NewYork Paris Hà Nội Khách thứ :

NIỀM TIN TƯƠNG LAI

     

Một số ý kiến về giải pháp huy động sự đóng góp của chuyên gia trí thức kiều bào - TS KH Trần Hà Anh , Kiều bào Pháp

Tuy các dữ liệu về kiều bào hiện có chưa thật sự cụ thể, chính xác, nhưng một điều được nhìn nhận rộng rãi là lực lượng chuyên gia – trí thức kiều bào từ lâu là một thế mạnh của cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Tuy vậy, đóng góp về chất xám của chuyên gia – trí thức kiều bào cho sự phát triển của đất nước vẫn còn khá hạn chế, nếu so sánh với sự đóng góp về tài chính và sự đầu tư vào sản xuất – kinh doanh của cộng đồng. Vì sao số đông chuyên gia – trí thức kiều bào chưa đóng góp chất xám trong lúc vẫn thường xuyên gửi ngoại tệ về giúp đỡ người thân, làm từ thiện, và góp vốn đầu tư để phát triển sản xuất của trong nước?

Có ý kiến cho rằng đóng góp trí tuệ là góp phần quý nhất của bản thân mình cho nên người trí thức chỉ sẵn sàng thực hiện với điều kiện mình đã thông suốt với mục đích và con đường phát triển của đất nước. Vấn đề thông hay chưa thông đối với con đường phát triển của đất nước là một câu chuyện dài, con đường ấy không phải dễ dàng nhận được ngay sự đồng tình của mọi người, nhưng theo kinh nghiệm của chúng ta trong những năm qua, có thể thấy là càng đi tới thì tính thuyết phục của nó càng cao hơn. Thực tế đang diễn ra là, với sự thành tựu trong xây dựng đất nước, sự triển khai các chính sách đại đoàn kết, hoà hợp dân tộc hợp lý hợp tình, thì ngày càng có đông đảo chuyên gia – trí thức kiều bào sẵn sàng hưởng ứng chính sách thu hút chất xám của trong nước.

Có ý kiến cho rằng kể cả đối với những người đã vượt qua ngưỡng e dè để sẵn sàng tham gia vào công cuộc phát triển của đất nước, thì sự đóng góp trí tuệ cũng mang một tính cách tế nhị hơn so với cung cấp một lượng giá trị vật chất như tiền hay hàng hoá thông thường. Về mặt tâm lý có thể hiểu được sự trân trọng của người trí thức đối với sản phẩm trí tuệ - đứa con tinh thần - của mình; khi chuyển giao sản phẩm đó sẽ muốn “chọn mặt gửi vàng”, khác nhiều so với việc bỏ tiền ra để tặng cho một món hàng hoá thông thường khác. Việc sử dụng các sản phẩm trí tuệ cũng là một việc làm đòi hỏi có sự thận trọng nhất định so với sử dụng hàng hoá thông thường, vì người ta có thể chọn sử dụng loại hàng hoá này hay hàng hoá khác, nhưng đối với các sản phẩm trí tuệ nhận được thì việc cân nhắc sử dụng toàn bộ sản phẩm hay chỉ một phần, và phần nào, là một công việc không đơn giản và cũng dẫn tới một vấn đề tâm lý cần được vượt qua.

Vấn đề cần bàn ở đây, là ngoài việc giải quyết vấn đề tâm lý nói trên, trong nước nên tổ chức như thế nào để chuyên gia – trí thức kiều bào đã sẵn sàng tham gia có thể bắt tay vào đóng góp. Trước mắt cần giải quyết 2 tình huống đang diễn ra: một là anh chị em chuyên gia – trí thức kiều bào chủ động nêu nguyện vọng đóng góp, hai là trong nước có nhu cầu thu hút những người thích hợp để giúp giải quyết những vấn đề nảy sinh trong quá trình phát triển.

Việc đáp ứng nguyện vọng đóng góp của chuyên gia – trí thức kiều bào thật ra không đến nỗi quá khó. Anh chị em có thể cho biết về chuyên môn, sở trường của mình, loại hình công việc mà mình có thể tham gia hoặc khả năng mình có thể đóng góp với trong nước như thế nào. Công việc của một tổ chức “cầu nối” (như Câu lạc bộ Khoa học và Kỹ thuật người Việt Nam ở nước ngoài) chỉ là tìm cho được đất dụng võ cho anh chị em, tức là giới thiệu được nơi có nhu cầu và điều kiện sử dụng tốt nhất các khả năng chuyên môn, sở trường của anh chị em. Sau khi tổ chức “cầu nối” giới thiệu để hai bên tiếp xúc và đạt được thoả thuận, cơ sở tiếp nhận cần quan tâm tạo điều kiện để anh chị em phát huy năng lực đóng góp cho nhu cầu phát triển của mình.

Đối với các yêu cầu thu hút từ trong nước, trong quá trình phát triển các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có thể cần tăng cường nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm giải quyết những vấn đề mới đặt ra. Đây có thể là nhu cầu tăng cường nhân lực trong bộ máy quản lý điều hành hoặc trong giàn chuyên viên kỹ thuật – đòi hỏi sự cộng tác ổn định của anh chị em; hoặc những nhu cầu nhất thời gắn với việc thực hiện một đề án hay là việc giải quyết một vấn đề khúc mắc của cơ sở. Việc thông báo nhu cầu thu hút nên làm như thế nào để đến được những chuyên gia – trí thức có chuyên môn sát hợp với yêu cầu đến mức càng rộng rãi càng tốt; nếu chỉ đưa thông tin lên một số trang Web điện tử như kiểu đăng quảng cáo tìm người, thì đó cũng là một biện pháp cần thiết nhưng chưa thể bảo đảm thông tin đến được đúng với những người phù hợp. Điều quan trọng là về lâu dài phải tổ chức tập hợp sẵn các thông tin về chuyên gia – trí thức kiều bào với những chi tiết đầy đủ về chuyên môn, sở trường, để đến khi có nhu cầu thì sử dụng cách tra cứu tự động để tìm được những người đúng chuyên môn và sau đó có những sự liên hệ, tiếp xúc và vận động cần thiết.

Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu thu hút nhân lực cần chú ý đến một số yếu tố sau đây trong giai đoạn tiếp xúc với anh chị em:

- Hình thức hợp tác cần được cơ sở tiếp nhận làm rõ, đặt vấn đề phù hợp với khả năng của anh chị em, có thể là đóng góp ngắn hạn, một lần hoặc nhiều lần, cũng có thế là tiếp nhận anh chị em về làm việc dài hạn (vài năm hoặc hơn nữa).

Để động viên các tập thể kiều bào, trong nước có thể giao khoán cho anh chị em một số công việc mà anh chị em sẽ có trách nhiệm giải quyết là chính, trong nước chỉ hỗ trợ về mặt hậu cần kỹ thuật. Sự giao việc sẽ được cân nhắc theo hướng biết rõ năng lực, sở trường và khả năng tập hợp của anh chị em.

Tuy nhiên, hình thức phổ biến là thu hút anh chị em về và tạo điều kiện để anh chị em bổ sung vào các tập thể chuyên gia có sẵn của trong nước.

- Chế độ thù lao hoặc lương bổng cũng là một vấn đề cần quan tâm, nhất là đối với những vấn đề chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và vấn đề lương bổng dài hạn, nên giải quyết sòng phẳng, minh bạch. Nói chung, chế độ thù lao, lương bổng cần được quyết định trên cơ sở thoả thuận giữa 2 bên, phù hợp với tiêu chuẩn của giá trị cung - cầu.

- Sự tham gia của anh chị em sẽ có hiệu quả cao, nếu môi trường làm việc tại cơ sở tiếp nhận là thân thiện, mang tính cộng đồng trách nhiệm cao. Cơ sở tiếp nhận cần quan tâm giúp đỡ để anh chị em hoà nhập thành công trong tập thể mới. Cơ sở tiếp nhận cần có ý thức tạo điều kiện làm việc thuận lợi và nâng đỡ anh chị em lần đầu về cộng tác, còn nhiều xa lạ, bỡ ngỡ, và có thể mất đi cái tập thể mà mình vốn có lâu nay nếu không được giúp đỡ để duy trì mối dây liên lạc quý giá đó.

- Vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của anh chị em trong quá trình hoạt động phục vụ các yêu cầu của trong nước là một nội dung phải quan tâm và cần được xử lý minh bạch, phù hợp với các quy định của luật pháp. Có như thế thì sự hợp tác mới lâu dài, bền vững.

Trên đây là một số ý kiến rất sơ bộ để góp phần suy nghĩ vào vấn đề thu hút sự đóng góp chất xám của người Việt Nam ở nước ngoài, một nguồn lực quan trọng của đất nước.

Văn phòng Câu lạc bộ khoa học và kỹ thuật Việt kiều tạm thời đặt tại địa chỉ :

147 Nguyễn Đình Chiểu, phường 6, quận 3, TPHCM

E-mail: ovsclub@gmail.com hoặc ovsclub@yahoo.com

Website : http://www.ovsclub.com.vn