NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

2005 - Năm nhiều kỷ lục chinh phục vũ trụ

Ðối với ngành khoa học vũ trụ thế giới, năm 2005 là năm lập được nhiều kỷ lục. Kỷ lục về chuyến khảo sát các hành tinh tốn kém nhất ( 3,3 tỷ USD ). Kỷ lục về chuyến bay dài ngày nhất: 7 năm 1 tháng 1 ngày. Kỷ lục về khoảng cách: lần đầu tiên trên một mô-đun thăm dò nặng 340 kg do con người chế tạo ra đã được mang đặt lên bề mặt vệ tinh Titan của sao Thổ, cách Trái đất 1,2 tỷ km.

Ngày 15-10-1997, tên lửa mạnh nhất của Hải quân Mỹ mang tên Titan IV rời khỏi mũi Canaveral ở bang Florida (Mỹ) mang theo một trạm tự động dài gần 7 m, rộng 4 m, nặng 6 tấn, đây cũng là kỷ lục về trọng lượng trạm tự động phóng về phía các hành tinh. Trạm tự động này được đặt tên là Cassini, để kỷ niệm nhà thiên văn học người Pháp gốc Italy Jean-Dominique Cassini (1625-1712).

Một trạm tự động nặng gần sáu tấn như vậy muốn phóng lên sao Thổ ở cách xa hơn một tỷ km thì không thể phóng trực tiếp vì quá tốn kém nhiên liệu mà phải cho đi lướt qua các hành tinh khác, lợi dụng lực hấp dẫn của các hành tinh này để tăng tốc.

Nhờ vào hai lần bay ngang qua sao Kim (26-4-1998 và 24-6-1999) và một lần bay ngang qua Trái đất (18-8-1999), trạm tự động Cassini được tăng tốc để bay qua sao Mộc ngày 30-12-2002 và nhờ tác động của hành tinh khổng lồ này (lớn nhất trong Hệ Mặt trời, đường kính gấp 11 lần đường kính Trái đất), gần bốn năm sau trạm tự động đã đến sao Thổ vào ngày 1-7-2004 theo đúng như tính toán của các nhà khoa học.

Bước thứ hai là từ trạm tự động Cassini thả ra một mô-đun thăm dò nặng 340 kg đi vào khí quyển của Titan, vệ tinh lớn nhất của sao Thổ. Mô-đun này được đặt tên là Huygens, tên của nhà vật lý và thiên văn học Hà Lan (1629-1695), nổi tiếng trong lĩnh vực chế tạo kính thiên văn, người đã lần đầu tiên phát hiện ra vệ tinh Titan cũng như phát hiện các vành đai nổi tiếng của sao Thổ. Mô-đun thăm dò Huygens do Cơ quan Vũ trụ châu Âu chế tạo với chi phí 500 triệu USD. Mô-đun này được thả ra vào ngày 25-12-2004 và theo tính toán sẽ đi vào khí quyển và đổ bộ xuống bề mặt vệ tinh Titan, truyền tín hiệu và hình ảnh về Trái đất.

Ngày 14-1-2005 sẽ mãi mãi được xem là một ngày trọng đại trong lịch sử chinh phục vũ trụ.

Từ sáng sớm tại trung tâm theo dõi các chuyến bay vũ trụ của Cơ quan vũ trụ châu Âu (ESA - European Space Agency) ở thành phố Darmstadt (Ðức), hàng trăm nhà khoa học, nhà báo khắp nơi trên thế giới đã tề tựu tại đây để chờ đón cái giây phút đã trông chờ hơn bảy năm nay.

11 giờ 15 phút, 11 giờ 20 phút... đúng 11 giờ 25 phút thì một tiếng "bíp" nhỏ đã vang lên, được truyền đến Darmstadt từ đài thiên văn vô tuyến khổng lồ Giô-đren Ban-cơ đường kính 110m của Anh.

Tiếng vỗ tay vang dội, không ít người đã khóc.

Cảm động nhất có lẽ là nhà khoa học người Pháp Giăng Pi-e Lơ-brơ-tông, người đã đề xuất ra ý tưởng về dự án này vào năm 1985 và đã chờ đợi cái giây phút này suốt trong 20 năm qua.

Hàng trăm bức ảnh đen trắng và mầu, hàng nghìn kết quả quan sát đã được truyền lên cho trạm Cassini và từ đấy truyền về Trái đất bằng những ăng-ten độ khuếch đại rất cao do Cơ quan vũ trụ Italy chế tạo sẽ giúp các nhà khoa học hiểu biết thêm về vệ tinh Titan mà người ta đã đặt cho danh hiệu là "Người gìn giữ những bí mật về nguồn gốc của sự sống trên Trái đất".

Chương trình con tàu thoi vũ trụ tiếp tục

Một chuyến bay được mọi người mong chờ là chuyến bay tiếp theo của chương trình tàu con thoi vũ trụ Mỹ (Navette Spatiale-Space Shuttle), sau tai nạn tàu Columbia ngày 1-2-2003 do rơi mất mấy tấm gạch chịu nhiệt khi sắp trở về mặt đất, làm thiệt mạng bẩy nhà du hành vũ trụ.

Sau đấy Mỹ đã phải ngừng phóng các tàu con thoi vũ trụ và việc đưa các nhà du hành lên trạm vũ trụ quốc tế và đưa họ trở về Trái đất hoàn toàn do các tàu "Liên hợp" của Nga đảm nhiệm.

Sau hơn 30 tháng ngừng hoạt động, chương trình tàu con thoi vũ trụ đã được nối tiếp với việc phóng tàu Discovery vào cuối tháng 7-2005.

Chỉ huy đoàn phi hành bẩy người là nữ phi hành gia Eileen Collins.

Như vậy là tính cho đến chuyến bay này đã có tất cả 114 chuyến bay của tàu con thoi vũ trụ chở gần 300 người thuộc gần 30 nước.

Trong khi con tàu đang bay trong vũ trụ, nhà du hành vũ trụ Stephen Robinson đã bước ra ngoài khoảng không vũ trụ để sửa chữa.

Một cánh tay rôbốt dài 17,6 m, do Canada chế tạo với giá 900 triệu USD được đưa lên tàu vũ trụ quốc tế ISS từ năm 2001 đã đưa Robinson vào vị trí thích hợp bên dưới con tàu Discovery.

Cuộc sửa chữa trong vũ trụ đã thành công, mở đường cho việc tiếp tục phóng các tàu con thoi vũ trụ để hoàn thành việc xây dựng trạm vũ trụ quốc tế ISS nặng 460 tấn, dài 108 m, rộng 74 m, chi phí hơn 100 tỷ USD với sự hợp tác của Mỹ, Nga, Cộng đồng châu Âu, Canada, Nhật Bản, Brazil.

Du khách thứ ba bay vào vũ trụ

Trên trạm vũ trụ ISS, liên tiếp trong hai năm 2001 và 2002 đã diễn ra hai cuộc "du lịch vũ trụ" của nhà tỷ phú Mỹ, Dennis Tito 61 tuổi và nhà triệu phú Nam Phi, Mark Shuttleworth 28 tuổi.

Hai vị khách đi du lịch này đã trả cho Nga mỗi người 20 triệu USD để được luyện tập trong trung tâm huấn luyện các nhà du hành vũ trụ mang tên Yuri Gagarin trong "thành phố các vì sao" ở gần Moscow, sau đấy đi tàu vũ trụ "Liên hợp TM" của Nga lên du lịch trên tàu vũ trụ quốc tế ISS trong một tuần lễ.

Du khách vũ trụ thứ ba vừa đi tàu vũ trụ Liên hợp của Nga ngày 1-10-2005 lên trạm ISS 10 ngày và trở về mặt đất an toàn ngày 11-10-2005 là một nhà kinh doanh, tiến sĩ Vật lý tốt nghiệp trường Ðại học Virginia, Gregory Olsen, 60 tuổi, được xem là biểu tượng thành đạt trong lòng nước Mỹ.

Ông là Chủ tịch Công ty Sensors Unlimited Inc., một công ty hàng đầu trong lĩnh vực quang điện tử có đối tác là Cơ quan hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).

Bản thân tiến sĩ Gregory Olsen đã có hơn 10 bằng sáng chế cấp quốc gia Mỹ.

Ông đi vào vũ trụ không phải chỉ để du lịch, mà còn hy vọng rằng tình trạng không trọng lượng trong không gian vũ trụ sẽ giúp ông nghiên cứu tạo ra những dạng tinh thể đặc biệt dùng cho máy cảm biến hồng ngoại và các ứng dụng công nghệ cao khác.

Dự kiến du khách vũ trụ thứ tư sẽ là nhà kinh doanh Nhật Bản 34 tuổi Ðai-xu-kê Ê-nô-mô-tô, đã được kiểm tra sức khoẻ và chuẩn bị luyện tập để bay bằng tàu vũ trụ "Liên hợp" lên trạm vũ trụ quốc tế trong năm 2006.

Chuyến bay thắng lợi của tàu Thần Châu IV

Cách đây vừa đúng hai năm, ngày15-10-2003, bằng tên lửa Trường Chinh CZ-2F, Trung Quốc đã phóng tàu vũ trụ "Thần Châu V" chở Trung tá không quân 38 tuổi Dương Lợi Vĩ bay 14 vòng quanh Trái đất, trở thành nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Trung Quốc.

Như vậy là sau Liên Xô (trước đây) và Mỹ, Trung Quốc là nước thứ ba đã đưa người vào vũ trụ bằng tên lửa và con tàu vũ trụ do mình chế tạo.

Hai năm sau, ngày 12-10-2005, từ Trung tâm vũ trụ Tửu Tuyền trong vùng Nội Mông Trung Quốc, tàu vũ trụ "Thần Châu VI" lại được phóng lên, chở hai nhà du hành vũ trụ là Trung tá Phi Tuấn Long 40 tuổi và Trung tá Nhiếp Hải Sinh 41 tuổi.

Sau khi bay 76 vòng quanh Trái đất trong vòng 115 giờ 32, trên quỹ đạo cách Mặt đất 343km, tàu vũ trụ "Thần Châu VI" đã hạ cách an toàn xuống khu tự trị Nội Mông, cách điểm dự kiến một km.

Bước tiếp theo của chương trình Vũ trụ Trung Quốc sẽ là cho nhà du hành đi vào khoảng không vũ trụ, phóng nhà nữ du hành vũ trụ, điều khiển cho tàu vũ trụ lắp nối với nhau và với Trạm vũ trụ Quốc tế, phóng trạm tự động lên khảo sát Mặt trăng, đổ bộ tàu vũ trụ chở người xuống đi lại trên bề Mặt trăng.

Tin vui đầu xuân

Trong khi đó, VN cũng đã bắt đầu ngày 18/10/2005, Thủ tướng chính phủ đã ký Quyết định số 1104/QÐ.TTg về việc đầu tư Dự án phóng vệ tinh viễn thông Việt Nam (VINASAT), giao cho Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam làm chủ đầu tư.

Dự án này được thực hiện trong ba năm 2005-2008. Dự kiến, quý II/2008 sẽ đưa vệ tinh vào hoạt động. Tổng mức đầu tư là 200 triệu USD (ngoại tệ) và 40 tỷ nội tệ. Vệ tinh này cỡ trung bình , vùng phủ sóng bao gồm: Nhật Bản, Triều Tiên, một phần Trung Quốc, các nước ASEAN và Ðông Châu Úc...

Như vậy là sau bao nhiêu năm mong đợi, không lâu nữa nước ta sẽ có vệ tinh viễn thông của chính mình, không những về mặt kinh tế không phải đi thuê vệ tinh của nước ngoài mà còn giúp tiến lên một bước mới trong việc hiện đại hóa ngành Bưu chính Viễn thông ở nước ta.

Trung Quốc phóng phi thuyền Thần Châu

Trung Quốc phóng phi thuyền Thần Châu, nhằm chiếm ưu thế trong lĩnh vực chinh phục vũ trụ

Đức Tâm phỏng vấn nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu thuộc Đài thiên văn Paris về sự kiện Trung Quốc phóng phi thuyền Thần Châu 6:

9 giờ sáng hôm nay (12-10-2005), giờ địa phương, từ Trung tâm Tửu Tuyền ở phía Tây bắc Trung Quốc, tên lửa Trường Chinh 2 đã phóng phi thuyền Thần Châu 6 (Shenzhou VI) chở hai nhà du hành là Phi Tuấn Long (Taikonaut Fei Junlong) và Nhiếp Hành Thắng (Taikonaut Nie Haisheng) vào không gian. Đây là cuộc phóng phi thuyền có người lái lần thứ 2 của Trung Quốc. Phi thuyền Thần Châu 6 gồm 3 phần: khoang động cơ đẩy, buồng lái trở về mặt đất và khoang làm việc trên quỹ đạo. Theo báo chí Trung Quốc Thần Châu 6 có đường kính lớn nhất so với các loại phi thuyền hiện có trên thế giới. Tên lửa đầy Trường Chịnh 2 do Trung Quốc tự nghiên cứu và chế tạo nặng hơn 470 tấn, và dài gần 60 mét . Trong vòng 5 ngày bay vòng quanh Trái đất, hai nhà du hành vũ trụ Trung Quốc sẽ thực hiện nhiều thí nghiệm kỹ thuật trong không gian. Theo giới chuyên môn việc phóng phi thuyền có người lái thì tốn kém hàng chục tỉ dollars, nhưng Trung Quốc vẫn tiếp tục chương trình này nhằm củng cố vị thế là một trong ba nước lớn trên thế giới đủ khả năng chinh phục vũ tru.

Sau đây là bài phỏng vấn nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu:

Xin chào nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu, Thưa anh ngày hôm nay Trung Quốc đã phóng thành công phi thuyền Thần Châu 6 đưa 2 nhà du hành vũ trụ lên không gian. Vậy theo Anh mục đích chính của Trung Quốc trong việc đưa người thám hiềm không gian là gì ?

Sau khi đã phóng thành công cách đây 2 năm tàu vũ trụ Thần Châu 5 trong đó có một phi hành gia bay quanh Trái đất được 14 vòng trong 21 tiếng đồng hồ, thì nay Trung Quốc lại phóng vệ tinh Thần Châu 6. Kỳ này trên tàu có 2 phi hành gia, thường được gọi là Taïkonaute, theo tiếng Trung Quốc là Thái Không Gia. Tàu Thần Châu 6 dự kiến bay quanh Trái đất trong 5 ngày, như thế tức là các chuyên gia Trung Quốc đã có nhiều tiến bộ về mặt kỹ thuật so với chuyến bay trước, chỉ bay được khoảng một ngày. Trước hết, tuy hãy còn là một nước chưa phát triển nhiều về mặt khoa học so với nước Mỹ và các nước châu Âu, nhưng Trung Quốc tỏ ra là đã trở thành cường quốc thứ 3 sau nước Nga và nước Mỹ có khả năng kỹ thuật phóng được tàu chở người lên vũ trụ.

Đây là một niềm tự hào lớn đối với nhân dân Trung Quốc. Thành tựu kỹ thuật này sẽ có lợi trên thị trường quốc tế, làm tăng giá trị các sản phẩm công nghiệp mà Trung Quốc sẽ làm ra. Khi phóng những trạm tự động không thành công , thì chỉ có sự hư hại vật chất, tuy tốn rất nhiều tiền, nhưng trái lại khi có phi hành đoàn trong đó, thì sự thất bại làm tổn thương đến tính mạng của phi hành đoàn, có thể làm mất uy tín cho cả một nước. Phóng thành công tàu vũ trụ có phi hành đoàn tức là tỏ ra là đã khắc phục được nhiều khó khăn kỹ thuật để đạt được độ an toàn cao.

Thưa Anh, ngoài ý nghĩa chính trị và niềm tự hào dân tộc thì rõ ràng là chương trình thám hiểm này là khá tốn kém, vậy nó mang ích lợi gi cho Trung Quốc về mặt khoa học kỹ thuật ?

Không gian là một môi trường rất thuận tiện cho sự quan sát Trái đất. Sử dụng những vệ tinh đủ loại, phóng ra ngoài Trái đất để thăm dò và khai thác tài nguyên, dự báo thời tiết, phục vụ ngành viễn thông v.v..., tức là sử dụng những phương tiện hiện đại để đáp ứng những nhu cầu thường ngày của nhân dân, chẳng hạn như những hệ thống điện thoại di động cũng như những hệ thống định vị GPS đều dùng những tín hiệu của những vệ tinh nhân tạo. Trung Quốc là một nước có diện tích lớn và có nhiều vùng hiểm trở nên sử dụng vệ tinh là một phương tiện thông tin nhanh chóng trong toàn lãnh thổ. Trung Quốc cũng tổ chức những hội thảo để các nước trong vùng châu Á Thái Bình Dương cộng tác và trao đổi với nhau về những vấn đề viễn thám nhằm khai thác và bảo vệ môi trường. Việt Nam cũng có thể tham gia vào chưong trình này.

Công nghệ phóng tên lửa còn có khả năng trở thành một dịch vụ thương mại bởi vì thị trường sử dụng những vệ tinh dân sự đang thịnh hành trên thế giới. Gần đây còn có những nhà doanh nghiệp bỏ ra hàng chục triệu dollars để được du ngoạn trong không gian cùng các phi hành gia chuyên nghiệp. Ngoài ra chinh phục không gian vũ trụ cũng có mục đích chiến lược, bởi vì từ không gian vũ trụ có thể kiểm tra dễ dàng và phá hủy những mục tiêu quân sự của địch. Khắc phục được kỹ thuật phóng tàu vũ trụ cùng với kỹ thuật nguyên tử, thì cũng là một cách để răn đe đối phương khi cần thiết.

Dạ thưa Anh trong việc thám hiểm và chinh phục không gian thì Trung Quốc còn có những hạn chế gì về mặt khoa học kỹ thuật so với Hoa Kỳ và nước Nga ?

Một trong những mục tiêu quan trọng của tàu vũ trụ là mục tiêu thiên văn, tức là quan sát những ngôi sao và những thiên hà xa xôi để tìm hiểu sự tiến hóa của vũ trụ và nguồn gốc của sự sống trên các hành tinh ở bên ngoài Trái đất, có khả năng gieo rắc từ thời xa xưa sự sống trên hành tinh Trái đất. Muốn phóng tàu đề khai thác các hành tinh láng giềng của chúng ta như hành tinh Hỏa thì các nhà khoa học phải sử dụng những động cơ đủ mạnh để đẩy tàu thoát khỏi lực hút của Trái đất.

Kỹ thuật phóng tàu vũ trụ của Trung Quốc hãy còn non trẻ so với những nước đã có kinh nghiệm phóng tàu. Hiện nay Trung Quốc còn trong giai đoạn thử nghiệm, đặc biệt là đối với sự hoạt động của tàu và những phản ứng của cơ thể các phi hành gia sống trong một không gian phi trọng trường vì xa Trái đất, nên ít bị ảnh hưởng của lực hút của Trái đất. Nhưng Trung Quốc dường như đang tiến khá nhanh trong quá trình phóng tàu vũ trụ. Trung Quốc có tham vọng củng cố riêng cho mình một vị trí trong lĩnh vực chinh phục vũ trụ. Các chuyên gia Trung Quốc có dự kiến phóng tàu vũ trụ có phi hành gia để lắp ráp một trạm không gian và để đặt chân lên Mặt trăng trong tương lai, nhằm khai thác tài nguyên trên đó.

Ngoài vấn đề kỹ thuật, cuộc chạy đua trong công việc chinh phục vũ trụ, còn đòi hỏi rất nhiều kinh phí, không phải quốc gia nào cũng có khả năng đáp ứng được. Hiện nay, phóng tàu vũ trụ có người trong đó có thể là không mang lại nhiều lợi ích cho khoa học mà lại còn nguy hiểm và rất là tốn kém, bởi vì muốn có độ an toàn cao cho các phi hành gia trong một cuộc hành trình dài thì phải chi nhiều kinh phí.

Chẳng hạn như muốn có phi hành gia đến thám hiểm tận nơi hành tinh Hỏa, một hành tinh láng giềng và ở trên đó khoảng 6 tháng thì tính ra cũng phải mất tất cả là một năm rưỡi. Bởi vì cuộc hành trình khứ hồi đã mất tròn một năm. Phóng một con tàu vũ trụ có phi hành gia như thế phải mất khoảng từ 50 tỉ đến 100 tỉ dollars. Với số tiền này, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) có thể phóng được khoảng 130 tàu vũ trụ loại tàu con thoi Shuttle, hiện nay đang được dùng để tiếp tế và xây trạm không gian quốc tế ISS.

Phóng những trạm tự động điều khiển từ Trái đất như những trạm tự động không có người, bay thẳng lên bề mặt các hành tinh để quan sát trực tiếp là phương tiện thích hợp nhất hiện nay cho công trình nghiên cứu Vũ trụ.

Xin chân thành cám ơn nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu .