NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Vũ Trụ - Phòng Thí Nghiệm Thiên Nhiên vĩ đại - GS TS vật lý thiên văn Nguyễn Quang Riệu , Kiều bào Pháp

Hiện nay tại Việt Nam, những ngành được coi là cần thiết để khôi phục tình trạng kinh tế và kỹ thuật, là những ngành công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và ngành kinh tế, tài chính, v.v.. . Khoa học cơ bản dường như tạm bị sao lãng. Tôi thiết nghĩ, chúng ta có thể bắt đầu lưu ý tới việc phát triển những ngành khoa học cơ bản, nền tảng cuả những ngành khoa học kỹ thuật. Khoa học đã tiến những bước khá dài trong vòng hơn nửa thế kỉ nay. Phát triển nhanh chóng khoa học để đuổi kịp các nước khác không có nghiã là nên đi đường tắt. Cũng như muốn xây một toà nhà cho chắc chắn, ta cần phải đào móng cẩn thận. Riêng ngành thiên văn, hiện nay nước ta chưa có đủ số cán bộ chuyên ngành để thành lập một đội ngũ nghiên cứu. Một số ít cán bộ đã được đào tạo ở nước ngoài đều tản mát nhiều nơi, hoặc đã tạm bỏ nghề để sinh sống. Vào giai đoạn hiện tại, nếu muốn có triển vọng sánh vai cùng các nhà thiên văn trên thế giới trong chiến dịch chinh phục vũ trụ, chúng ta cần khuyến khích thế hệ trẻ ham mê thêm những ngành khoa học cơ bản.

Quan sát thiên văn trên những bước sóng quang học rất nhạy cảm với các điều kiện thời tiết nên đòi hỏi một bầu trời thật trong và một điạ điểm thật khô ráo. Việt Nam ở vùng nhiệt đới có độ ẩm cao, nên quan sát trên những bước sóng vô tuyến centimètre hay dài hơn có phần dễ dàng, vì những bức xạ vô tuyến có thể truyền qua mây mưa mà không bị hấp thụ. Đây chính là sự lựa chọn cuả các nhà thiên văn Ấn Độ và họ đã xây một kính thiên văn vô tuyến khổng lồ ở gần thành phố Pune. Tôi đã báo cáo về vấn đề này tại phiên họp đặc biệt Hội nghị toàn thể lần thứ 24 cuả Hội Thiên văn Quốc tế ( IAU ) họp tại Manchester ( Anh ) năm 2000.

Dự án tương lai :

- Tiếp tục tổ chức lớp học về Vật lý Vũ trụ và Môi trường tại Đại học Quốc gia Hà Nội và hướng dẫn sinh viên và cán bộ khoa học sang thực tập tại các cơ quan nghiên cứu khoa học Pháp

- Phổ biến khoa học trong quảng đại quần chúng. Muốn đạt được mục tiêu, cần phải có một Cung Khoa học để thế hệ trẻ tiếp cận được với những ngành khoa học hiện đại. Ông hi vọng một ngày gần đây, Việt Nam sẽ có một đội ngũ chuyên gia sẵn sàng sánh vai với các nhà khoa học trên thế giới, nhằm chinh phục vũ trụ bao la và bảo vệ hành tinh Trái đất mỏng manh cuả chúng ta.

Cần thu hút các nhà khoa học trẻ

Nguyện vọng của tôi là tham gia được phần nào vào công cuộc xây dựng ngành khoa học nước nhà. Phát triển khoa học là một công trình lâu dài nên cần phải được cân nhắc kỹ càng trước khi định hướng.

Chúng tôi thiết nghĩ, nâng cao chất lượng giáo dục không chỉ là lập ra những lớp dành cho sinh viên có năng khiếu và xây một vài trường đại học có trình độ quốc tế. Chất lượng giáo dục cần được đảm bảo cả tại những đại học hiện có trong nước.

Hiện nay, sự hợp tác với những cơ quan giáo dục và nghiên cứu nước ngoài có thể giúp ta phát triển những ngành khoa học cơ bản và kỹ thuật thích nghi với điều kiện kinh tế và giáo dục trong nước, tuy chúng ta không nhất thiết phải dập theo khuôn mẫu cuả họ. Kiều bào là một lực lượng khoa học có thể được khai thác và nếu cần thiết, chúng ta cũng có thể mời các nhà khoa học nước ngoài tham gia. Do đó, công việc giảng dạy tiếng nước ngoài nên được phổ biến ngay từ̀ bậc Trung Học đến bậc Đại Học

Riêng trong lĩnh vực Khoa học Vũ trụ và Môi trường, lĩnh vực vừa cơ bản vừa ứng dụng mà chúng tôi quen thuộc, chúng tôi đã khởi xướng sự hợp tác giữa Đài Thiên văn Paris, Đại học Pierre và Marie Curie ( Paris 6 ) và Đại học Quốc gia Hà Nội để tổ chức những lớp học giới thiệu một số vấn đề liên quan đến sự quan sát bầu trời và kỹ thuật xử lý hình bằng máy tính và làm máy điện tử thu tín hiệu, cùng những biện pháp bảo vệ môi trường Trái đất đang bị đe dọa. Chúng tôi đã mời những nhà khoa học có uy tín ở Pháp về giảng, trong đó có cố Giáo sư Viện sĩ kiêm Chủ tịch của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học CNRS và một số viện sĩ khác cuả Viện Hàn lâm Khoa học Pháp. Chúng tôi dự định tổ chức một lớp học tương tự trong năm 2006.

Khoa học kỹ thuật đã có́ những bước tiến khá dài trong vòng nửa thế kỷ nay. Muốn đuổi kịp trình độ khoa học cuả các nước trong vùng, chúng ta cần đào tạo thêm cán bộ khoa học để giảng dạy và nghiên cứu những ngành khoa học hiện đại.

Chẳng hạn, chúng tôi đã phát học bổng do chính phủ Pháp cấp để sinh viên Việt Nam sang Paris thực tập hoặc theo học lớp cao học Vật lý Thiên văn và Môi trường và sau đó làm luận án tiến sĩ. Sau khi tốt nghiệp, họ đã trở̉ về nước công tác và một số đã ra nước ngoài tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ để trau dồi lấy thêm kinh nghiệm

Tôi cho rằng, chúng ta cần tạo điều kiện để thu hút các nhà khoa học trẻ sau khi họ trở về nước. Muốn thực hiện được mục tiêu này, ngoài điều kiện vật chất, còn nên đào tạo một số lượng tới hạn các nhà khoa học cùng ngành để họ cộng tác với nhau có hiệu quả ở cùng một nơi, nhằm phát triển những ngành khoa học mới mẻ.