NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

WTO – Vũ đài mới cho Việt Nam

Sau đây là phần lược dịch bài nói chuyện với giáo sư Carl Thayer , Giám đốc Diễn đàn Nghiên cứu Quốc phòng của UNSW - Úc .

Việt Nam sẽ chính thức là thành viên của WTO ngày 07 tháng 11 năm 2006, xin ông cho biết cảm tưởng về sự kiện này ?

Hòa nhập kinh tế Việt Nam với nền kinh tế toàn cầu là mục tiêu Việt Nam tự đặt cho mình. Vào được WTO là đỉnh điểm của tất cả những nỗ lực của Việt Nam từ 1995. Nhưng là thành viên của WTO mới chỉ là bước đầu. Việt Nam gia nhập WTO như một thành viên không có nền kinh tế thị trường (non–market economy member, DCV) và sẽ ở tình trạng này trong 12 năm nữa trừ khi Việt Nam chỉnh đốn để theo kịp nền kinh tế thị trường sớm hơn.

Điều này có nghĩa là xuất cảng hàng may dệt, mặt hàng rất quan trọng của Việt Nam, có thể phải đương đầu với nhũng biện pháp chống phá giá của Hoa Kỳ và các quốc gia khác. Tuy nhiên, Việt Nam đã chứng tỏ được là mình có khả năng đạt được những hiệp thương phức tạp với các quốc gia hàng đầu và với tổ chức thương mại đa chiều quan trọng nhất thế giới.

Việt Nam sẽ có lợi ích gì khi đã là thành viên của WTO ?

Mối lợi lớn nhất là các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ không còn bị phân biệt đối xử. Việt Nam sẽ bình đẳng bước vào thị trường với 149 nước thành viên khác. Việt Nam sẽ được quyền sử dụng các cơ chế giải quyết của WTO khi có sự tranh chấp thương mại với các quốc gia thành viên khác. Bây giờ hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ được bảo vệ trong các cuộc tranh chấp .

Điều then chốt là Việt Nam lần đầu tiên được chen chân vào thị trường thế giới với nền tảng khả hữu tốt nhất. Việt Nam có thể cùng với các quốc gia đang phát triển khác áp lực để được giúp đỡ hay cứu xét đặc biệt trong việc áp dụng luật lệ của WTO. Điều này sẽ giúp Việt Nam thêm sức mạnh và điều kiện tốt để cạnh tranh với thế giới.

Thẻ thành viên WTO sẽ khiến thị trường Việt Nam được nhìn ở một góc độ khác. Thị trường Việt Nam sẽ hấp dẫn hơn với giới đầu tư nước ngoài đã quen thuộc với cung cách làm việc của WTO. Họ sẽ đem đến những công nghệ tiên tiến, những thói quen kinh doanh tốt hơn. Những điều này sẽ giúp gia tăng mức sản xuất tại Việt Nam, phát triển thị trường nội địa, tạo công ăn việc làm cho dân chúng. Thị trường nội địa phát triển sẽ cho người tiêu dùng có nhiều chọn lựa hơn về chất lượng sản phẩm và dịch vụ không có được trước đó.

Là thành viên của WTO Việt Nam sẽ phải thay đổi bộ khung luật lệ thương mại hiện hành. Việc này sẽ tạo nên một môi trường tốt hơn cho các doanh gia Việt Nam, dùng luật chơi mới, cạnh tranh tại sân nhà và quốc tế.

Tuân thủ các điều khoản xuyên suốt và tiêu chuẩn của WTO, theo thời gian, sẽ cổ xuý hệ thống pháp trị, một nền kinh tế trong sáng và nếp quản lý tốt hơn.

Cũng trong thời gian này, tất cả các thành phần trong nền kinh tế Việt Nam sẽ có thể sản xuất và cạnh tranh công bằng và biết chuẩn bị kế hoạch kinh doanh dài hạn. Khu vực kinh tế quốc doanh sẽ phải chấm dứt bao cấp. Như thế sẽ thu hút giới đầu tư ngoại quốc nhiều hơn đồng thời phát triển được cả khu vực kinh tế tư doanh.

Thẻ thành viên WTO đặt thêm sức ép buộc nhà nước Việt Nam phải sớm cổ phần hóa những cơ sở kinh tế quốc doanh (State owned enterprises, SOEs). Việt Nam sẽ phải từ bỏ độc quyền ở một số công ty nhà nước và chấm dứt mọi hoạt động lạm dụng quyền chức do quan hệ mật thiết giữa các công ty quốc doanh và chính phủ.

Nếu điều chỉnh được nền kinh tế hợp với điều lệ trên sân WTO Việt Nam có khả năng tạo dựng được một cơ sở sản xuất cạnh tranh được trong khu vực.

Những thử thách nào Việt Nam sẽ gặp phải tại sân chơi WTO ?

Có tất cả 6 thử thách lớn cho Việt Nam :

1. Trước tiên, công xưởng Việt Nam nổi tiếng vì chất lượng thấp, kỹ thuật lạc hậu, giá thành cao, hệ thống phân phối kém, thiếu hiểu biết về hệ thống pháp luật. Khi trở thành thành viên WTO, ngay lúc đầu giới kinh doanh Việt Nam sẽ mất thị trường và phải bước vào đoạn điều chỉnh cấp thời.

2. Thứ nhì, rất nhiều doanh gia Việt Nam không am tường luật lệ và thủ tục (mới) của WTO. Những luật lệ và thủ tục hiện hành của WTO còn thay đổi nhiều. Trong bước đầu hội nhập WTO, Doanh vụ Việt Nam gặp phải những cạnh tranh rất gay gắt vì giới quản lý cũng như nhân viên phải cấp kỳ lãnh hội cách làm ăn mới để thích hợp với thương trường WTO. Việt Nam có nhiều rủi ro thua đậm trong những tranh chấp pháp lý.

3. Thứ ba, sự thay đổi trong luật lệ kinh doanh là thử thách lớn cho khu vực dịch vụ Việt Nam, không có vốn, không có công nghệ, và cũng chẳng có kinh nghiệm so với các đối thủ quốc tế. Hệ thống phân phối hàng hóa trong nội địa của Việt Nam sẽ gặp phải những cạnh tranh mãnh liệt của những công ty nước ngoài.

4. Thứ tư, tất cả những kỹ nghiệp nội địa phải cạnh tranh ở mức cao hơn. Các xí nghiệp này phải tự chỉnh đốn để sản xuất hàng chất lượng và có dịch vụ tốt hơn, hay phá sản. Những khu vực yếu kém trong cạnh tranh như dịch vụ, sản xuất sắt thép, lắp ráp xe hơi và nông nghiệp sẽ bị đe dọa trầm trọng.

Khu vực trước đây thuộc độc quyền kinh doanh của nhà nước như điện lực, viễn thông, sẽ bị áp lực nặng nề để mở cửa cho tư doanh. Nhiều công ty Việt Nam có khả năng bị công ty ngoại quốc nuốt trôi.

5. Sự phá sản của công ty nội địa làm tăng nạn thất nghiệp và gây bất ổn định trong xã hội. Mặt khác, ngay cả nguồn (vốn) đầu tư nước ngoài có khả năng, trong vài trường hợp, đưa đến tình trạng tài chính bất ổn định.

6. Sự thay đổi quá nhanh của nền kinh tế sẽ tiếp tục làm môi trường bị xuống cấp.

Việt Nam nên làm gì để vượt qua những thử thách vừa nêu ra ?

Việt Nam sẽ không đủ sức để vượt qua tất cả những thử thách này vì Việt Nam phải bước vào thời kỳ tự điều chỉnh lại. Chính phủ và giới đầu tư Việt Nam phải làm việc với nhau giúp các cơ sở kinh doanh trong nước tăng nguồn vốn, thay đổi cách quản lý, đem công nghệ mới vào quy trình sản xuất. Để đem lại điều kiện tốt cho việc đầu tư, nhà nước phải dành nhiều ngân sách hơn cho giáo dục và tăng ngân sách quốc gia vào các công trình nghiên cứu.

Thứ đến, nhà nước phải nhanh chóng thực hiện cải tổ hành chánh toàn bộ để trở nên hiệu quả hơn nếu không chính nhà nước là rào cản của cuộc phát triển kinh tế hiện nay.

Thứ ba, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, đòi hỏi nhà nước gia tăng ngân sách trợ cấp mất việc, ngân sách tái đào tạo công nhân, cũng như ngân sách an sinh xã hội.

Một số chuyên gia nhận định Việt Nam đang là ngôi sao đang lên của Đông Nam Á, theo ông những quốc gia của khối ASEAN sẽ phản ứng thế nào khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO ?

Tất cả các quốc gia trong vùng sẽ chúc mừng Việt Nam gia nhập tổ chức này. WTO là môi trường mậu dịch an toàn cho mọi quốc gia, và luật WTO có tính hoàn vũ. Thẻ thành viên WTO là yếu tố kỷ luật ngoại hàm giúp thành viên khối ASEAN chấp nhận đổi mới thích ứng với tiêu chuẩn thế giới.

ASEAN cần phải phát triển tốt hơn như một khối kinh tế thống nhất trong vùng để cạnh tranh với các thế lực kinh tế lớn khác trên thế giới. Như vậy, thành yếu kém nhất cần cố gắng bắt kịp những thành viên phát triển trước. Quan hệ thương mại là một trong những phương sách quan trọng giúp Việt Nam phát triển kinh tế và thu ngắn cách biệt giữa Việt Nam với các thành viên khác trong khối ASEAN.

Quang Diệu