NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Vị thế khoa học là thể diện quốc gia - GS TS Nguyễn Văn Tuấn , Kiều bào Úc

Giáo sư (GS) Nguyễn Văn Tuấn - Viện Nghiên cứu y khoa Garvan Đại Học New South Wales (Úc), vừa về nước tham gia các cuộc hội thảo khoa học và những buổi nói chuyện chuyên đề nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học (NCKH) cho giảng viên Việt Nam (VN).

Ông cho rằng lực lượng chính để tăng cường sự hiện diện của Việt Nam trên bản đồ khoa học thế giới chính là giảng viên và nghiên cứu sinh.

Theo GS, hoạt động nghiên cứu khoa học của Việt Nam đang đứng ở đâu ?

Số lượng bài báo nghiên cứu khoa học công bố quốc tế của chúng ta tăng hơn trước. Năm 2010, theo thống kê, lần đầu tiên chúng ta vượt con số 1.000 bài báo/năm, cao hơn số lượng các bài báo nghiên cứu khoa học của Indonesia và Philippines. Chứng tỏ chúng ta có tiềm năng rất lớn về vấn đề này. Sự xuất hiện của Quỹ NAFOSTED ( Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia ) là một bước rất quan trọng trong việc đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học. Hơn nữa, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận ra tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học nên đã có nhiều hành động để thúc đẩy công tác này.

Nhưng hoạt động nghiên cứu khoa học của chúng ta còn khá khiêm tốn. Chất lượng bài báo công bố quốc tế đang còn thấp ( 41% bài báo đã được đăng trong lĩnh vực Toán, Kỹ thuật không ai trích dẫn ). Đầu tư cho nghiên cứu khoa học cũng chưa được đồng bộ. Chúng ta cũng thiếu các trung tâm xuất sắc ( hiện tại chỉ có một Trung tâm xuất sắc John Von Neumann vừa được thành lập tại Đại Học Quốc gia TP.HCM trong năm 2010 - PV). Và hoạt động nghiên cứu khoa học cũng đang thiếu sự đóng góp nhiều của Việt kiều, thành phần có nhiều tiềm năng để đẩy mạnh công tác này.

Nạn “đạo văn” đang là vấn đề trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại Việt Nam. Theo GS, nên làm gì để hạn chế việc này ?

Ở những nước có hoạt động nghiên cứu khoa học mạnh đều có một Hội đồng đạo đức. Chính Hội đồng đạo đức này sẽ thông qua đề cương nghiên cứu, xem cách làm, thông tin có vi phạm về đạo đức không. Một số nước, trong hội đồng này còn có cả đại diện của quần chúng. Bởi vậy, Việt Nam cũng cần có một Hội đồng đạo đức để thông qua những công trình nghiên cứu khoa học mới có thể hạn chế tình trạng “đạo văn” như hiện nay.

Để đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học, nâng cao vị thế khoa học trên thế giới, trước mắt chúng ta cần phải làm gì, thưa GS ?

Theo thống kê, hiện có đến 71% bài báo nghiên cứu khoa học của Việt Nam công bố quốc tế là cộng tác với các nhà khoa học ngoài Việt Nam. Điều này một phần là do nước ta chưa có nhiều chuyên gia, giáo sư hàng đầu. Bởi vậy, hiện tại nên hợp tác nhiều với nước ngoài để tạo nên các công trình nghiên cứu khoa học ấn tượng. Nhưng cũng không nên để mất quyền làm chủ của mình trong việc nghiên cứu khoa học. Thái Lan trước kia cũng đi theo hướng này và hiện tại tần suất hợp tác đã giảm hơn cũng như làm chủ nhiều hơn với các công trình nghiên cứu khoa học của mình.

Để cạnh tranh với các nước trong khu vực và thế giới, hướng đi của công tác nghiên cứu khoa học, theo tôi, là chú trọng chất lượng chứ không phải số lượng. Số lượng bài báo nghiên cứu khoa học của chúng ta đang thua kém so với nhiều nước khác thì khi chúng ta tăng số lượng lên, các nước cũng sẽ tăng lên. Vì vậy, cần đầu tư vào những chương trình có hiệu quả nghiên cứu cao, phương án tốt, công bố tại những tập san khoa học có uy tín để nâng cao vị thế của chúng ta lên.

Dự định của GS trong tương lai về lĩnh vực nghiên cứu khoa học nói riêng ?

Tôi vẫn sẽ giúp đỡ các đồng nghiệp, nghiên cứu sinh công bố các bài báo khoa học, giảng dạy các khóa ngắn hạn. Tôi không đủ điều kiện về Việt Nam thường xuyên nhưng đã làm hết sức mình với việc góp tay cho khoa học nước nhà.

Trong tương lai, tôi mong sẽ thành lập được một trung tâm nghiên cứu y sinh học ngay tại Việt Nam, là nơi hội tụ nhiều chuyên gia về y sinh trong và ngoài nước làm những chương trình nghiên cứu có chất lượng. Có như vậy thì nghiên cứu khoa học mới không bị phụ thuộc những quốc gia khác. Nhưng nói thật, với sức một mình tôi, điều ấy là khó vô cùng.

Đăng Nguyên