi việc xây dựng những "trang trại gió" không bắt buộc phải đóng cửa các nhà máy điện sử dụng than.

Vì tất cả những yếu tố này, bất cứ một sự chuyển đổi nào từ một nền kinh tế dựa vào các loại nhiên liệu hình thành từ xác động, thực vật bị phân hủy (chẳng hạn như dầu mỏ hay than) sang một nền kinh tế dựa trên năng lượng có thể tái chế, năng lượng thay thế hay năng lượng "xanh" có thể sẽ diễn ra rất chậm. Mặt khác, giống như điều đang xảy ra với năng lượng gió, quy mô của thị trường tạo cơ hội cho các giải pháp thay thế chứng minh bản thân nó ở một thị trường nhỏ và sau đó bắt vào "dòng chảy chính". Và vài công nghệ năng lượng cũng có nguy cơ bị thay thế. Ô tô có thể được nạp đầy điện với mức giá vào khoảng 25 cent cho 1 lít xăng. Điều đó có thể làm bừng tỉnh ngành công nghiệp dầu mỏ, công nghiệp chế tạo xe hơi cũng như ngành điện.

Sự cải tiến "ru ngủ" trong vài thập niên trở lại đây cũng mang đến những cơ hội cho những bước nhảy vọt về công nghệ. Thực chất, đó có thể là lĩnh vực công nghệ mang đến những sự bùng nổ nửa vời trong lĩnh vực công nghệ sinh học và công nghệ nano. Và rất có thể rằng ba cuộc bùng nổ sẽ hợp lại làm một.

Năng lượng ngày càng trở nên siêu hấp dẫn. Elon Musk, người đồng sáng lập ra PayPal đã phát triển một loại xe ô tô thể thao chạy bằng pin. Larry Page và Sergey Brin, đồng sáng lập Google, đã bắt đầu xây dựng một trang web là Google.org để tìm kiếm con đường tạo ra năng lượng có thể tái chế được, và dĩ nhiên là năng lượng đó rẻ hơn than.

Nhiều công ty truyền thống cũng có hứng thú với năng lượng. Tập đoàn gia đụng, điện tử và truyền thông General Electric (Mỹ) cũng đang thúc đẩy việc kinh doanh tuabin sử dụng sức gió và đang "tăng tốc" trong lĩnh vực năng lượng mặt trời.

Trong khi đó, BP và Shell, hai trong số các công ty dầu mỏ lớn nhất thế giới thì lại tài trợ cho cả những nhà nghiên cứu học thuật cũng như các công ty nhỏ, mới thành lập có những sáng kiến hay (chẳng hạn như DuPont, một trong những công ty hóa học lớn nhất).

Tuy nhiên không phải tất cả mọi người đều tham gia vào lĩnh vực năng lượng. Exxon Mobil, một công ty dầu mỏ lớn nhất thế giới, không thuộc sự quản lý của chính phủ, vẫn còn "vắng mặt". Nhưng trong rất nhiều phòng họp của các công ty lớn nhỏ, năng lượng tái tạo không còn được coi là một cách thức để công ty trốn tránh các nhà hoạt động vì môi trường.

Thế giới của những người nghèo sẽ "xanh" hơn

Ít nhất thì đó cũng là quan điểm của thế giới các quốc gia giàu có. Nhưng những quốc gia đang phát triển nhanh chóng - những quốc gia nghèo hơn - cũng đang bắt đầu để tâm nhiều tới các nguồn năng lượng có thể tái chế. Trung Quốc hiện đang xây dựng nhiều nhà máy điện sử dụng than với một tốc độ chóng mặt. Nhưng quốc gia này cũng có năng lực sản xuất điện từ sức gió khá lớn và đang hy vọng sẽ tăng thêm 2/3 năng lực sản xuất vào năm nay. Trung Quốc cũng là nhà sản xuất tấm năng lượng mặt trời lớn thứ hai trên thế giới – chưa kể đến việc quốc gia này số hệ thống nước nóng sử dụng năng lượng mặt trời nhiều nhất.

Trong khi đó, ngành nhiên liệu sinh học của Brazil - mạnh thứ hai trên thế giới (chỉ đứng sau Mỹ) lại chỉ cung cấp 40% nhiên liệu sử dụng cho xe ô tô và sẽ chẳng mấy chốc mà phải cung cấp 15% sản lượng điện của nước này (bằng việc đốt cháy bã mía). Nam Phi đang đi đầu trong việc nỗ lực phát triển một loại lò phản ứng hạt nhân đơn giản và an toàn – không phải là năng lượng tái tạo theo đúng nghĩa nhưng không có carbon và do vậy rất được mong đợi. Những quốc gia này sẵn sàng nhìn xa hơn những dạng năng lượng truyền thống.

Tuy nhiên việc đó cần đến cải tiến. Những sự cải tiến như vậy thì phần lớn là đến từ phòng thí nghiệm của các quốc gia phát triển. Tại một cuộc hội thảo mới đây tại Đại học Columbia, Mỹ, ông Khosla đã tranh luận về ý kiến cho rằng "Nước Mỹ sẽ giải quyết vấn đề thay đổi khí hậu". Nhà đầu tư mạo hiểm này lập luận rằng nếu các loại năng lượng thay thế các dạng năng lượng truyền thống hiện nay (dầu, than…) được phát triển, thì nguyên tắc kinh tế học đơn giản sẽ đảm bảo việc các loại năng lượng này được phát triển trên toàn thế giới. Ông cũng nói rằng sự cải tiến công nghệ dẫn đến những loại năng lượng này hầu hết sẽ bắt nguồn từ nước Mỹ.

Khi điều đó xảy ra thì có lẽ ông Khosla đã mất rồi. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng ông ấy đã sai. Còn rất nhiều terawatt điện cần phải tạo ra. Và nếu hành tinh của chúng ta được "cứu" theo hướng đi năng lượng tái tạo thì đó hẳn là một điều tuyệt vời.

Mai Phương