NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Việt Nam không nên quá lo lắng về những tác động tiêu cực khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới ( WTO ) - Tổng giám đốc WTO , Pascal Lamy

Trong cuộc trao đổi bên lề Hội nghị bộ trưởng thương mại APEC ngày 2/6/2006 tại Tp.HCM, Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Pascal Lamy cho rằng Việt Nam không nên quá lo lắng về những tác động tiêu cực khi gia nhập WTO.

"Với Việt Nam, nhìn chung, gia nhập WTO sẽ là một dấu cộng, tất nhiên có cả dấu trừ. Điều tạo ra khác biệt lớn hay nhỏ giữa dấu cộng và dấu trừ sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chính sách trong nước", ông nói.

Thưa ông, ông đang ở Việt Nam, một đất nước với gần 80% dân số là nông dân và còn nghèo. Nếu một người nông dân tiến tới ông và hỏi: “Ông Lamy, WTO là gì?”, ông sẽ giải thích ngắn gọn ra sao?

Câu trả lời căn bản của tôi : WTO là nơi các luật lệ thương mại quốc tế được thương thuyết và thực hiện, nơi mở cửa và thúc đẩy thương mại, tạo ra một sân chơi bình đẳng tốt nhất có thể cho tất cả các nước.

Nếu người nông dân tiếp tục hỏi “Thế tại sao Việt Nam phải gia nhập WTO?” hoặc “WTO có tốt cho cuộc sống của tôi không?”, tôi sẽ nói: “Vâng, nó tốt. Nhưng có thể không phải đúng cho tất cả mọi người và mọi lúc”.

Thương mại cũng giống như công nghệ. Nó khiến cách thức làm việc của tất cả mọi người phải thay đổi, bất kể là người nông dân, anh thợ cắt tóc hay các nhà sản xuất hàng dệt may. Mọi người phải điều chỉnh vì thương mại mang tới sự thay đổi trong sản xuất, phân phối và lao động quốc tế.

Mọi người cần làm nhiều hơn những gì vốn đã làm tốt, và phải giảm thiểu những việc làm chưa tốt. Vì vậy, nếu vấn đề đặt ra là liệu người nông dân có được đảm bảo rằng WTO sẽ giúp họ làm tốt hơn không, tôi phải nói là không.

Sự bảo đảm dành cho họ, xét về tổng thể, là sẽ có nhiều người nông dân được hưởng lợi hơn là những người thất bại. Với Việt Nam, nhìn chung, gia nhập WTO sẽ là một dấu cộng, tất nhiên có cả dấu trừ.

Điều tạo ra khác biệt lớn hay nhỏ giữa dấu cộng và dấu trừ sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chính sách trong nước. Việc diễn giải các lợi ích mà WTO mang lại cho người dân phụ thuộc vào chất lượng các chính sách nội địa và sự điều chỉnh của Việt Nam.

Những gì mà người nông dân Việt Nam có lợi từ WTO, chính xác đó là cơ hội tiếp cận với một thị trường thế giới ít rào cản thương mại hơn và được bảo đảm bằng các luật lệ minh bạch, ổn định và dễ dự đoán hơn.

Khi Việt Nam và EU đạt được thỏa thuận về WTO vào tháng 10/2004, ông nói rằng thông thường một nước sẽ mất tiếp khoảng một năm hoặc 18 tháng để gia nhập WTO sau thỏa thuận với EU. Nay tiến trình vào WTO của Việt Nam hơi chậm hơn một chút so với dự đoán của ông, phải chăng Việt Nam chưa làm hết sức mình hay gia nhập WTO ngày càng khó hơn ?

Thành thật mà nói, tiến trình gia nhập của Việt Nam đã diễn ra khá nhanh nếu so với các nước như Trung Quốc, Saudi Arabia, Algeria, Nga, Nigeria, Lebanon, những nước vừa mới gia nhập hoặc cũng đang trong tiến trình gia nhập.

Việt Nam không thuộc danh sách các nước kém phát triển (LDC). Có một trường hợp gia nhập có tính so sánh với Việt Nam là Campuchia, tuy nhiên Campuchia lại là nước LDC, vì vậy có những điều kiện gia nhập linh hoạt hơn Việt Nam.

Nhìn về tiến trình gia nhập thì mặc dù Việt Nam chưa tới đích nhưng cơ hội của Việt Nam thực hiện điều này trước tháng 11 tới là điều nhiều người nghĩ tới. Ý của tôi là không ai có thể đảm bảo chắc chắn là nó sẽ diễn ra vào tháng 10 vì vẫn còn một số bước trước mắt.

Tuy nhiên, tiến trình khó khăn và “đau đớn” nhất, đàm phán song phương đã kết thúc. Việt Nam tỏ ra năng động và làm khá tốt trong vòng hai ba năm trở lại đây. Bây giờ là lúc Việt Nam phải tổng hợp toàn bộ các cam kết song phương và trình lên Ban thư ký WTO để các bên xem xét.

Đó chỉ là những công việc mang tính kỹ thuật. Tầm nhìn của tôi là Việt Nam có thể gia nhập WTO trước tháng 11 nếu tất cả những việc này được thực hiện kịp tiến độ.

Thưa ông, một trong những lo ngại lớn ở Việt Nam là các công ty vừa và nhỏ trong nước không thể cạnh tranh với các tập đoàn quốc tế và thị trường nội địa sẽ bị chiếm lĩnh bởi các nhóm đa quốc gia. WTO tạo ra không gian để cạnh tranh tự do nhưng Việt Nam với nền kinh tế dễ tổn thương làm sao trụ vững ?

Tôi biết về mối quan tâm này. Theo quan điểm của tôi, Việt Nam không nên quá lo lắng. Vì sao? Thứ nhất, các tập đoàn đa quốc gia và các công ty nhỏ cũng như những loài cá lớn và cá nhỏ ở biển khơi cùng tồn tại nhằm tạo ra sự cân bằng cho hệ thống.

Các con cá lớn sẽ chết nếu không có các loài cá nhỏ. Hệ thống kinh tế thế giới là các công ty nhỏ cần các công ty lớn và ngược lại. Vấn đề không phải là các công ty lớn sẽ nuốt chửng hết các công ty nhỏ.

Các công ty nhỏ có thể là các nhà cung cấp và là khách hàng của các công ty đa quốc gia. Chúng hỗ trợ lẫn nhau. Đó là một tình thế cả hai cùng thắng. Ở Mỹ hay châu Âu, bên cạnh các công ty lớn còn có vô vàn các công ty nhỏ.

Chỉ cần lưu ý là sự thành công của các công ty nhỏ phụ thuộc vào sáng kiến của người chủ. Người dân Việt Nam chăm chỉ và sáng tạo. Các bạn không nên sợ sự cạnh tranh sắp diễn ra.

Thứ hai, WTO không phải là hiện tượng Big Bang (một vụ nổ bất ngờ). Việt Nam đã tiến hành mở cửa dần dần từ việc trở thành thành viên của ASEAN 11 năm trước, tiếp đó là ASEM và APEC.

Việt Nam cũng đã có Hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ. Vì vậy, WTO không phải là một trận lụt khiến Việt Nam thay đổi sau một đêm. Nó diễn ra từ từ và cần thời gian để nhìn thấy các tác động trung và dài hạn của nó.

Tôi đã thảo luận điều này với Phó thủ tướng Vũ Khoan, người biết rất rõ về thương mại bởi ông từng là cựu bộ trưởng thương mại. Những gì Chính phủ có thể làm là khiến cuộc sống và công việc của các doanh nghiệp nhỏ dễ dàng hơn .

Tôi đã nói chuyện với một vài doanh nhân, họ cho biết môi trường kinh doanh ở Việt Nam đang cải thiện nhưng có thể thúc đẩy nhanh hơn một chút. Nếu như Chính phủ đảm bảo giảm các thủ tục quan liêu, giúp doanh nghiệp bớt phụ thuộc vào các quyết định của nhà chức trách, tạo ra một hệ thống linh hoạt hơn, tôi tin tiềm năng là rất nhiều.

Ông đã nói nhiều về những cơ hội mà WTO có thể mang lại cho Việt Nam. Liệu ông có thể đề cập thẳng thắn những vấn đề Việt Nam có thể vấp phải sau khi gia nhập WTO ?

Tôi nghĩ Việt Nam sẽ chiến thắng. Trong vòng 15 năm qua, không có trường hợp nước nào bị sa sút bởi tư cách thành viên của WTO. Điều quan trọng là Việt Nam có thể làm tốt hơn các nước khác đến đâu ?

Chính phủ cần quan tâm tới việc phân bổ các lợi ích thương mại cho tất cả mọi người. Có thể làm điều này thông qua việc giảm quan liêu, trở nên minh bạch hơn, đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng, giao thông, giáo dục và đào tạo. Bảo vệ môi trường cũng là một vấn đề hết sức quan trọng khi Việt Nam có một bờ biển dài.

Tôi lo ngại rằng nếu Chính phủ Việt Nam không sớm nhận thức các vấn đề này một cách nghiêm túc, Việt Nam có thể phải đối mặt với những vấn đề tương tự đang diễn ra tại Trung Quốc trong vòng 5 - 10 năm nữa. Như vậy, chất lượng các chính sách của Chính phủ đóng vai trò quyết định.

Ông đã có nhiều kinh nghiệm với đội ngũ đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam khi còn là cao ủy thương mại của EU. Ông có cho rằng nhóm đàm phán của Việt Nam luôn đàm phán vì lợi ích của cả đất nước hay chỉ chú trọng lợi ích của một số nhóm đặc biệt, ví dụ như các doanh nghiệp nhà nước chẳng hạn ?

Ấn tượng từ ký ức của tôi đó là một nhóm với những nhà đàm phán không dễ nhượng bộ. Họ đã đàm phán cho lợi ích tốt nhất của đất nước. Đàm phán diễn ra dưới trọng trách chính trị được đích thân Thủ tướng giao phó. Vì vậy, đó là những cuộc đàm phán trong một khuôn khổ chính trị được thực hiện bởi các viên chức có trách nhiệm.

Ông Pascal Lamy được bầu là Tổng giám đốc WTO từ tháng 5/2005. Trên cương vị này, ông Lamy được đánh giá có nhiều nỗ lực trong việc thúc đẩy vòng đàm phán Doha và là người cổ vũ cho quyền lợi của các nước đang phát triển.

Tháng 1/2006, ông xuất hiện trên mạng Internet trong một cuộc trò chuyện trực tuyến với công dân toàn thế giới, việc mà chưa vị tổng giám đốc nào của WTO thực hiện.

Ông Lamy đã từng đến Việt Nam bốn lần nhưng đây là lần đầu tiên với tư cách Tổng giám đốc WTO. “Tôi thích Việt Nam”, ông nói.

Trước khi trở thành Tổng giám đốc WTO, ông Lamy giữ trọng trách cao ủy thương mại EU từ 1999-2004. Ông từng là cố vấn cho Bộ trưởng Bộ Tài chính Jacques Delors và cố vấn cho Thủ tướng Pháp Pierre Mauroy. Ông Lamy sinh năm 1947 tại Levalloise Perret (Pháp), có bằng cao học ngành luật và cử nhân ngành văn học

TT