NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Việt Nam đang là tâm điểm chú ý của Mỹ trong khu vực

"VN đang ngày càng có vai trò tích cực hơn, nhiều ảnh hưởng hơn trong ASEAN và đó chính là lý do Tổng thống Bush sẽ tới thăm VN". Cựu Đại diện Thương mại Mỹ thời Tổng thống Bill Clinton, người đã đặt bút ký vào Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ, bà Charlene Barshefsky cũng nhận định chắc chắn PNTR sẽ được thông qua cùng với chuyến thăm của Tổng thống Bush.

Bên tách cà phê buổi chiều, vị cựu quan chức của chính quyền Clinton, người đứng phía sau toàn bộ các cuộc đàm phán BTA với Việt Nam và thoả thuận WTO với Trung Quốc đã dành cho VietNamNet một cuộc trò chuyện cởi mở.

Chính bà Charlene Barshefsky đã tư vấn cho Intel đầu tư dự án xây nhà máy trị giá 600 triệu USD tại TP.HCM và hiện nay đang đưa Quỹ đầu tư tư nhân TPG vào Việt Nam.

Việt Nam là lựa chọn tất nhiên của Mỹ

Tình cờ, câu chuyện với bà Charlene Barshefsky lại bắt đầu từ ngay một sự kiện đối ngoại đang gây chú ý dư luận: Chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên trên cương vị mới của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Còn nhớ, cách đây một năm, bà Charlene Barshefsky đã từng có cuộc nói chuyện dài hai tiếng đồng hồ với các quan chức doanh nghiệp Việt Nam về những chuyển động chiến lược trong khu vực châu Á và sự cần thiết phải thực thi chính sách cân bằng.

Thủ tướng Việt Nam vừa có chuyến thăm Nhật Bản với những tuyên bố mới về chính sách với nước Nhật. Và chỉ trong vòng hai tuần nữa, Tổng thống Mỹ sẽ có chuyến thăm Việt Nam. Cùng thời điểm đó, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, Tổng thống Nga Putin và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng tới thăm Hà Nội. Nên nhìn nhận những sự kiện này như thế nào, thưa bà ?

Về chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tới Nhật Bản và chuyến thăm Hà Nội của Thủ tướng Shinzo Abe vào tháng 11 tới đây, tôi có thể nói rằng bởi Nhật Bản đang nhìn khu vực với con mắt chiến lược. Những việc làm của Nhật tại khu vực này một phần bởi sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nhật Bản đánh giá Việt Nam có vai trò đáng kể trong việc duy trì vị trí của Nhật tại châu Á. Với mong muốn xây dựng một số đối tác chiến lược ở châu Á, đối với Việt nam, tôi cho rằng chính phủ Nhật Bản sẽ khuyến khích các nhà đầu tư vào Việt Nam. Mối liên hệ quan trọng với Nhật Bản về lâu dài sẽ vẫn tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới như là một bước tiến vào nền kinh tế thế giới của Việt Nam. Đặc biệt trong và sau APEC, mối quan hệ này càng thường xuyên hơn nữa.

Về chuyến thăm của Tổng thống Bush, chắc chắn Tổng thống sẽ đến Việt Nam. Đây là chuyến đi có ý nghĩa quan trọng. Nguyên nhân đáng chú ý nhất của chuyến đi này là việc Việt Nam đang ngày càng có vai trò tích cực hơn, tiếng nói có ảnh hưởng hơn trong ASEAN. Trong khi đó, Mỹ luôn chú ý đến các quốc gia giúp thúc đẩy sự thịnh vượng của Mỹ và Việt Nam là một lựa chọn tất nhiên cho vị trí này.

Nếu bạn nhìn vào chính sách của tất cả các quốc gia sẽ thấy họ đều ngày càng cố gắng duy trì sự cân bằng trong quan hệ với Mỹ, Trung Quốc, EU cũng như với một số quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Chính sách này ví như việc chúng ta đang luyện tập để thi đấu với một đối thủ vô hình. Tuy nhiên, tôi nghĩ là họ đúng khi duy trì sự cân bằng bởi làm như vậy sẽ thúc đẩy được sự ổn định.

Bản thân Mỹ hiện nay cũng đang cố gắng thực hiện cân bằng giữa Nhật Bản, Trung Quốc, EU, Ấn Độ, ASEAN và các quốc gia khác. Đôi khi việc này được tiến hành theo kế hoạch và dù sao các kế hoạch này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực cũng như giữa các cường quốc.

Tổng thống Bush sẽ tới Hà Nội cùng với PNTR

Nhắc tới chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Bush, một trong những điều dư luận quan tâm nhất hiện nay là liệu ông Bush có tới cùng với Quy chế Thương mại Bình thường Vĩnh viễn (PNTR) hay không? Tiến trình thông qua PNTR dường như đã gặp những khó khăn và kéo dài hơn mong đợi của cả phía Việt Nam và phía những người Mỹ ủng hộ Việt Nam. Thậm chí, đã có những lời bình luận về một "món quà" không được ngọt ngào cho lắm khi gần đây, chính quyền Mỹ nói sẽ giám sát chặt chẽ hàng dệt may VN vào Mỹ để đổi lấy sự nhượng bộ từ những Thượng nghị sỹ và liên đoàn dệt may chống đối.

Bạn nói đúng. PNTR đã trở nên phức tạp bởi chính trị nội bộ Mỹ chứ không phải vì Việt Nam. Trong vấn đề PNTR của Việt Nam chứa đựng sự phức tạp chính trị Mỹ.

Tuy nhiên, những phức tạp này là hoàn toàn bình thường mỗi khi Mỹ ký kết hiệp định thương mại với bất kỳ quốc gia nào. PNTR sẽ được trao cho Việt Nam cùng với chuyến thăm của Tổng thống Bush nhân dịp APEC, tôi có thể nói chắc chắn điều đó sẽ xảy ra.

WTO : Bên thắng lợi lớn nhất là Việt Nam

Còn nhớ, cách đây một năm khi tới Việt Nam bà đã từng cảnh báo rằng "Các nhà đàm phán Mỹ rất rắn và sẽ không chấp nhận một thoả thuận nào thấp hơn so với cam kết của Trung Quốc". Thực tế đã diễn ra đúng như vậy, khi Mỹ là đối tác cuối cùng Việt Nam đạt được thoả thuận sau những cuộc đàm phán gay go. Nhưng sau đó, trên bàn đàm phán đa phương, cũng chính Mỹ lật lại một số vấn đề khiến việc gia nhập WTO của VN bị chậm lại so với dự kiến. Người ta cứ nói về chuyện "cả hai cùng thắng" nhưng ai là người thắng nhiều hơn?

Tôi lại nghĩ bên thắng lợi lớn nhất trong đàm phán gia nhập WTO là Việt Nam. Các cam kết của Việt Nam đối với WTO là rất toàn diện nếu so với cam kết của tất cả gần 150 thành viên khác. Và tôi có thể nói chắc chắn rằng, Việt Nam không cam kết những vấn đề quá khó khăn.

Mỗi quốc gia khi tham gia WTO có sự cam kết và quá trình đàm phán khác nhau bởi sự không giống nhau giữa bản thân các nền kinh tế. Nhìn chung, hiệp định WTO của Việt Nam là toàn diện, ngay cả trong vấn đề bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ vốn được Mỹ nêu ra rất nhiều năm và được sự đánh giá cao của các quốc gia. Đây không phải là điều thường thấy.

Điều quan trọng hơn cả khi nói về cái "thắng" của VN là ở chỗ: việc gia nhập WTO có vai trò vô cùng quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển và là công cụ để Việt Nam hội nhập.

Tư cách thành viên WTO sẽ tạo điều kiện mở rộng và thúc đẩy quá trình cải cách ở Việt Nam, giúp thu hút đầu tư nước ngoài tăng nhanh trong lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng cũng như đầu tư vào các công ty. Tôi nghĩ, với tốc độ phát triển kinh tế cao như hiện nay, Việt Nam đang thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trên toàn thế giới.

Gia nhập WTO : VN đã có những bước nhảy rất tốt

Thời điểm gia nhập WTO đang đến gần và còn quá nhiều việc phải làm đối với Việt Nam đến mức có những đánh giá cho rằng "Gia nhập WTO ví như nước đến chân mà chưa biết nhảy thế nào". Ý kiến của bà ?

Tất cả các quốc gia đều cảm thấy như vậy ở thời điểm này. Nhưng tôi không thấy có bất kỳ quốc gia nào trở nên bất ổn vì gia nhập WTO. Các quốc gia đều cảm thấy lo lắng, nhưng ở Việt Nam thì tôi thấy đã có quá trình dài tiến hành cải cách. Thậm chí trong đàm phán về WTO, Việt Nam đã có những bước nhảy rất tốt. Gia nhập WTO sẽ có nhiều khó khăn nhưng tôi không hề nghi ngờ rằng Việt Nam sẽ làm tốt.

Điều cuối cùng tôi muốn nói với các bạn: Việt Nam là một quốc gia nổi bật, người dân năng động, sáng tạo, luôn có động lực tiến lên phía trước còn Chính phủ thì luôn sẵn sàng cải cách. Người dân Việt Nam thực sự tuyệt vời.

Thu hút đầu tư : Nên phát triển quan hệ với các lãnh đạo cao nhất của các nước

Bà đã nói khá nhiều về việc thu hút đầu tư nước ngoài. Ngay chiều nay, Quỹ TPG và Intel Capital của Mỹ sẽ ký kết thoả thuận đối tác chiến lược với FPT, đầu tư 36,5 triệu USD vào công ty này. Tôi biết, bà đã tư vấn cho họ đầu tư vào Việt Nam. Vì sao vậy ?

Như những gì tôi đã nói ở trên, đây là thời điểm mà ở Việt Nam đang mở ra rất nhiều cơ hội mới cho các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các nhà đầu tư từ Mỹ. TPG quản lý một trong những quỹ đầu tư tư nhân lớn nhất trên thế giới, với tổng giá trị tài sản quản lý hơn 30 tỷ đô la Mỹ và thường thực hiện những dự án đầu tư quan trọng vào các công ty đang hoạt động tại nhiều ngành công nghiệp khác nhau tại Mỹ, châu Âu và châu Á. Họ chưa từng đầu tư vào VN bao giờ. Nhưng năm nay, với việc Việt Nam sắp gia nhập WTO, và PNTR sẽ được thông qua, đây là thời điểm đúng đắn để các nhà đầu tư Mỹ đến Việt Nam.

Không chỉ TPG, mà rất nhiều tập đoàn của Mỹ đã công bố các dự án đầu tư nhiều triệu USD vào Việt Nam. Như một bài báo trên tờ New York Times đã viết, các nhà đầu tư nước ngoài đang "Good Morning Vietnam". Nhưng làm thế nào để họ Good Morning Việt Nam hôm nay nhưng không nói "Goodbye" với Việt Nam vào ngày hôm sau như đã từng xảy ra ?

Một câu hỏi rất thú vị. Tôi rất quan tâm đến quá trình cải cách ở Việt Nam và mức độ can thiệp của Chính phủ đối với hoạt động kinh doanh ở đây. Một trong những lý do giải thích tại sao PNTR cũng như việc gia nhập WTO lại quan trọng đối với Việt Nam là việc Việt Nam đang tiến hành hàng loạt cam kết với tất cả các quốc gia trên thế giới. Cải cách ở Việt Nam vẫn đang tiếp tục và cần theo một kế hoạch hợp lý.

Một trong những vấn đề gặp phải khi gia nhập WTO là việc Việt Nam vẫn chưa phát triển hệ thống quy định pháp lý. Các nhà lãnh đạo Việt Nam cần phải quan tâm đến điều này để đảm bảo chất lượng đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam. Gia nhập WTO có thể tác động vào tiến trình này bởi cải cách mà Việt Nam cam kết không thể tiến hành nếu như chưa có được hệ thống luật hoàn chỉnh.

Vậy lời khuyên của bà khi gặp Thủ tướng Việt Nam sẽ là gì ?

Lời khuyên của tôi cho ngài Thủ tướng sẽ là tiếp tục cam kết và thực hiện chương trình cải cách của Việt Nam để khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài bao gồm cả phát triển quan hệ với các nhà lãnh đạo cấp cao các nước để từ đó thu hút đầu tư.

Đồng thời, cần tạo môi trường đầu tư thuận lợi nhất có thể cho các nhà đầu tư nước ngoài ở Việt Nam, đặc biệt là các nhà đầu tư tư nhân với nguồn tài chính khổng lồ. Việc tăng cường các cam kết mạnh mẽ và tạo điều kiện đầu tư thuận lợi, bao gồm hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, và đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ sẽ ngày càng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và giữ chân họ tại Việt Nam.

Đối với bất cứ chính phủ nào, việc cải cách phải được làm dựa trên khả năng của một quốc gia và hệ thống pháp luật hiện có. Sẽ không thể cải cách nếu cải cách đó đe doạ nền kinh tế quốc gia và các lĩnh vực nhạy cảm. Cải cách phải được làm từng bước, từ những vấn đề đơn giản.

Việt Lâm - Phương Loan