NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Cần làm gì để nâng cao tài trí của trí thức kiều bào - TS KH Trần Hà Anh , Kiều bào Pháp

Lực lượng chuyên gia – trí thức kiều bào được đánh giá là một nguồn lực nổi bật của cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Nhưng trong thời gian qua, sự tham gia đóng góp của giới chuyên gia – trí thức kiều bào vẫn còn ở mức khá khiêm tốn. Đây là một nghịch lý mà chúng ta cần tìm hiểu và phân tích kỹ, để đề xuất những giải pháp thích hợp.

Ra biển phải biết vững tay chèo lái và biết phát huy hơn nữa tài trí và sức mạnh của toàn thể “bạn thuyền” .

Việt Nam gia nhập WTO là một trong những sự kiện nổi bật nhất của nước ta trong năm 2006. Việc cộng đồng thế giới đồng ý kết nạp Việt Nam làm thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới đã thể hiện sự nhìn nhận đối với những thành tựu về xây dựng kinh tế - xã hội của nước ta trong những năm qua. Chúng ta có thể tự hào về những thành quả đã đạt được nhờ đường lối xây dựng và phát triển đúng đắn, nhờ công sức và trí tuệ của nhân dân ta trong nước cũng như của kiều bào ta ở khắp nơi trên thế giới.

Như nhiều người đã dùng một hình ảnh khái quát để minh hoạ, con thuyền Việt Nam chúng ta đang tiến ra biển khơi. Ra biển là có điều kiện phát huy khả năng, thi thố tài năng của mình với thiên hạ để thu hái được nhiều lợi ích cho dân tộc. Nhưng ra biển cũng có nghĩa là có nhiều nguy cơ gặp sóng to gió lớn, phải biết vững tay chèo lái và biết phát huy hơn nữa tài trí và sức mạnh của toàn thể “bạn thuyền” đang cùng đi trên chiếc thuyền Việt Nam của chúng ta.

Sau đây, tôi xin tham gia ý kiến về một số việc cần làm nhằm mục đích phát huy vai trò và trách nhiệm của chuyên gia – trí thức kiều bào để đất nước ta thành công trong hội nhập và bảo đảm thực hiện các nội dung đã cam kết khi kết thúc đàm phán

Gia nhập WTO, đất nước ta có điều kiện thuận lợi để bắt đầu một giai đoạn phát triển rực rỡ hơn bao giờ hết trong lịch sử bốn nghìn năm của dân tộc. Đất nước ta có cơ hội khai thác một cơ chế thương mại thông thoáng - có hợp tác, có cạnh tranh - để phát huy sức mạnh của tài nguyên thiên nhiên và con người Việt Nam, biến nước ta từ tình trạng kém phát triển thành một vùng đất hứa mang tính thu hút cao, có khả năng hấp dẫn đầu tư tài chính và mọi nguồn lực khác đến với chúng ta để làm giàu cho đất nước.

Để tận dụng thời cơ và đương đầu với mọi thách thức, nhân dân ta hơn lúc nào hết cần sát cánh để cùng nhau xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững. Dân tộc Việt Nam trong lịch sử đã từng chứng tỏ khả năng đoàn kết một lòng cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước, và ngày nay lại đang đứng trước một đòi hỏi lớn của lịch sử là phải thể hiện khả năng thực hiện đại đoàn kết dân tộc cho ngày nay, ngày mai và muôn đời sau.

Nhà nước ta cần tạo mọi điều kiện pháp lý để củng cố và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc, trong đó có việc tháo gỡ mọi rào cản tâm lý, xã hội, hành chính đối với kiều bào đang định cư ở nước ngoài. Nhà nước ta cần sớm vạch ra và thực hiện một lộ trình khả thi về ban hành các văn bản pháp luật, thực thi những chính sách phù hợp với nguyện vọng thiết tha của đồng bào trong nước cũng như của kiều bào ở nước ngoài để các mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam định cư ở nước ngoài được thực hiện đầy đủ.

Chúng ta không nên vì e ngại đến hành vi chống phá của một số người mà quá dè dặt trong việc ban hành các chủ trương nhằm phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Chỉ khi nào tháo gỡ được các rào cản và xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộc rộng rãi và vững chắc, thì sự đóng góp của kiều bào nói chung và giới chuyên gia – trí thức kiều bào nói riêng mới có điều kiện được phát huy đầy đủ, trọn vẹn.

Sau WTO, cần làm gì để nâng cao vai trò và trách nhiệm của chuyên gia – trí thức kiều bào?

Lực lượng chuyên gia – trí thức kiều bào được đánh giá là một nguồn lực nổi bật của cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Nếu trong vài chục năm qua, kiều bào đã chuyển ngoại tệ và trực tiếp đầu tư về quê hương ngày càng nhiều để giúp đỡ gia đình và góp phần phát triển nền kinh tế của đất nước, thì cũng trong khoảng thời gian đó, sự tham gia đóng góp của giới chuyên gia – trí thức kiều bào vẫn còn ở mức khá khiêm tốn. Đây là một nghịch lý mà chúng ta cần tìm hiểu và phân tích kỹ, để đề xuất những giải pháp thích hợp.

Người trí thức nói chung, trí thức kiều bào nói riêng, về bản chất là người thường hay xem xét thật cặn kẽ các vấn đề, thường hay suy đi nghĩ lại dựa trên cơ sở của thực tế đang diễn ra cũng như dựa vào hệ thống tư duy của mình đã xây dựng được. Người trí thức chân chính sẽ đem hết trí tuệ và sức lực để phục vụ cho mục đích mà mình đã tán thành và thông suốt. Nếu chưa được thuyết phục về mục đích và cách làm để thực hiện mục đích đó thì việc tham gia của người trí thức sẽ là khiên cưỡng, thiếu nhiệt tình, thiếu “lửa”.

Riêng về chuyên gia - trí thức kiều bào, do sống ở nước ngoài nên không tránh được việc tiếp xúc với những nguồn tin thiếu trung thực, bóp méo sự thật về đất nước, không tránh được áp lực từ những người còn thiếu thiện cảm đối với sự nghiệp xây dựng quê hương. Sự thiếu hiểu biết về thực tế của đất nước, tính phức tạp và áp lực đa dạng của môi trường cộng đồng làm cho nhiều trí thức kiều bào có thái độ do dự, thờ ơ; dù thường xuyên nghĩ về quê hương nhưng vẫn để cho năm tháng trôi qua mà chưa thể quyết định dấn thân vào sự nghiệp chung của dân tộc. Theo tôi, đây là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất để giải thích cho nghịch lý nêu trên.

Cho nên, để giúp chuyên gia – trí thức kiều bào quyết định dấn thân, theo tôi cần thực hiện những công việc sau đây:

1) Có những bước đột phá để củng cố và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó hết sức quan tâm tới người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Mặt bằng đoàn kết nên bao gồm mọi người Việt Nam hoặc người có nguồn gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không phân biệt quá khứ chính trị và thành phần xã hội, tán thành bảo vệ độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước và các mục tiêu chung của dân tộc: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

2) Bảo đảm cho việc xây dựng và phát triển đất nước tiếp tục có những thành tựu mới, làm cho Việt Nam sớm thoát khỏi tình trạng nghèo nàn lạc hậu; đất nước phát triển nhanh và bền vững; thành công nổi bật trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và xây dựng nền kinh tế tri thức; khai thác mọi thuận lợi, vượt qua mọi thách thức, thành công trong hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực; tạo được vị thế xứng đáng trong cộng đồng các quốc gia trên thế giới.

3) Có những chính sách mạnh dạn thu hút và sử dụng chuyên gia – trí thức kiều bào tham gia đóng góp kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn, quản lý; chuyển giao công nghệ và kỹ thuật hiện đại cho trong nước; có những đợt vận động và những biện pháp kèm theo để một số về nước hẳn và nhiều người về trong từng thời kỳ đế tham gia đóng góp theo yêu cầu của trong nước. Chính sách thu hút và sử dụng sẽ không cào bằng mà phân biệt những chuyên gia - trí thức có tầm cỡ quốc tế, những chuyên gia – trí thức giỏi và những chuyên gia – trí thức kiều bào khác để có mức đối xử phù hợp. Đối với mọi chuyên gia – trí thức cần thể hiện sự quý trọng, phát huy năng lực sở trường của mỗi người, nói cách khác là trọng dụng họ.

(Người trí thức không cần được trọng đãi, nhưng lại thiết tha mong muốn được đối xử bình đẳng như mọi công dân trong nước, được hưởng những chế độ lương bổng, chính sách thù lao phù hợp với kết quả đóng góp của họ. Chuyên gia - trí thức kiều bào không đặt vấn đề có chính sách trọng đãi so với chuyên gia – trí thức trong nước, trái lại còn mong Nhà nước cải thiện chế độ chính sách đối với chuyên gia – trí thức trong nước để phù hợp với kết quả đóng góp của mỗi người và sẽ thấy nơi đó một bằng chứng là chế độ chính sách đối với chuyên gia – trí thức kiều bào sẽ là chân thật, sẽ lâu dài, bền vững.)

4) Việc huy động chuyên gia – trí thức kiều bào tham gia đóng góp vào sự nghiệp phát triển của đất nước chỉ nên tiến hành khi trong nước thực sự có nhu cầu và có điều kiện thực hiện, nhất thiết không để anh chị em về nước mà không có điều kiện đóng góp hiệu quả. Việc huy động cũng nên kèm theo sự cam kết rõ ràng về chế độ chính sách, về nội dung công việc sẽ giao và về các nguồn lực sẽ có để thực hiện. Việc huy động nên thực hiện dưới những hình thức phù hợp với nhu cầu trong nước và với điều kiện của mỗi người.

(Nếu trong nước cần huy động những chuyên gia đầu đàn về hẳn để giao trách nhiệm phụ trách một ngành chuyên môn hoặc để giao một nhiệm vụ thường xuyên thì phải chọn những chuyên gia có tầm cỡ quốc tế hoặc những chuyên gia giỏi và có chế độ chính sách thu hút phù hợp đối với họ; nếu trong nước cần đến những chuyên gia để góp ý cho những đề án cụ thể thì có thể tìm những chuyên gia giỏi và có nhiều kinh nghiệm nhưng không yêu cầu họ về hẳn mà chỉ về trong thời gian cần thiết để hoàn thành công việc được giao; nếu trong nước cần tham khảo ý kiến của những chuyên gia – trí thức về những vấn đề khái quát của đất nước, thì có thể nêu vấn đề một cách rõ ràng, và để cho anh chị em trả lời qua mạng và tiếp tục trao đổi qua mạng, hoặc chỉ mời họ về tham gia Hội thảo khi các nội dung đóng góp đã khá chín muồi.)

5) Nhà nước cần tích cực xúc tiến cải cách nền hành chính quốc gia, bao gồm cải tổ luật pháp và nâng cao chất lượng cán bộ để đơn giản hoá và thu ngắn thời gian giải quyết các thủ tục đối với bà con trong nước và với kiều bào. Chuyên gia – trí thức cũng như kiều bào nói chung kỳ vọng rất nhiều về việc giải quyết những tồn tại trong giao dịch về nhà ở có yếu tố nước ngoài, việc giải quyết cho anh chị em mua nhà ở thể hiện tinh thần Nghị quyết 36/BCT, việc dễ dàng đi lại giữa Việt Nam và nước đang định cư, việc đăng ký lưu trú tại các địa điểm ở Việt Nam. Trên cơ sở tiếp tục bảo đảm nền an ninh quốc gia, Nhà nước cần nghiên cứu để các thủ tục ở nước ta được đơn giản như ở các nước khác trên thế giới.

TS KH Trần Hà Anh

Trưởng ban Điều hành lâm thời Câu lạc bộ Khoa học và Kỹ thuật Người Việt Nam ở nước ngoài.

Văn phòng Câu lạc bộ khoa học và kỹ thuật Việt kiều - OVSclub :

147 Nguyễn Đình Chiểu, phường 6, quận 3, TPHCM

E-mail: ovsclub@gmail.com hoặc ovsclub@yahoo.com

Website : http://www.ovsclub.com.vn