NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Hải quân Trung Quốc : Xa hơn tham vọng bá chủ Biển Đông

Với sự phô diễn cả một kho vũ khí chưa từng thấy từ trước đến nay của lực lượng hải quân đang nảy phát một cách tốc độ, Trung Quốc đang muốn khoa trương tham vọng nhằm chứng tỏ đẳng cấp của một siêu cường trên trường quốc tế. Để đánh dấu kỷ niệm 60 năm ngày thành lập binh chủng hải quân, các lãnh đạo Trung Quốc hôm 23-04-2009 đã duyệt lại chương trình của cuộc diễu binh hải quân với những trang bị từ tàu ngầm nguyên tử đến những chuyên cơ thủy lục chiến và khu trục hạm. Trung Quốc chỉ còn thiếu tàu sân bay. Các quan chức đã ngầm ra chỉ dấu là hải quân của họ sẽ được trang bị tàu sân bay trong một thời gian không xa.

Chỉ 10 năm trước đây thôi, ngày kỷ niệm 50 năm của Binh chủng hải quân Trung Quốc trôi qua một cách tẻ nhạt. Nhưng thập kỷ qua đã chứng kiến sự trỗi dậy của quân đội Trung Quốc qua các chương trình hiện đại hoá và bành trướng quân lực, điển hình là sau những đụng độ căng thẳng với Đài Loan trong những năm 1995 và 1996. Trung Quốc đã bỏ hàng tỉ đô la để mua thiết bị hải quân của Nga, triển khai nỗ lực đóng tàu chiến, tàu ngầm và tên lửa. Việc tập trung phát triển quân đội này của Trung Quốc đã gây quan ngại sâu sắc trước hết cho các nước trong vùng.

Trung Quốc lượng định phản ứng có thể có của thế giới đối với cuộc diễu binh hải quân rầm rộ ở thành phố cảng Thanh Đảo ( Qingdao ) này, nên đã mời các lực lượng hải quân nước ngoài tham gia, gồm Hạm đội 7 của Mỹ, một hạm đội được trang bị khu trục hủy diệt tên lửa tầm xa là tàu USS Fitzgerald. Khẩu hiệu cho cuộc diễu binh hải quân này là "đại dương thái bình". Dĩ nhiên các nước trong vùng mong đó là khẩu hiệu thực. Trung Quốc có những tranh chấp trên biển với nhiều nước, nhưng căng thẳng nhất là với Nhật Bản, Việt Nam và Phi Luật Tân. Hai trong năm chiến thuyền đang được trưng bày trong bảo tàng hải quân ở phố cảng Thanh Đảo là những chiến thuyền đã đánh đắm tàu Việt Nam trong cuộc tấn công của Trung Quốc ở Trường Sa năm 1988.

Sự hiện diện của hai tàu sân bay của Mỹ gần đảo Đài Loan trong cuộc đụng độ năm 1996 đã làm các lãnh đạo Bắc Kinh khó chịu. Tập trung phát triển quân đội, bao gồm việc bành trướng lực lượng hải quân, dường như chủ yếu nhằm tạo đối lực với hải quân Mỹ trong trường hợp có xảy ra đụng độ với Đài Loan trong tương lai. Vài năm trở lại đây thì căng thẳng giữa eo biển có vẻ giảm bớt, đặc biệt sau đắc cử tổng thống Mã Anh Cửu ( Ma Ying-jeou ) là một người thân Trung Quốc đại lục. Nhưng sự đòi hỏi ngày càng lớn của Trung Quốc đối với các nguồn dầu và nguyên liệu bên ngoài cũng khiến Trung Quốc nghĩ đến việc bảo vệ sự thông thương trên biển của họ.

Những đường giao thông hàng hải này đi qua các vùng biển tranh chấp, tức ngang qua cả vùng "lưỡi bò" mà Trung Quốc ngạo mạn tuyên bố chủ quyền nhưng lại thiếu khả năng hải quân. Mặc dù Trung Quốc khá im lìm về chiến lược hải lực, nhưng Báo cáo thường niên của Ngũ Giác Đài về tiềm năng quân sự của Trung Quốc vào tháng Ba vừa qua đã chỉ rõ rằng nó có thể có nguy cơ xâm hại đến những quyền lợi của Hoa Kỳ tới tận đảo Guam . Guam là một căn cứ quân sự lớn của Mỹ.

Những vũ khí được phô diễn ở Thanh Đảo hàm ý về một dự phóng để trở thành một siêu cường quân sự của Trung Quốc. Một chiếc khu trục hạm mang nhãn hiệu Trung Quốc chở Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đi kiểm tra các chiến thuyền, trong đó có hai tàu ngầm nguyên tử hạng nặng. Thông tấn Trung Quốc cho biết đó là một tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo mang tên Đẳng cấp Hạ và một tàu ngầm xung kích mang tên Đẳng cấp Hán. Đây chưa phải là những tàu chiến hiện đại nhất của Trung Quốc, họ không bao giờ vén toạc bức màn bí mật hải quân của họ.

Trung Quốc cũng âm thầm về tiềm lực tàu ngầm của họ. Các sĩ quan nước ngoài tham gia cuộc diễu binh chỉ được tham quan chiếc tàu ngầm động cơ điêzen mang tên Đẳng cấp Tống. Tàu Tống đã được đưa vào sử dụng từ những năm 1990, nhưng đây là lần đầu tiên các sĩ quan nước ngoài được vào bên trong tham quan dù đã gởi yêu cầu nhiều lần trước đó. Trung Quốc vẫn còn dấu kín về chiếc tàu ngầm mang tên Đẳng cấp Tấn, được trang bị với những tên lửa tầm xa. Ngũ Giác Đài có báo cáo cho rằng chiếc tàu ngầm đầu tiên của Đẳng cấp Tấn đã được xuất xưởng.

Sự phô diễn ở Thanh Đảo còn cho thấy một điểm đáng chú ý khác của hạm đội Trung Quốc, đó là chiếc tàu thủy lục chiến mang tên Đẳng cấp Vũ Triệu có khả năng vận tải binh sĩ và trực thăng trong những hải phận xa. Một nhà ngoại giao phương Tây nói rằng đó là những chỉ dấu cho sự ăn thua đủ của Trung Quốc ở Biển Đông. Sự tương phản giữa những phô diễn hải quân rầm rộ và khẩu hiệu "đại dương thái bình" của Trung Quốc theo nhà ngoại giao này là "một căn bệnh tâm thần phân liệt". Hình ảnh của một siêu cường có trách nhiệm cũng được Trung Quốc tô vẽ, bằng cách trình diễn một tàu bệnh viện cỡ lớn, dùng cho những phi vụ nhân đạo. Có ba chiếc tàu vừa trở về từ cuộc tuần tiễu hải tặc ở Vịnh Aden. Đây là một sứ mệnh liên tục mà Trung Quốc lần đầu tiên gởi tàu hải quân ra ngoài biển Thái Bình Dương.

Các lãnh đạo của Trung Quốc đã chọn lựa không đề cập đến các tàu sân bay vì không muốn phá đi cái bầu không khí chếnh choáng ở Thanh Đảo. Nhưng các quan chức đã gởi ra vài tín hiệu rằng Trung Quốc sắp tuyên bố xuất xưởng chiếc đầu tiên. Đô đốc Gary Roughead, một cấp bậc cao nhất trong lực lượng hải quân Mỹ nói với các phóng viên ở Thanh Đảo rằng sự quan ngại sẽ gia tăng trong các lực lượng hải quân trong vùng nếu Trung Quốc không minh bạch được mục tiêu của việc cho ra đời tàu sân bay. Nhưng vì rõ ràng tàu sân bay Trung Quốc là phương tiện xa xỉ cho việc phòng vệ hải giới, các nước trong vùng có lý do rất chính đáng để quan ngại.

The Economist

Nguyễn Văn Hiệp dịch

Khi hải quân Trung Quốc vươn ra đại dương

Hải quân Trung Quốc vừa kỷ niệm 60 năm ngày thành lập vào ngày 23-042009. Tại Thanh Đảo - thành phố cảng nổi tiếng về bia và căn cứ hải quân - lần đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, các công dân nước này đã có dịp chiêm ngưỡng một trong 10 chiếc tàu ngầm nguyên tử của Đại lục.

Cho dù không phải là loại tân kỳ nhất, nhưng 10 chiếc tàu ngầm này có chứa đầu đạn hạt nhân và đủ để vươn tới bờ biển Hoa Kỳ, bên kia bờ Thái Bình Dương. Cũng như những năm gần đây, Bắc Kinh chú tâm phát triển năng động về quân sự: Trong năm 2009, khoản chi cho quân sự là 70,36 tỷ USD, tăng 14,9% so với năm ngoái.

Đáng chú ý là hiện tại, binh chủng hải quân - được coi là “cánh tay và thanh gươm” nối dài của đất nước – đang là tâm điểm trong sự phát triển quân sự Trung Quốc.

Lý do khá dễ hiểu. Trong những giai đoạn rối ren nhất của lịch sử cận đại Trung Quốc (thập niên 50-60 thế kỷ trước), quốc gia này đã từng đụng độ trên đất liền với hầu như tất cả các nước láng giềng và do đó, sức mạnh quân sự trên bộ của Đại lục đã được gia tăng đến mức, với nhiều triệu binh lính, quân đội Trung Quốc đã gần như sụp đổ vì trọng lượng của chính nó.

Chỉ thiếu chút nữa mà những loạn lạc thời “Văn cách” ( Đại cách mạng văn hóa ) đã có thể biến những đụng độ biên giới giữa Trung Quốc và Liên Xô trở thành một chiến tranh nguyên tử. Với Ấn Độ, tại khu vực Tây Tạng, Đại lục xác định cho mình trạng thái đối đầu quân sự trong thời gian dài.

Khởi đầu từ những năm 80 thế kỷ trước, thời kỳ cải tổ, bình thường hóa, củng cố về xã hội và chính trị đã làm thay đổi cả học thuyết về quân sự của Trung Quốc. Cùng với sự gia tăng của nền kinh tế hùng hậu, Trung Quốc càng hướng ra thế giới ở mức độ cao hơn, đồng thời cũng phụ thuộc nhiều hơn vào thế giới.

Càng phát triển kinh tế, càng khao khát mở rộng quân sự

Không có một cường quốc toàn cầu nào lại phụ thuộc nhiều vào thế giới như Trung Quốc! Những thị trường nguyên liệu và năng lượng ở vùng Cận Đông, châu Phi và Mỹ Latin đều cách xa nước này nhiều ngàn cây số. Còn các thị trường tiêu thụ hàng hóa của Trung Quốc, thì lại giăng mắc khắp thế giới.

Những chuyến tàu chở hàng hóa Trung Quốc ra nước ngoài, cũng như chở năng lượng mua được trên thế giới về Đại lục, luôn bị đe dọa bởi những xung đột trong khu vực, những cường quốc nước ngoài và cả hiểm họa hải tặc, tại các kênh đào Suez và Panama, cũng như tại eo biển Malakka.

Trong vùng, Trung Quốc cũng cần sự hiện diện của hải quân vì một nguyên nhân nhãn tiền: Trong khi đụng độ trên bộ đã giảm, nước này lại lao vào tranh giành chủ quyền những quần đảo trên biển Nam Trung Quốc (tức Biển Đông) - nơi tiềm ẩn các mỏ dầu - với 5 quốc gia khác trong khu vực ( trong số đó, đáng kể là Việt Nam, Philippines và Malaysia ).

Ấy là còn chưa nói đến việc Đại lục cần phô diễn sức mạnh quân sự đối với Đài Loan, mảnh đất mà Bắc Kinh vẫn coi là một tỉnh của mình.

Trung Quốc chưa có những cứ điểm tại nước ngoài theo nghĩa truyền thống của từ này, do đó, dễ hiểu là Trung Nam Hải cần phát triển hải quân như một sự đảm bảo quan trọng cho những yếu tố phụ thuộc nước ngoài trong nền an ninh quốc gia.

Hải quân Trung Quốc – mạnh và yếu

Các cường quốc “kinh điển” về hải quân như Anh, Hoa Kỳ, Pháp… đều biết rằng, quá trình phát triển hải quân phải kéo dài nhiều thập kỷ, thậm chí, nhiều thế kỷ. Trung Quốc vẫn mới chỉ chập chững những bước đầu: Cho dù là cường quốc kinh tế đứng thứ 2-3 trên thế giới, nhưng hải quân nước này cũng chưa lọt được vào Top 10.

Có điều, định chế nhà nước, sự lãnh đạo tập trung trên nguyên tắc “bàn tay thép” của Đại lục khiến Trung Quốc có điều kiện tốt để phát triển quân đội. Bắc Kinh không phải đối mặt với những rào cản trong hoạt động của các nền dân chủ phương Tây, như công luận, các định chế dân chủ, sự can thiệp của các chính đảng và các tổ chức dân sự, những tranh luận thực sự trong Quốc hội về vấn đề ngân sách, hoặc sự trong sạch của các cuộc đấu thầu.

Tuy nhiên, những khoản chi cho quân sự, ở dạng công khai hay “âm thầm”, cũng chưa đạt 1/6 mức chi của Hoa Kỳ.

Dầu vậy, sẽ là sai lầm lớn nếu coi thường sức mạnh của hải quân Trung Quốc, vì chính sách phát triển của Bắc Kinh cũng phản ánh một trong những giá trị lớn nhất của nền văn minh Hoa Hạ (đồng thời, cũng là triết lý lạc hậu của xứ sở này): khả năng du nhập những phát minh, sáng chế của thế giới.

Hơn nửa triệu học sinh Trung Quốc du học trên khắp thế giới, vài trăm ngàn nhà khoa học sống tại nước ngoài, thu thập tất cả những môn khoa học có thể học hỏi được. Trung Quốc nghiên cứu, sao chép và tiếp tục phát triển những công cụ tối tân nhất của khoa học quân sự Mỹ, Đức, Pháp, Anh, Nga…

Năm 2006, Tel Aviv sững sờ khi nhận ra: Ngay trước bờ biển Lebanon, một trong số những tàu chiến tối tân bậc nhất của Israel đã bị các chiến binh Hezbollah tấn công bởi 2 tên lửa hành trình loại C-801 ( được nhập từ Trung Quốc qua đường Iran, và là bản sao của loại tên lửa hành trình Exocet của Pháp, từng khiến hải quân Anh bị bất ngờ trong cuộc chiến Falkland/Malvinas ), và một tên lửa hành trình loại C-701 ( điều khiển bằng quang điện tử ).

Trong cuộc đụng độ này, chiếc tàu chiến của Israel hầu như bị hủy diệt! Các chuyên gia cho rằng trong sự phát triển của kỹ thuật quân sự Trung Quốc, với việc kết hợp một cách khác thường những phương tiện quân sự của phương Tây và bổ sung thêm những yếu tố mới, Bắc Kinh sẽ tạo nên những khả năng vô cùng đáng sợ.

Với tất cả những điều này, hiện tại, hải quân Trung Quốc đa phần mới chỉ kiểm soát được dải gần bờ biển ( cách bờ vài trăm cây số ). Hoa Kỳ, cường quốc hải quân mạnh nhất toàn cầu, cùng một lúc có thể huy động đến bất cứ điểm nào trên thế giới một lực lượng hải quân khổng lồ ( gồm các tàu thủy, tàu hệ thống có hệ thống chống tên lửa, tàu hậu cần…, tập trung quanh 6 hàng không mẫu hạm ).

Trong khi 14 quốc gia đã có hàng không mẫu hạm, biểu tượng của quyền lực trên biển, thì Trung Quốc vẫn chưa có tàu sân bay nào.

Tham vọng

Một câu hỏi được đặt ra: Đến bao giờ Trung Quốc mới gia nhập CLB các quốc gia tự thiết kế và xây dựng được hàng không mẫu hạm ( hiện tại, gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Ý và Tây Ban Nha ), được coi là sự tổng hợp của những công nghệ đỉnh cao ?

Có thể giả thiết rằng trong thời gian rất gần, Bắc Kinh đang chuẩn bị công bố kế hoạch xây dựng chiếc tàu sân bay đầu tiên, mà các quan sát viên cho rằng sẽ được dùng, trước hết, để đảm bảo an ninh những tuyến đường vận chuyển năng lượng ở vùng biển Nam Trung Hoa.

Điều này cũng có thể suy ra từ tuyên bố của người đứng đầu binh chủng Hải quân Trung Quốc, Đô đốc Ngô Thắng Lợi, trong tuyên bố nhân 60 năm thành lập ngành. Vị tướng này cho biết Trung Quốc đang ráo riết hiện đại hóa và kiện toàn “ tính chiến đấu ” của hải quân vì hầu hết các mối đe dọa đối với chủ quyền và an ninh quốc gia nước này là đến từ phía biển.

Cụ thể, Bắc Kinh đặt mục tiêu có thêm những tên lửa tầm xa chính xác và hiệu quả hơn, những tàu ngầm, thủy lôi tối tân và khó phát hiện hơn. Dù vị Tư lệnh Hải quân không nói ra, nhưng giới bình luận quốc tế đồng tình với nhau ở một điểm : Trung Quốc rất cần một hàng không mẫu hạm, bởi trong một cuộc chiến giả định với Đài Loan, chắc chắn nước này sẽ phải đương đầu với lực lượng hải quân hùng hậu của Hoa Kỳ.

Ban lãnh đạo Trung Hoa nhấn mạnh rằng Bắc Kinh sử dụng sự bành trướng quyền lực trên biển như một công cụ để tạo dựng sự ổn định, chứ không phải để gây hấn. Để chứng tỏ điều này, trong khuôn khổ chiến dịch hải quân quốc tế có quy mô lớn đầu tiên vào tháng 12/2008, Trung Quốc đã gửi một đội tàu nhỏ tới vịnh Aden để tham gia chiến đấu với hải tặc ngoài khơi Somalia ( đầu tháng 4 năm nay, đội tàu thứ hai cũng đã được cử đi ).

Tuy nhiên, động thái nói trên đồng nghĩa với việc hải quân Trung Quốc luôn sẵn sàng, và đã có thể hoạt động ở những vùng biển xa Đại lục.

Thêm vào đó, cuộc biểu dương lực lượng mang tính phô diễn trong dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập hải quân Trung Quốc cũng cho thấy : Bắc Kinh đang chuẩn bị một cách không giấu giếm cho sự bá quyền trên biển, ít nhất và trước tiên là trong khu vực.

Đây cũng là điều phù hợp với quan niệm về an ninh của Trung Quốc: Cho dù chưa bao giờ có được vị thế vững vàng và ít bị đe dọa về an ninh như hiện tại, nhưng Bắc Kinh vẫn coi những quốc gia có liên quan - đặc biệt là các nước láng giềng trong vùng Đông Nam Á - là "những yếu tố chính đe dọa an ninh Trung Quốc".

Xét từ góc độ ấy, trên cương vị một cường quốc mới trên biển, Trung Quốc sẽ là một yếu tố đáng kể và không thể bỏ qua cho an ninh thế giới và khu vực!

Nguyễn Hoàng Linh