NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Asean : Cần từ bỏ mô hình phát triển kinh tế dựa vào xuất khẩu

Một số nước ASEAN chẳng những lệ thuộc vào xuất khẩu mà còn rất cần đến nguồn kiều hối to lớn do công dân của họ làm việc ở nước ngoài gởi về. Do tình hình suy thoái chung trên thế giới, nguồn ngoại tệ này cũng giảm sút. Đông Nam Á cần phải thay đổi mô hình phát triển, chú ý đến nhu cầu nội địa nhiều hơn là chạy theo phục vụ cho xuất khẩu.

Kinh tế Thái Lan, vốn đã thụt lùi với tỷ lệ trừ 4,3% trong quý tư năm 2008, sẽ tiếp tục co lại trong quý một năm theo một mức tương đương, thậm chí nghiêm trọng hơn. Lời công nhận bi quan vào hôm nay của thủ tướng Thái Abhisit Vejjajiva đã nêu bật các khó khăn mà nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á đang phải trải qua.

Tình hình tại Singapore, nước giàu nhất khối Asean, còn tệ hại hơn nữa vì nước này đã lún hẳn vào suy thoái, với triển vọng năm nay không khả quan hơn chút nào. Trong tháng giêng vừa qua, xuất khẩu, động lực phát triển chính của Singapore, đã tuột dốc với tốc độ chóng mặt là 35%, điều chưa từng thấy tại nước này từ 30 năm nay.

Trường hợp của các nước Đông Nam Á còn lại cũng không mấy khả quan căn cứ vào dự báo của các định chế quốc tế về mức tăng trưởng năm nay của toàn vùng.

Nguyên nhân chính đẩy các nền kinh tế Đông Nam Á vào tình trạng khó khăn hiện nay đã được nói đến rất nhiều : đó là trong vòng 20 năm qua, các nước này đã đi theo mô hình phát triển kinh tế dựa vào xuất khẩu, tường tự như các nền kinh tế lớn khác trong khu vực là Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản.

Ngày nay, do suy thoái tại các thị trường lớn như Châu Âu hay Hoa Kỳ, nhu cầu về hàng nhập từ vùng châu Á đã tuột giảm hẳn, khiến cho toàn khu vực bị điêu đứng.

Thế nhưng, theo các nhà phân tích, riêng đối với khối Đông Nam Á, tình hình còn nguy hiểm hơn vì lẽ trong thời gian qua, ngoài việc trực tiếp xuất hàng qua Âu Mỹ, nhiều nền kinh tế Asean đã tự biến mình thành nguồn cung cấp bán thành phẩm cho các nước lớn như Trung Quốc hay Nhật Bản để chính các nước này lắp ráp thành hàng tiêu dùng bán qua thị trường phương Tây.

Một thí dụ về vị trí của Đông Nam Á trong dây chuyền kể trên đã được tạp chí Far Estaren Economic Review nêu bật trong số tháng giêng : Ngày nay, một chiếc máy vi tính chẳng hạn, thoạt đầu được thiết kế ở Nhật Bản hay Đài Loan, sau đó linh kiện được chế tạo ở Malaysia, Thái Lan hay Indonesia, sau hết thì Trung Quốc lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh để bán qua phương Tây.

Ngày nay, khi nhu cầu nhập các loại hàng từ Trung Quốc chẳng hạn giảm sút, lập tức nước này sẽ hạn chế việc mua bán thành phẩm từ Đông Nam Á. Thị trường Trung Quốc, thay vì là cứu tinh cho các nền kinh tế Đông Nam Á trong trường hợp Hoa Kỳ và Châu Âu suy thoái, như các nước Asean từng lầm tưởng, trong thực tế đã góp phần gây thêm khó khăn cho các nước này.

Kích thích nhu cầu nội địa, giảm lệ thuộc vào xuất khẩu

Tình trạng lệ thuộc vào ngoại lực như vậy là một trở ngại cho sự hồi phục của Đông Nam Á, đặc biệt trong bối cảnh một số nước Asean như Philippine, Indonesia, Cam Bốt hay Việt Nam còn thừa hưởng nguồn kiều hối to lớn do công dân của họ làm việc ở nước ngoài gởi về. Do tình hình suy thoái chung trên thế giới, nguồn ngoại tệ này tất nhiên cũng giảm sút.

Trong tình hình vừa kể, cứu cánh đối với các nước Đông Nam Á phải là gì. Trong thời gian qua, nhiều nhà phân tích đã cho rằng đó là các nước này phải thay đổi mô hình phát triển kinh tế, chuyển trọng tâm chú ý đến nhu cầu nội địa, hơn là chạy theo sản xuất phục vụ cho xuất khẩu.

Theo chuyên gia phân tích Aat Pisanwanich, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thương mại Quốc tế tại một trường đại học Thái Lan : ''Cần phải kích thích tiêu thụ nội điạ trong các nước Asean và giảm bớt sự lệ thuộc vào các thị trường Hoa Kỳ và Châu Âu''.

Để thực hiện được điều này, các nước Đông Nam Á phải thay đổi cả một đường lối đã có từ hai thập niên qua, điều không thể làm được trong ngày một ngày hai. Trước mắt, nhiều quốc gia đã tung ra những kế hoạch kích cầu như Trung Quốc hay Nhật Bản từng làm.

Vấn đề đặt ra đối với đa số các nước Đông Nam Á tuy nhiên là không có phương tiện dồi dào như các làng giềng Đông Bắc Á để chi phí cho các kế hoạch đó, khiến cho hiệu quả bị giảm sút.

Tăng trưởng Asean phụ thuộc vào Âu Mỹ

Do quá dựa vào xuất khẩu để tăng trưởng trong các năm qua, hiện nay nhiều nước Asean đang đối điện với thị trường xuất khẩu thu hẹp, nguồn thu ngoại tệ suy giảm.

Chuyên gia nói rằng chỉ khi nào kinh tế Mỹ, Nhật, và EU, ba thị trường xuất khẩu chính của Asean hồi phục, lúc đó hy vọng kinh tế của mười quốc gia hội viên mới có cơ may sáng sủa.

Asean hiện đang chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh cuối tuần này ở Hua Hin, Thái Lan để tìm cách đối phó với khủng hoảng toàn cầu.

Trong cuộc phỏng vấn tiến sĩ Nguyễn Quang A, từ Viện Nghiên cứu Phát triển tại Hà Nội (IDS) nhận định khủng hoảng thế giới đang tác động đến kinh tế Asean khá mạnh.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A: Các nước chậm phát triển trong Asean bị tác động rất lớn thông qua cái kênh xuất nhập khẩu. Asean bị tác động mạnh không kém các nước Âu Mỹ đâu.

Tức là do nguồn thu từ xuất khẩu giảm mạnh phải không, thưa ông ?

Vâng do thị trường xuất khẩu của thế giới co lại. Bản thân hệ thống tài chính nó bị gần như là đóng băng trở lại thì cái ấy nó ảnh hưởng đến tất cả các nước. Nhất là các nước Asean là những nước dựa vào xuất khẩu. Chính sách phát triển dựa vào xuất khẩu, hay cái độ mở của nền kinh tế Asean là khá lớn. Cái này ảnh hưởng của nó rất là trầm trọng chứ không phải là đỡ hơn các khác đâu.

Trong bối cảnh như vậy làm sao khơi dòng xuất khẩu cho các nước Asean được ?

Tôi nghĩ khơi dòng xuất khẩu cho Asean là khó là vì thị trường của các nước Asean chủ yếu là các nước công nghiệp phát triển. Có thể cải thiện một chút nào đó bằng cái xuất khẩu nội vùng, bằng cái hoạt động với Trung Quốc.

Với khu vực này thì cũng chỉ cải thiện một phần thôi. Một khi nền kinh tế Mỹ và kinh tế châu Âu chưa phục hồi thì cái việc xuất khẩu của khu vục Asean còn bị tác động rất là mạnh, và khó mà khôi phục được. Cho nên sự liên đới lẫn nhau, sự nương tựa vào nhau bay giờ là rất là lớn.

Vậy là cuộc họp thượng đỉnh Asean lần này nếu chính trị gia bàn về kinh tế thì họ đâu có bao nhiêu giải pháp trong tay phải không, thưa ông ?

Tôi nghĩ là họ cũng có một số giải pháp để cải thiện trong nội bộ vùng Asean này. Còn với Asean, để ảnh hưởng đến cả thế giới, làm thế nào để giúp cho cái đó tôi nghĩ rằng trọng lượng của Asean chưa phải đến mức đó.

Thế giới có vẻ chỉ để ý đến tin kinh tế từ Âu Mỹ, các chương trình kích cầu từ những vùng đó chứ chưa nhắc nhiều đến các chương trình trợ giúp kinh tế của khối Asean ? Vì sao thưa ông ?

Tôi nghĩ rằng với trọng lượng kinh tế của Asean, nó ở mức như vậy thôi thì người ta không để ý lắm, đó cũng là cái chuyện bình thường. Và với tỷ trọng của Asean trong nền kinh tế thế giới thì cũng không hể hy vọng một nước nào trong Asean mà có thể kích cầu lên đến hàng trăm tỷ đô la.

Cái kỳ vọng như vậy là không thực tiễn. Các nước trong đó có Singapore, Việt Nam, rồi Thái Lan họ cũng có chủ trương dành cho gói kích cầu của mình, phù hợp với tỷ lệ GDP của mình, và cái đó nó có thể cải thiện một phần nào tình hình nội bộ của mỗi nước. Nhưng mà tôi nghĩ tương lai kinh tế của Asean phụ thuộc vào kinh tế Mỹ, Nhật, và EU là rất nhiều.

Asean ký FTA với Úc và New Zealand

Trong sáu thỏa thuận kinh tế ký vào cuối giờ chiều thứ Sáu ( 27-2-2009 ) tại Hội nghị thượng đỉnh khối Asean 14, quan trọng nhất là văn kiện thành lập khu vực mậu dịch tự do, FTA, giữa Asean với Úc và New Zealand.

Thứ đến là thỏa thuận Hợp tác kinh tế toàn diện giữa Asean và Hàn Quốc.

Thông cáo báo chí của khối Asean cho hay: “Các thỏa thuận vừa ký sẽ là nhân tố cơ bản trong việc tăng cường liên hệ kinh tế giữa các nước hội viên Asean và các đối tác trong nhóm đối thoại.”

“Thỏa thuận sẽ giúp gia tăng tính hấp dẫn của thị trường Asean, mở rộng hợp tác kinh tế, tăng cường cơ hội mậu dịch và đầu tư ở nước ngoài cho công ty của Asean.”

Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các bộ trưởng kinh tế Asean tin rằng họ vừa làm một việc có ích nhằm giúp mở rộng thị trường cho hàng xuất khẩu của khối.

Trong cuộc họp báo ngắn sau lễ ký, Bộ trưởng Thương mại Úc, Simon Crean, nói: "Thỏa thuận này là tài liệu quan trọng cho cả vùng. Nó chứng minh quyết tâm của khối Asean nhằm mở cửa thị trường trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế.”

Hiệp định toàn diện

Bộ trưởng Thương mại Úc nói thêm phải mất bốn năm đàm phán để hoàn tất hiệp định.

“Tại vùng Á châu, rào cản thuế quan đang giảm đi mỗi ngày. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên Úc ký trong thời buổi khủng hoảng.”

Thỏa thuận mậu dịch mới ký là hiệp định toàn diện nhất từ trước tới nay Asean thương thảo với đối tác bên ngoài. Nó gắn kết hai thị trường quan trọng tại Á châu, với Asean, nơi có tổng sản lượng quốc nội trị giá 1,4 nghìn tỷ đô la, dân số 570 triệu người. Và thị trường Úc và New Zealand, GDP khoảng một nghìn tỷ đô la, dân số 30 triệu người.

Trong một thông cáo, Bộ trưởng Ngoại thương New Zealand, Tim Groser, nói như sau: "Thỏa thuận này sẽ giúp đẩy mạnh giao thương hàng hóa trong vùng, phục hồi tăng trưởng và kiến tạo niềm tin.”

Còn bộ trưởng Thương mại Singaporre Lim Hng Kiang ngỏ ý ca ngợi hiệp định. Ông nói: “Hành động như vậy trở nên cần thiết trong thời buổi kinh tế khủng hoảng. Các nước muốn tồn tại cần phải hợp tác trong sự phụ thuộc lẫn nhau, mở cửa nền kinh tế, chuẩn bị tiền đề phát triển cho giai đoạn sau.”

Theo thỏa thuận 10 quốc gia hội viên Asean và hai nước Úc và New Zealand sẽ loại bỏ, hoặc hạ thấp, thuế quan đối với các mặt hàng cà phê, sản phấm sữa, quặng mỏ, xe hơi, và rau củ trong vòng 12 năm.

Không những giảm thuế cho hàng xuất nhập khẩu, thỏa thuận còn mở cửa thị trường trong lĩnh vực đầu tư, dịch vụ tài chánh, và viễn thông. Ảnh hưởng của nó sẽ bao trùm đến thương mại điện tử, tài sản trí tuệ, chính sách cạnh tranh, và hợp tác kinh tế.

Phạm Khiêm